Το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι ασκεί ποινική δίωξη στον Ραούλ Κάστρο, πρώην πρόεδρο της Κούβας. Το κατηγορητήριο που τον βαραίνει είναι η συνωμοσία για δολοφονία Αμερικανών και ανθρωποκτονίες.
Μετά τις εξελίξεις αυτές, ο Economist επισημαίνει ότι η πιθανότητα μιας στρατιωτικής επέμβασης στην Κούβα στα πρότυπα αυτής στη Βενεζουέλα δεν είναι και τόσο μακρινή. Ακόμη και αν φαίνεται απίστευτο ότι ο Τραμπ θα επιχειρούσε να συλλάβει τον 94χρονο Ραούλ Κάστρο, που παρά το γεγονός ότι δεν είναι πια πρόεδρος, είναι ο ισχυρότερος πολιτικός άνδρας στην Κούβα.
Ο Ραούλ Κάστρο, αδελφός του Φιντέλ, αντιμετωπίζει την εξής κατηγορία: ότι διέταξε την κατάρριψη δύο αεροσκαφών των Brothers to the Rescue, ομάδας εξόριστων με έδρα το Μαϊάμι, το 1996, σκοτώνοντας τέσσερις ανθρώπους. Τότε, ήταν υπουργός Άμυνας.
Αργότερα έγινε πρόεδρος και πρώτος γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος, πριν αποσυρθεί επίσημα το 2021. Ωστόσο, εξακολουθεί να είναι ο de facto ηγέτης της Κούβας. Όλες οι μεγάλες αποφάσεις απαιτούν την έγκρισή του. Πράγμα που σημαίνει ότι οποιαδήποτε συμφωνία της ηγεσίας της Κούβας με τους Τραμπ και Ρούμπιο, θα πρέπει να εγκριθεί από τον Ραούλ Κάστρο. Και η αμερικανική κυβέρνηση είναι αποφασισμένη να επιβάλει πολιτική αλλαγή στην Κούβα.
Άλλες κατηγορίες για τον Κάστρο, ίδια μεθοδολογία
Ασφαλώς, οι κατηγορίες που αποδίδονται στον Ραούλ Κάστρο δεν είναι οι ίδιες με εκείνες εναντίον του Νικολάς Μαδούρο. Ο ένας κατηγορείται για την κατάρριψη αεροσκαφών, ο άλλος ότι ήταν ηγέτης καρτέλ ναρκωτικών. Ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται ο αμερικανικός νόμος, όμως, είναι παρόμοιος.
Όταν έγινε η επιδρομή στο Καράκας για τη σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας, η κυβέρνηση Τραμπ τη χαρακτήρισε επιχείρηση επιβολής του νόμου. Τώρα υποστηρίζουν ότι η Κούβα, η οποία βρίσκεται 145 χλμ. από τη Φλόριντα, αποτελεί κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια. Κυρίως, λόγω του καθεστώτος της ως αποτυχημένου κράτους, της υποστήριξής της προς την Κίνα και τη Ρωσία και της εκροής μεταναστών.
Και η μεθοδολογία είναι παρόμοια. Οι αμερικανικές αναγνωριστικές πτήσεις πάνω από την Κούβα έχουν αυξηθεί. Οι στρατιωτικοί των ΗΠΑ φέρονται να ζυγίζουν επιλογές, από περιορισμένες επιθέσεις έως μια ευρύτερη δράση.
Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε την άφιξη της Ομάδας Κρούσης Αεροπλανοφόρου Νίμιτς, η οποία περιλαμβάνει το αεροπλανοφόρο, την αεροπορική πτέρυγα του και τουλάχιστον ένα αντιτορπιλικό με κατευθυνόμενους πυραύλους, την Τετάρτη.
Αυτή η κλιμάκωση έρχεται μετά από μήνες εξαναγκασμού. Μετά τη σύλληψη Μαδούρο, οι ΗΠΑ έχουν μπλοκάρει τις αποστολές καυσίμων προς την Κούβα. Έχουν πιέσει χώρες σε όλη την περιοχή να διακόψουν την προμήθεια σκληρού νομίσματος.
