Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Το όνομά του συνδέθηκε με τη Μικρασιατική Καταστροφή, καθώς βρέθηκε κατηγορούμενος ενώπιον στρατοδικείου για τη στάση του κατά τη διάρκεια της εκστρατείας προς την Άγκυρα. Η απόφαση που εκδόθηκε σε βάρος του ήταν η ισόβια εξορία και η αφαίρεση του στρατιωτικού του βαθμού.
Λίγο αργότερα, ένα βρετανικό πολεμικό πλοίο θα αναλάμβανε να τον απομακρύνει από την Ελλάδα μαζί με τη σύζυγό του και τα πέντε παιδιά τους. Ανάμεσά τους βρισκόταν ένα αγοράκι μόλις 18 μηνών, ο μελλοντικός σύζυγος της βασίλισσας Ελισάβετ Β΄.
Από τα ανάκτορα στο στρατιωτικό μέτωπο
Ο πρίγκιπας Ανδρέας της Ελλάδας γεννήθηκε στην Αθήνα στις 2 Φεβρουαρίου 1882. Ήταν το έβδομο παιδί του βασιλιά Γεωργίου Α΄ και της βασίλισσας Όλγας, ενώ μεγαλύτερος αδελφός του ήταν ο μετέπειτα βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄. Μεγάλωσε σε μια οικογένεια που συνδεόταν με τους σημαντικότερους ευρωπαϊκούς βασιλικούς οίκους, καθώς η καταγωγή του πατέρα του ήταν δανέζικη και της μητέρας του ρωσική.
Δεν ακολούθησε, ωστόσο, μια ζωή περιορισμένη στις υποχρεώσεις της αυλής. Φοίτησε στη Σχολή Ευελπίδων, εκπαιδεύτηκε στρατιωτικά στη Γερμανία και συμμετείχε στους Βαλκανικούς Πολέμους. Το 1903 παντρεύτηκε την πριγκίπισσα Αλίκη της Έσσης και του Μπάτενμπεργκ, με την οποία απέκτησε πέντε παιδιά. Η οικογένεια είχε ήδη αποκτήσει τέσσερις κόρες όταν, στις 10 Ιουνίου 1921, γεννήθηκε στην Κέρκυρα το πέμπτο παιδί τους, ο Φίλιππος.
Η Μικρασιατική Εκστρατεία θα έφερνε τον Ανδρέα αντιμέτωπο με τις μεγαλύτερες στρατιωτικές και προσωπικές δοκιμασίες της ζωής του.
Αρχικά ανέλαβε τη διοίκηση της XII Μεραρχίας και στη συνέχεια προήχθη σε αντιστράτηγο, αναλαμβάνοντας τη διοίκηση του Β΄ Σώματος Στρατού. Η στρατιωτική του παρουσία στη Μικρά Ασία δεν έμεινε χωρίς αντιπαραθέσεις. Διαφωνούσε με επιλογές της ανώτατης διοίκησης και είχε ήδη εκφράσει αντιρρήσεις για τον τρόπο με τον οποίο εξελισσόταν η επιχείρηση προς την Άγκυρα.
Η διαταγή που τον οδήγησε στο στρατοδικείο
Το περιστατικό που θα καθόριζε τη μετέπειτα πορεία του συνέβη τον Αύγουστο του 1921, κατά τη διάρκεια της επιχείρησης προς τον Σαγγάριο.
Ο αρχιστράτηγος Αναστάσιος Παπούλας είχε δώσει εντολή για στρατιωτική κίνηση που αφορούσε και το Β΄ Σώμα Στρατού. Ο Ανδρέας διαφώνησε με τον σχεδιασμό και δεν εκτέλεσε τη διαταγή με τον τρόπο που του είχε ζητηθεί. Αντί να κινηθεί προς την κατεύθυνση που όριζε η ανώτατη διοίκηση, αποφάσισε διαφορετική μετακίνηση των δυνάμεών του.
Η επιλογή αυτή προκάλεσε έντονη αντιπαράθεση με το Γενικό Στρατηγείο. Η διοίκηση του Σώματος πέρασε τελικά σε άλλον αξιωματικό, ενώ ο Ανδρέας απομακρύνθηκε από τη συγκεκριμένη θέση. Ο ίδιος υποστήριζε ότι η κίνησή του είχε στρατιωτική λογική και ότι η εκτέλεση της διαταγής θα μπορούσε να οδηγήσει σε καταστροφή των μονάδων του.
