Ένα νέο εξοπλιστικό πακέτο τεράστιας κλίμακας προς το Ισραήλ κινείται στους διαδρόμους της Ουάσινγκτον. Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ προωθεί πώληση αξίας 2,8 δισ. δολαρίων, με 40.000 βόμβες των 2.000 λιβρών, περίπου 907 κιλών η καθεμία, ενώ οι αρμόδιες επιτροπές του αμερικανικού Κογκρέσου έχουν ήδη ενημερωθεί ανεπίσημα για τον σχεδιασμό.
Το πακέτο δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει τη διαδικασία έγκρισης και επομένως δεν πρόκειται για πυρομαχικά που έχουν ήδη αποσταλεί. Η ποσότητα, ωστόσο, είναι τέτοια που η Washington Post τη χαρακτηρίζει τη μεγαλύτερη μεμονωμένη σχεδιαζόμενη πώληση βομβών των 2.000 λιβρών προς το Ισραήλ εδώ και χρόνια.
20.000 MK-84 και άλλες 20.000 BLU-117
Οι αριθμοί αποτυπώνουν το μέγεθος της συμφωνίας. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν στο AP και τη Washington Post, προβλέπονται 20.000 MK-84 και 20.000 BLU-117, δύο εκδόσεις βαρέων βομβών βάρους 2.000 λιβρών.
Η MK-84 είναι η βαρύτερη από τις συμβατικές βόμβες γενικής χρήσης της οικογένειας Mark 80 και διαθέτει ισχυρό εκρηκτικό φορτίο, ικανό να προκαλέσει εκτεταμένες καταστροφές σε κτίρια και άλλους στόχους. Η BLU-117 έχει παρόμοιο βασικό σώμα, αλλά διαθέτει θερμική προστασία που την καθιστά καταλληλότερη και για αποθήκευση σε πολεμικά πλοία.
Στην ίδια συμφωνία περιλαμβάνονται, σύμφωνα με τη Washington Post, ακόμη 20.000 κεφαλές I-2000 Penetrator, σχεδιασμένες για προσβολή ενισχυμένων ή προστατευμένων κατασκευών. Επομένως το πακέτο δεν περιορίζεται στις 40.000 βόμβες που βρίσκονται στον κεντρικό αριθμό της συμφωνίας.
Η προηγούμενη παρτίδα ήταν ήδη τεράστια
Δεν είναι η πρώτη φορά που η κυβέρνηση Τραμπ εγκρίνει τέτοια πυρομαχικά για το Ισραήλ. Τον Φεβρουάριο του 2025 το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε εγκρίνει ξεχωριστή πώληση αξίας 2,04 δισ. δολαρίων, η οποία προέβλεπε 35.529 σώματα MK-84 ή BLU-117 και 4.000 διατρητικές κεφαλές I-2000. Οι παραδόσεις εκείνου του πακέτου είχαν προγραμματιστεί να αρχίσουν το 2026.
Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, ο Τραμπ είχε άρει την αναστολή που είχε επιβάλει η κυβέρνηση Μπάιντεν σε συγκεκριμένο φορτίο βαρέων βομβών. Τον Φεβρουάριο του 2025 το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι οι πρώτες αποδεσμευμένες MK-84 είχαν ήδη φτάσει στη χώρα.
Το νέο πακέτο των 2,8 δισ. δολαρίων είναι ξεχωριστή υπόθεση και, εφόσον ολοκληρωθεί, θα προστεθεί στις προηγούμενες αμερικανικές εγκρίσεις.
Το μεγαλύτερο μέρος μέσω αμερικανικής στρατιωτικής χρηματοδότησης
Η συμφωνία χαρακτηρίζεται «πώληση», αλλά η οικονομική της δομή είναι πιο σύνθετη. Σύμφωνα με τα αμερικανικά δημοσιεύματα, το μεγαλύτερο μέρος αναμένεται να καλυφθεί μέσω του Foreign Military Financing, του προγράμματος με το οποίο οι ΗΠΑ παρέχουν χρηματοδότηση στο Ισραήλ για αγορά αμερικανικού στρατιωτικού υλικού.