Από την πλευρά της η κυβέρνηση στην Αβάνα έχει απαντήσει με περιορισμένες παραχωρήσεις. Έδωσε άδεια σε ιδιωτικές εταιρείες να εισάγουν καύσιμα και υποσχέθηκε να επιτρέψει στους Κουβανούς στο εξωτερικό να επενδύσουν στο νησί.
Νέες κυρώσεις
Αυτά όμως δεν είναι αρκετά για την κυβέρνηση Τραμπ. Και αυξάνει την πίεση.
Στις 7 Μαΐου, το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (OFAC) του υπουργείου Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις στην Gaesa. Είναι ο στρατιωτικός όμιλος που ελέγχει μεγάλο μέρος της οικονομίας της Κούβας. Θεωρείται ευρέως ως η επιχείρηση της οικογένειας Κάστρο. Ο Μάρκο Ρούμπιο την αποκάλεσε «την καρδιά του κλεπτοκρατικού κομμουνιστικού συστήματος της Κούβας».
Μια εβδομάδα αργότερα, ο Τζον Ράτκλιφ, διευθυντής της CIA, πέταξε στην Αβάνα για να συναντήσει τον Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκεζ Κάστρο, εγγονό του Ραούλ Κάστρο. Τον προειδοποίησε ότι ο χρόνος τελειώνει για να γίνουν «θεμελιώδεις αλλαγές». Επίσης, προέτρεψε το καθεστώς να δεχτεί βοήθεια ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων, η οποία θα διανεμηθεί σε συντονισμό με την Καθολική Εκκλησία. Η συνάντηση φαίνεται να πήγε άσχημα.
Στις 18 Μαΐου, η OFAC επέβαλε κυρώσεις στο μεγαλύτερο μέρος του πολιτικού και αμυντικού μηχανισμού της Κούβας. Και στην υπηρεσίας κατασκοπείας του καθεστώτος. Συνεπώς, ποιο θα είναι το επόμενο στάδιο;
Τι ζητούν οι Αμερικανοί
Οι ΗΠΑ δεν κρύβουν ότι θέλουν οικονομικές μεταρρυθμίσεις, απελευθέρωση κρατουμένων και αποζημιώσεις για απαλλοτριωμένες περιουσίες.
Αν και δεν το λένε δημόσια, λέει ο Economist, πιθανότατα επιθυμούν και πιο δραστικές αλλαγές. Όπως η διάλυση της Gaesa και η μετάβαση στη δημοκρατία. Η κυβέρνηση Τραμπ πότε λέει ότι θα συνεργαστεί με το καθεστώς και πότε ότι πρέπει να απομακρυνθεί. Παράδειγμα η δήλωση Ρούμπιο στις 14 Μαΐου: «Δεν νομίζω ότι θα μπορέσουμε να αλλάξουμε την πορεία της Κούβας όσο αυτοί οι άνθρωποι είναι υπεύθυνοι σε αυτό το καθεστώς».
Μια επιχείρηση τύπου Βενεζουέλας μπορεί να φαίνεται πολύ ακραία για την κυβέρνηση Τραμπ. Δεν θα ήταν και πολύ ωραία η εικόνα του 94χρονου Ραούλ Κάστρο με χειροπέδες για πολλούς Αμερικανούς. Επίσης, στην Κούβα δεν υπάρχει κάποια προφανής προσωπικότητα που θα μπορούσε να υπακούσει τις εντολές των Αμερικανών. Επίσης, ο εγγονός του Ραούλ Κάστρο δεν είναι ο φυσικός διάδοχος.
Και ταυτόχρονα, οι Κουβανοί θεωρούν πιθανή μια αμερικανική στρατιωτική επέμβαση. Οι πολίτες λαμβάνουν στρατιωτική εκπαίδευση. Οι αμυντικές δυνάμεις της Κούβας μοιράζουν φυλλάδια που λένε στον κόσμο πώς να προετοιμαστεί για πόλεμο. Στις 18 Μαΐου, ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ προειδοποίησε ότι μια επίθεση θα προκαλούσε «ένα λουτρό αίματος ανυπολόγιστων διαστάσεων».