Η υπόθεση δεν έκλεισε με τη λήξη της στρατιωτικής του υπηρεσίας στη Μικρά Ασία. Μετά την κατάρρευση του μετώπου και την Επανάσταση του Σεπτεμβρίου 1922, η στάση του επανήλθε στο προσκήνιο, αυτή τη φορά με πολύ σοβαρότερες συνέπειες.
Η Δίκη των Έξι και η ξεχωριστή υπόθεση του πρίγκιπα
Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η χώρα βυθίστηκε σε πολιτική αναταραχή. Η στρατιωτική Επανάσταση του Σεπτεμβρίου οδήγησε στην παραίτηση του βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄ και στη σύλληψη πολιτικών και στρατιωτικών προσώπων που θεωρήθηκαν υπεύθυνα για την ήττα.
Η δίκη που έμεινε γνωστή ως Δίκη των Έξι αφορούσε στην πραγματικότητα οκτώ κατηγορουμένους. Έξι από αυτούς καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέστηκαν στο Γουδή στις 15 Νοεμβρίου 1922, με το νέο ημερολόγιο. Ο Ανδρέας δεν ήταν ανάμεσά τους. Η δική του υπόθεση εξετάστηκε χωριστά, με κατηγορία την ανυπακοή σε στρατιωτική διαταγή και την αυθαίρετη μετακίνηση του Σώματος που διοικούσε.
Η θέση του ήταν ιδιαίτερα δύσκολη. Δεν επρόκειτο απλώς για έναν αξιωματικό που έπρεπε να λογοδοτήσει για τις αποφάσεις του στο μέτωπο. Ήταν μέλος της βασιλικής οικογένειας, αδελφός του έκπτωτου μονάρχη και συγγενής του νέου βασιλιά Γεωργίου Β΄. Η παρουσία του στο εδώλιο είχε προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον και εκτός Ελλάδας.
Η σύζυγός του, Αλίκη, βρέθηκε επίσης στην Ελλάδα εκείνη την περίοδο, προσπαθώντας να βοηθήσει τον άνδρα της. Η δική της οικογένεια είχε ισχυρούς δεσμούς με τη Βρετανία, καθώς ήταν αδελφή του Λουδοβίκου Μάουντμπατεν, ο οποίος είχε υπηρετήσει στο Βασιλικό Ναυτικό.
Η απόφαση του στρατοδικείου εκδόθηκε στις 20 Νοεμβρίου με το παλαιό ημερολόγιο, δηλαδή στις 3 Δεκεμβρίου 1922 με το ημερολόγιο που χρησιμοποιούσαν τότε οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Ο πρίγκιπας κρίθηκε ένοχος και του επιβλήθηκαν ισόβια υπερορία, δηλαδή υποχρεωτική παραμονή εκτός Ελλάδας για το υπόλοιπο της ζωής του, καθώς και αφαίρεση του στρατιωτικού του βαθμού.
Η θανατική ποινή δεν του επιβλήθηκε. Ωστόσο, οι φόβοι ότι θα μπορούσε να έχει την ίδια τύχη με τους εκτελεσθέντες της Δίκης των Έξι ήταν υπαρκτοί. Οι Βρετανοί διπλωμάτες παρακολουθούσαν στενά την υπόθεση και η κυβέρνηση του Λονδίνου είχε λόγους να ανησυχεί για την ασφάλειά του.
Το βρετανικό πολεμικό που στάλθηκε για να τον σώσει
Η απομάκρυνση του πρίγκιπα από την Ελλάδα δεν αφέθηκε στην τύχη. Η βρετανική κυβέρνηση αποφάσισε να διαθέσει πολεμικό πλοίο για τη μεταφορά του, καθώς εκτιμούσε ότι η ζωή τόσο του ίδιου όσο και της συζύγου του βρισκόταν σε κίνδυνο.
Το πλοίο που ανέλαβε την αποστολή ήταν το HMS Calypso, καταδρομικό του Βασιλικού Ναυτικού. Ο βασιλιάς Γεώργιος Ε΄ είχε ζητήσει να εξασφαλιστεί η απομάκρυνση της οικογένειας από την Ελλάδα.