Το δεκαετές αμερικανοϊσραηλινό μνημόνιο για την περίοδο 2019-2028 προβλέπει 3,3 δισ. δολάρια ετησίως σε στρατιωτική χρηματοδότηση και άλλα 500 εκατ. δολάρια για κοινά προγράμματα πυραυλικής άμυνας. Το συνολικό πλαίσιο φτάνει τα 38 δισ. δολάρια σε μία δεκαετία.
Με απλά λόγια, πρόκειται για αμερικανικά κρατικά κονδύλια που το Ισραήλ χρησιμοποιεί για την αγορά οπλικών συστημάτων από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το Κογκρέσο έχει ενημερωθεί – Η συμφωνία δεν έχει κλείσει
Το πακέτο βρίσκεται ακόμη σε εκκρεμή διαδικασία. Οι επιτροπές του Κογκρέσου έχουν ενημερωθεί ανεπίσημα, το στάδιο που συνήθως προηγείται της επίσημης κοινοποίησης μιας μεγάλης Foreign Military Sale. Το AP επισημαίνει ότι η συμφωνία δεν είναι ακόμη οριστική.
Η εξέλιξη ήδη προκαλεί αντιδράσεις στις ΗΠΑ. Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Βαν Χόλεν δήλωσε ότι θα επιχειρήσει να συγκεντρώσει υποστήριξη στο Κογκρέσο εναντίον της πώλησης. Από την πλευρά της κυβέρνησης, ανώτερος αξιωματούχος δήλωσε στη Washington Post ότι όλες οι πωλήσεις όπλων ακολουθούν την προβλεπόμενη διαδικασία και ότι η Ουάσινγκτον δεν σχολιάζει εκκρεμείς υποθέσεις.
Υπάρχει και πρόσφατο προηγούμενο διαφορετικής διαδικασίας: στην πώληση των 2,04 δισ. δολαρίων το 2025, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε επικαλεστεί κατάσταση έκτακτης ανάγκης και είχε παρακάμψει την κανονική περίοδο κοινοβουλευτικής εξέτασης. Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί ότι θα χρησιμοποιηθεί η ίδια οδός για το νέο πακέτο.
Οι βόμβες που είχε παγώσει ο Μπάιντεν
Οι MK-84 έχουν βρεθεί επανειλημμένα στο κέντρο της αμερικανικής συζήτησης για τον πόλεμο στη Γάζα, ακριβώς λόγω της μεγάλης καταστρεπτικής τους ισχύος όταν χρησιμοποιούνται σε πυκνοκατοικημένο περιβάλλον.
Το 2024 η κυβέρνηση Μπάιντεν είχε αναστείλει ένα συγκεκριμένο φορτίο βομβών των 2.000 λιβρών, επικαλούμενη ανησυχίες για πιθανές απώλειες αμάχων. Ο Ντόναλντ Τραμπ ακύρωσε την αναστολή τον Ιανουάριο του 2025.
Η σημερινή συμφωνία δείχνει διαφορετική κατεύθυνση: αντί για περιορισμό της συγκεκριμένης κατηγορίας πυρομαχικών, η αμερικανική κυβέρνηση σχεδιάζει δεκάδες χιλιάδες νέα βαριά όπλα για το ισραηλινό οπλοστάσιο.
Το αν όλα αυτά τα πυρομαχικά θα φτάσουν τελικά στο Ισραήλ, σε ποιο χρονοδιάγραμμα και με ποιες ενδεχόμενες προϋποθέσεις θα καθοριστεί από τα επόμενα στάδια της αμερικανικής διαδικασίας. Προς το παρόν, ο αριθμός που έχει τεθεί ενώπιον του Κογκρέσου είναι ήδη εντυπωσιακός: 40.000 βόμβες των 2.000 λιβρών σε μία συμφωνία 2,8 δισ. δολαρίων.