Για τα μάτια των εξόριστων
Σύμφωνα με τον Economist, το κατηγορητήριο εις βάρος του Ραούλ Κάστρο απαγγέλθηκε για να ικανοποιηθούν οι εξόριστοι Κουβανοί που ζουν στο Μαϊάμι. Οι οποίοι πιέζουν τον Ντόναλντ Τραμπ να γίνει πιο πιεστικός. Ακόμη και η ημερομηνία που επιλέχθηκε να ανακοινωθεί έχει τον συμβολισμό της. Πολλοί εξόριστοι γιορτάζουν την 20ή Μαΐου ως επέτειο της ανεξαρτησίας της Κούβας.
Η κυβέρνηση Τραμπ πιθανόν θέλει να το χρησιμοποιήσει ως μοχλό πίεσης στις διαπραγματεύσεις. Αλλά σύμφωνα με αναλυτές, αυτό θα είναι δύσκολο. Ο Ρικ Ερέρο, της Ομάδας Μελέτης της Κούβας στην Ουάσιγκτον, που είναι υπέρ της συνεργασία, εξηγεί γιατί:
«Η κυβέρνηση είναι εντελώς ανίκανη να αλλάξει πορεία ή να εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις για να βγει από το αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται». Προσπαθήστε να δείτε τι θα ακολουθήσει, λέει, και «τα πράγματα θα γίνουν πολύ γρήγορα θολά».
Ωστόσο, η κατάσταση στην Κούβα είναι μη βιώσιμη. Οι κυρώσεις στην Gaesa είναι μεγάλο πλήγμα. Τα έσοδα του ομίλου πιστεύεται ότι είναι τριπλάσια από τον κρατικό προϋπολογισμό. Ελέγχει επίσης έως και 20 δισεκατομμύρια δολάρια σε παράνομα περιουσιακά στοιχεία. Οι ξένες εταιρείες έχουν προθεσμία μέχρι τις 5 Ιουνίου για να τερματίσουν τις συναλλαγές τους με την Gaesa ή οποιαδήποτε οντότητα ελέγχει. Δύο μεγάλες ναυτιλιακές, η γερμανική Hapag-Lloyd και η γαλλική CMA CGM, έχουν σταματήσει να δέχονται παραγγελίες που συνδέονται με την Κούβα και αξιολογούν τους κινδύνους.
Τα περιθώρια εξαντλούνται
Για την Κούβα, που εισάγει περίπου το 70% των τροφίμων της, αυτό θα μπορούσε να είναι καταστροφικό. Ο υπουργός Ενέργειας της Κούβας έχει ήδη δηλώσει ότι το νησί έχει ξεμείνει από ντίζελ και μαζούτ για τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας. Οι διακοπές ρεύματος στην Αβάνα διαρκούν έως και 22 ώρες την ημέρα. Τα τρόφιμα είναι δυσεύρετα. Δεν λειτουργούν οι υπηρεσίες.
Έτσι, η εγχώρια πίεση αυξάνεται. Στις 13 Μαΐου, η αστυνομία διέλυσε διαδηλωτές στην Αβάνα που διαμαρτύρονταν για τις διακοπές ρεύματος. Η Prisoners Defenders, μια ομάδα υπεράσπισης των δικαιωμάτων με έδρα τη Μαδρίτη, αναφέρει ότι η Κούβα έχει έναν αριθμό ρεκόρ από 1.260 πολιτικούς κρατούμενους. Ο Πέδρο Μονρεάλ, ένας Κουβανός οικονομολόγος που ζει στη Μαδρίτη, εκτιμά ότι η οικονομία μπορεί να συρρικνωθεί κατά 15% φέτος.
Και έρχεται η προσφορά βοήθειας από τις ΗΠΑ. Η κυβέρνηση στην Κούβα λέει ότι την εξετάζει. Αλλά το δίλημμα είναι πολύ μεγάλο.
Κατά τον Economist, αποδοχή της θα ισοδυναμούσε με παραδοχή της δικής της αποτυχίας. Η απόρριψή της διακινδυνεύει περισσότερες διαμαρτυρίες. Η ζέστη, η πείνα και οι διακοπές ρεύματος επιδεινώνονται. Και ο χρόνος τρέχει και εξαντλούνται παράλληλα οι δυνατότητες να πει όχι στις ΗΠΑ.
