Με μια φράση που προκάλεσε αίσθηση, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να βάλει τέλος στη σύγχυση γύρω από την περίφημη «ενεργειακή εκεχειρία» μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Μόνο που αντί να παρουσιάσει λεπτομέρειες μιας συμφωνίας ή κάποια κοινή επιβεβαίωση από Μόσχα και Κίεβο, ο Αμερικανός πρόεδρος επέμεινε ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν επειδή… το είπε ο ίδιος.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους έξω από τον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ ρωτήθηκε πώς μπορεί να θεωρεί ότι υπάρχει εκεχειρία όταν ούτε η ουκρανική ούτε η ρωσική πλευρά είχαν επιβεβαιώσει κοινά συμφωνημένους όρους. Η απάντησή του ήταν χαρακτηριστική: «Συμφώνησαν. Ξέρετε γιατί; Επειδή είπα ότι συμφώνησαν. Γι’ αυτό. Συμφώνησαν επειδή είπα ότι συμφώνησαν».
Ο Τραμπ επιμένει ότι υπάρχει συμφωνία
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε ανακοινώσει μία ημέρα νωρίτερα ότι Ρωσία και Ουκρανία συμφώνησαν να σταματήσουν άμεσα τις επιθέσεις εναντίον ενεργειακών υποδομών. Η ανακοίνωση προκάλεσε αμέσως ερωτήματα, καθώς δεν συνοδεύτηκε από κοινό κείμενο, μηχανισμό επιτήρησης ή σαφή επιβεβαίωση και από τις δύο εμπόλεμες πλευρές.
Το Κίεβο δήλωσε ότι είναι έτοιμο να σταματήσει τις επιθέσεις σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις εφόσον η Μόσχα πράξει το ίδιο. Από την πλευρά του, το Κρεμλίνο περιορίστηκε να δηλώσει ότι οι επαφές για πιθανή ενεργειακή εκεχειρία συνεχίζονται, χωρίς να ανακοινώσει ότι έχει τεθεί σε ισχύ οριστική συμφωνία.
Και οι ρωσικές επιθέσεις συνεχίστηκαν
Η εικόνα στο πεδίο έκανε την κατάσταση ακόμη πιο περίπλοκη. Μετά την ανακοίνωση Τραμπ, ρωσικές δυνάμεις συνέχισαν να πλήττουν ουκρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή του Χαρκόβου.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι υποστήριξε ότι η ουκρανική πλευρά είχε αποφύγει πλήγματα εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων, αλλά η Μόσχα δεν ανταποκρίθηκε αντίστοιχα. Ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε ότι το Κίεβο θα δεχθεί μια πραγματική ενεργειακή εκεχειρία μόνο εφόσον εφαρμοστεί αμοιβαία.
«Υπήρξαν παραβιάσεις και από τις δύο πλευρές»
Όταν ο Τραμπ ρωτήθηκε για τις συνεχιζόμενες ρωσικές επιθέσεις, απέφυγε να αποδώσει αποκλειστικά την ευθύνη στη Μόσχα. Δήλωσε ότι πρέπει να εξετάσει τα περιστατικά και υποστήριξε ότι υπήρξαν παραβιάσεις «και από τις δύο πλευρές», χωρίς να παρουσιάσει συγκεκριμένα στοιχεία για το ποιες ενέργειες εννοούσε.
Παράλληλα χαρακτήρισε τον πόλεμο «καταστροφή» και επανέλαβε ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι πρέπει να συναντηθούν και να βάλουν τέλος στη σύγκρουση. Ο Τραμπ εμφανίστηκε επίσης πεπεισμένος ότι και οι δύο ηγέτες επιθυμούν κάποια συμφωνία, λέγοντας ότι η κυβέρνησή του θα επιχειρήσει να τους οδηγήσει εκεί.
Το Κρεμλίνο μιλά ακόμη για «επαφές»
Η στάση της Μόσχας παραμένει περισσότερο προσεκτική από εκείνη του Λευκού Οίκου. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι οι συνομιλίες για πιθανή ενεργειακή εκεχειρία βρίσκονται σε εξέλιξη και απέφυγε να διευκρινίσει το ακριβές εύρος μιας ενδεχόμενης συμφωνίας.
Η διαφορά στη διατύπωση είναι ουσιαστική. Ο Τραμπ μιλά για συμφωνία που έχει ήδη επιτευχθεί, ενώ η Μόσχα μιλά για επαφές που συνεχίζονται και το Κίεβο δηλώνει ότι είναι έτοιμο να εφαρμόσει την εκεχειρία αν υπάρξει αμοιβαιότητα.
Στο βάθος το ρωσικό ντίζελ
Η νέα αντιπαράθεση έρχεται την ώρα που ο Τραμπ δέχεται έντονη κριτική και στις Ηνωμένες Πολιτείες για τη συμφωνία που επιτρέπει ξανά περιορισμένες εισαγωγές ρωσικού ντίζελ. Ρεπουμπλικανοί και Δημοκρατικοί βουλευτές και γερουσιαστές έχουν αμφισβητήσει τη νομιμότητα και τη σκοπιμότητα της κίνησης, υποστηρίζοντας ότι μπορεί να προσφέρει επιπλέον έσοδα στη Μόσχα όσο ο πόλεμος συνεχίζεται.
Ο Τραμπ υπερασπίζεται τη συμφωνία επικαλούμενος την ανάγκη να μειωθούν οι τιμές καυσίμων στις ΗΠΑ. Παράλληλα έχει κατηγορήσει τις ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια ότι επιβαρύνουν την ενεργειακή αγορά, αυξάνοντας την πίεση προς το Κίεβο να σταματήσει τα πλήγματα.
Η «εκεχειρία» μένει να αποδειχθεί στο πεδίο
Το βασικό πρόβλημα παραμένει ότι η κατάπαυση των ενεργειακών επιθέσεων δεν κρίνεται από τις δηλώσεις στην Ουάσιγκτον αλλά από το τι συμβαίνει κάθε νύχτα στον ουκρανικό και ρωσικό εναέριο χώρο. Μέχρι να υπάρξει σαφής κοινή δέσμευση, συμφωνημένοι όροι και πραγματική παύση επιθέσεων, η κατάσταση παραμένει περισσότερο μια αμερικανική ανακοίνωση παρά μια πλήρως επιβεβαιωμένη εκεχειρία.
Η ατάκα του Τραμπ, πάντως, συμπύκνωσε με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τη σύγχυση που επικρατεί: για τον ίδιο, η συμφωνία υπάρχει επειδή είπε ότι υπάρχει. Για τους εμπόλεμους, οι όροι της εξακολουθούν να χρειάζονται συμφωνία.