Σε μια περίοδο έντονης λαϊκής κινητοποίησης στο Ιράν, η παραστρατιωτική οργάνωση Basij εμφανίζεται και πάλι στο προσκήνιο ως μία από τις κύριες δυνάμεις που χρησιμοποιεί το καθεστώς για να αντιμετωπίσει τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις. Η Basij, που ιδρύθηκε μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και λειτουργεί υπό τον έλεγχο των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), αποτελεί μια εθελοντική, αλλά και στρατιωτικά οργανωμένη μονάδα με σημαντική επιρροή στην εσωτερική ασφάλεια της χώρας.
Η ονομασία Basij προέρχεται από την περσική λέξη που σημαίνει «κινητοποίηση» και αναφέρεται σε μια παραστρατιωτική δύναμη που στρατολογεί μέλη από διάφορα κοινωνικά στρώματα για να υποστηρίξει το κράτος και το θεοκρατικό καθεστώς. Η δύναμη αυτή οργανώνεται κυρίως γύρω από τζαμιά και τοπικές κοινότητες σε πόλεις και αγροτικές περιοχές, συγκεντρώνοντας εθελοντές που επιδιώκουν να διαφυλάξουν την εσωτερική τάξη και τα ιδεολογικά «πιστεύω» του καθεστώτος.
Παρά το γεγονός ότι επίσημα χαρακτηρίζεται ως εθελοντική πολιτοφυλακή, τα μέλη της Basij έχουν υποστεί εκπαίδευση και οργάνωση που θυμίζουν στρατιωτική δομή. Η δύναμη αποτελεί τμήμα των Φρουρών της Επανάστασης και λειτουργεί υπό τη στρατιωτική διοίκηση της IRGC με στόχο την αντιμετώπιση απειλών κατά του κράτους και την υποστήριξη των θεσμών του. Η εμπλοκή της δεν περιορίζεται μόνο σε περιόδους ειρήνης, αλλά έχει ιστορικά χρησιμοποιηθεί για να καταστείλει εσωτερικές εξεγέρσεις και μαζικές διαδηλώσεις.
Οι Βασίτζ έχουν μια ιστορία που εκτείνεται σε δεκαετίες: κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν–Ιράκ, δεκάδες χιλιάδες άτομα στρατολογήθηκαν στη Basij, συμπεριλαμβανομένων και πολύ νεαρών μελών, στο πλαίσιο μιας εκτεταμένης εκστρατείας κινητοποίησης που στόχευε στην ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων. Από τότε, η δύναμη αυτή έχει ενισχυθεί και «επανασχεδιαστεί» ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του κράτους, ιδιαίτερα όταν το ίδιο θεωρεί ότι η εσωτερική σταθερότητα απειλείται.
Στη σύγχρονη εποχή, η Basij έχει βρεθεί συχνά στην πρώτη γραμμή των επιχειρήσεων καταστολής μέσα σε πόλεις όπου λαμβάνουν χώρα μαζικές διαδηλώσεις, όπως συνέβη στη μεγάλη κινητοποίηση του 2009 και στις εκτεταμένες κινητοποιήσεις του 2022 μετά τον θάνατο της Μάχσα Αμινί. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα μέλη της παραστρατιωτικής δύναμης έχουν χρησιμοποιηθεί για την επιβολή της τάξης, πολλές φορές με τη χρήση βίας εναντίον διαδηλωτών, γεγονός που έχει προκαλέσει έντονες διεθνείς αντιδράσεις.
Η Basij αποτελεί, για το ιρανικό καθεστώς, ένα εργαλείο διατήρησης της «εσωτερικής ασφάλειας» και ελέγχου, ειδικά σε περιόδους αμφισβήτησης της ηγεσίας. Παρότι δεν αποτελεί επίσημη μονοκαθεστωτική πολιτοφυλακή, έχει αξιολογηθεί από διεθνείς παρατηρητές ως σημαντική δύναμη σε θέματα κατεπείγουσας καταστολής, με δραστηριότητα που επεκτείνεται πέρα από εκείνη ενός απλού εθελοντικού σώματος.
