Οι Ηνωμένες Πολιτείες καταγράφουν δημοσιονομικά ελλείμματα ως ποσοστό του ΑΕΠ που υπερκαλύπτουν αυτά της «Μεγάλης Ύφεσης» (Great Recession) των τελευταίων δεκαετιών, ακόμη και σε περίοδο οικονομικής επέκτασης χωρίς σοβαρή ύφεση, σύμφωνα με πρόσφατες αναφορές οικονομικών μέσων και οργανισμών. Αυτή η εξέλιξη έχει θέσει στο επίκεντρο τη συζήτηση για τη βιωσιμότητα των δημοσιονομικών πολιτικών και τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην οικονομία.
Μεγάλες εκτάσεις ελλειμμάτων σε «καλό» οικονομικό περιβάλλον
Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία, το ομοσπονδιακό δημοσιονομικό έλλειμμα των ΗΠΑ κυμαίνεται γύρω στο 6% του ΑΕΠ σε τρία συνεχόμενα δημοσιονομικά έτη, παρά την παρουσία ισχυρού οικονομικού κύκλου, χαμηλής ανεργίας και αύξησης δημόσιων εσόδων. Αυτά τα επίπεδα, όπως υπογραμμίζεται από οικονομικές πηγές, είναι υψηλότερα από όσα καταγράφηκαν σε ανάλογες περιόδους κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης της δεκαετίας του 2000.
Οι παρατηρητές της δημοσιονομικής πολιτικής σημειώνουν ότι, αν και τα ελλείμματα κατά τη διάρκεια κρίσεων όπως η «Μεγάλη Ύφεση» και η πανδημία του COVID-19 ήταν σημαντικά λόγω έκτακτης ανάγκης, το γεγονός ότι υψηλά ελλείμματα καταγράφονται και χωρίς τέτοιες κρίσεις αποτελεί μια ιδιαίτερη εξέλιξη στη δημοσιονομική εικόνα των ΗΠΑ.
Αιτίες και δομή των ελλειμμάτων
Η αύξηση των ελλειμμάτων σχετίζεται με παράγοντες όπως:
διευρυμένες δημόσιες δαπάνες σε προγράμματα υποστήριξης και κοινωνικών δαπανών,
σταθερά επίπεδα δανεισμού για την κάλυψη λειτουργικών και επενδυτικών αναγκών,
και πολιτικές φορολογικών μειώσεων ή παρεμβάσεων που έχουν επεκτείνει τις δημοσιονομικές υποχρεώσεις χωρίς αντίστοιχη αύξηση εσόδων.
Στοιχεία από ανεξάρτητες αναλύσεις δείχνουν ότι οι ετήσιοι δημοσιονομικοί ελλείμματα των ΗΠΑ παραμένουν σε επίπεδα υψηλότερα απ’ ό,τι σε ανάλογες περιόδους μετα-ύφεσης, ακόμη και μετά την άρση έκτακτων μέτρων.
Αντιδράσεις και προεκτάσεις
Η δημοσιονομική αυτή πορεία έχει οδηγήσει σε συζητήσεις για την ανάγκη δημοσιονομικής εξυγίανσης και επανεξέτασης των πολιτικών δαπανών και εσόδων. Αναλυτές οικονομίας έχουν εκφράσει ανησυχίες σχετικά με:
τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους,
το ενδεχόμενο περιορισμού της δημοσιονομικής ευελιξίας σε μελλοντικές κρίσεις λόγω υψηλού επιπέδου ελλειμμάτων,
και τις πιέσεις που αυτά ασκούν στην αγορά ομολόγων και στους δείκτες πιστοληπτικής αξιολόγησης.
Επιπλέον, οι τρέχουσες δημοσιονομικές τάσεις έχουν προκαλέσει συζητήσεις για την ισορροπία μεταξύ δημοσιονομικής στήριξης της οικονομίας και μακροπρόθεσμης οικονομικής σταθερότητας, με πολιτικούς και αναλυτές να αντιπαρατίθενται για τα κατάλληλα μέτρα αντιμετώπισης.
