Σε μια δήλωση που ανεβάζει κατακόρυφα το θερμόμετρο στην ήδη φλεγόμενη Μέση Ανατολή, ο Ντόναλντ Τραμπ έστειλε ένα σαφές και απειλητικό μήνυμα προς την ιρανική ηγεσία. Ο Αμερικανός πρόεδρος, επιμένοντας στη σκληρή γραμμή που χαρακτηρίζει την εξωτερική του πολιτική, συνέδεσε ευθέως την επιβίωση του ιρανικού καθεστώτος και τη σταθερότητα της περιοχής με την άμεση επίτευξη μιας νέας συμφωνίας.
Η φράση-κλειδί και το τελεσίγραφο
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας για τις εξελίξεις στην περιοχή και το επίμαχο ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, χρησιμοποίησε μια φρασεολογία που παραπέμπει σε ευθεία απειλή.
«Πρέπει να κάνουμε μια συμφωνία, γιατί οι συνέπειες θα είναι αδύνατον να γίνουν αποδεκτές», φέρεται να δήλωσε, προσθέτοντας χαρακτηριστικά: «Αν δεν κλείσουμε συμφωνία με το Ιράν, θα γίνουν κακά πράγματα».
Η ασαφής αλλά απειλητική αυτή διατύπωση («bad things») ερμηνεύεται από διεθνείς αναλυτές ως προαναγγελία κλιμάκωσης. Αυτή η κλιμάκωση θα μπορούσε να λάβει τη μορφή:
Ενός ολοκληρωτικού οικονομικού αποκλεισμού που θα γονατίσει την ήδη εύθραυστη ιρανική οικονομία.
Στοχευμένων στρατιωτικών πληγμάτων σε κρίσιμες υποδομές (πυρηνικές εγκαταστάσεις ή πετρελαϊκές πηγές).
Πράσινου φωτός στο Ισραήλ για να δράσει κατά βούληση εναντίον της Τεχεράνης.
Η στρατηγική της «Μέγιστης Πίεσης»
Η τοποθέτηση αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο δόγμα της «μέγιστης πίεσης» (maximum pressure campaign) που εφαρμόζει ο Τραμπ. Ο στόχος είναι να οδηγηθεί το θεοκρατικό καθεστώς σε αδιέξοδο, ώστε να αναγκαστεί να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων υπό δυσμενείς όρους.
Ο Τραμπ φαίνεται να πιστεύει ότι το Ιράν βρίσκεται σε ιστορικά αδύναμη θέση, λόγω των εσωτερικών αναταραχών, της οικονομικής κρίσης και των πληγμάτων που έχουν δεχθεί οι περιφερειακοί του σύμμαχοι (όπως η Χεζμπολάχ και η Χαμάς). Συνεπώς, θεωρεί ότι είναι η κατάλληλη στιγμή για να εκβιάσει μια συμφωνία που θα τερματίζει τις πυρηνικές φιλοδοξίες της Τεχεράνης και θα περιορίζει την επιρροή της στην περιοχή.
Οι αντιδράσεις και οι φόβοι
Η δήλωση Τραμπ προκαλεί ανησυχία στη διεθνή κοινότητα, καθώς η γραμμή μεταξύ της διπλωματικής πίεσης και της στρατιωτικής σύγκρουσης είναι εξαιρετικά λεπτή. Το Ιράν, από την πλευρά του, έχει διαμηνύσει στο παρελθόν ότι δεν θα διαπραγματευτεί «με το πιστόλι στον κρόταφο», ωστόσο η πραγματικότητα επί του πεδίου ίσως αναγκάσει τους Αγιατολάχ να αναθεωρήσουν τη στάση τους.
Ο κίνδυνος, όπως επισημαίνουν διπλωματικοί κύκλοι, είναι ότι μια περαιτέρω πίεση χωρίς διέξοδο διαφυγής για το καθεστώς, θα μπορούσε να οδηγήσει την Τεχεράνη σε σπασμωδικές κινήσεις, όπως το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ή επιθέσεις σε αμερικανικούς στόχους, πυροδοτώντας τα «κακά πράγματα» για τα οποία προειδοποίησε ο Ντόναλντ Τραμπ.