Η υπόθεση έφτασε μέχρι τη Βουλή των Κοινοτήτων στο Λονδίνο. Στις 6 Δεκεμβρίου 1922, ο Βρετανός υπουργός Ναυαρχείου δήλωσε ότι το πλοίο είχε σταλεί έπειτα από αίτημα της κυβέρνησης, ως πιθανό μέσο διάσωσης της ζωής του πρίγκιπα και της πριγκίπισσας Ανδρέα. Το εκτιμώμενο κόστος της αποστολής υπολογίστηκε σε 1.200 λίρες της εποχής.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 11 Δεκεμβρίου, ο Βρετανός πρωθυπουργός επιβεβαίωσε στη Βουλή ότι το καταδρομικό μετέφερε τον Ανδρέα στο Μπρίντιζι της Ιταλίας. Ερωτηθείς μάλιστα εάν ο πρίγκιπας κινδύνευε ακόμη και μετά την καταδίκη του σε εξορία, απάντησε καταφατικά.
Η οικογένεια δεν έφυγε από την Ελλάδα ως ένα ενιαίο σύνολο με μία απλή επιβίβαση. Ο Ανδρέας και η Αλίκη επιβιβάστηκαν στο πλοίο στο Φάληρο, ενώ το Calypso πέρασε από την Κέρκυρα για να παραλάβει τα παιδιά τους και να ολοκληρώσει την απομάκρυνση της οικογένειας.
Ο μικρός Φίλιππος και το κρεβατάκι από πορτοκαλοκιβώτιο
Ανάμεσα στα πέντε παιδιά που εγκατέλειπαν την Ελλάδα βρισκόταν ο μικρότερος γιος του ζευγαριού, ο Φίλιππος. Ήταν μόλις 18 μηνών και δεν μπορούσε φυσικά να αντιληφθεί τι συνέβαινε γύρω του.
Το πλήρωμα του βρετανικού πλοίου έπρεπε να βρει έναν τρόπο να τον μεταφέρει με ασφάλεια κατά τη διάρκεια του ταξιδιού. Έτσι, χρησιμοποιήθηκε ένα ξύλινο κιβώτιο από εκείνα στα οποία μεταφέρονταν πορτοκάλια, το οποίο διαμορφώθηκε πρόχειρα σε κρεβατάκι για το μωρό.
Η εικόνα του μικρού πρίγκιπα μέσα στο αυτοσχέδιο κρεβατάκι έμελλε να γίνει μία από τις πιο χαρακτηριστικές λεπτομέρειες της παιδικής του ηλικίας. Χρόνια αργότερα, ο Φίλιππος θα γινόταν σύζυγος της Ελισάβετ Β΄ και πατέρας του σημερινού βασιλιά Καρόλου Γ΄. Η ιστορία του πορτοκαλοκιβώτιου θα συνόδευε για πάντα την αφήγηση της αναχώρησής του από την Ελλάδα.
Η εξορία στη Γαλλία και η ζωή μακριά από την Ελλάδα
Μετά την άφιξή τους στην Ιταλία, ο Ανδρέας, η Αλίκη και τα παιδιά τους κατευθύνθηκαν στη Γαλλία. Η οικογένεια εγκαταστάθηκε αρχικά στην περιοχή του δάσους της Βουλώνης στο Παρίσι και στη συνέχεια στο Σεν Κλου, στα δυτικά της γαλλικής πρωτεύουσας.
Σημαντική βοήθεια τους προσέφερε η πριγκίπισσα Μαρία Βοναπάρτη, σύζυγος του πρίγκιπα Γεωργίου της Ελλάδας και κουνιάδα του Ανδρέα. Η οικονομική της επιφάνεια της επέτρεψε να παραχωρήσει στην οικογένεια κατοικία, ώστε να μπορέσει να ξεκινήσει τη ζωή της μακριά από την Ελλάδα.
Η εξορία, ωστόσο, δεν σήμαινε απλώς αλλαγή κατοικίας. Ο Ανδρέας είχε χάσει τον στρατιωτικό του βαθμό και δεν μπορούσε να επιστρέψει στην πατρίδα του. Η οικογένεια είχε αναγκαστεί να εγκαταλείψει το σπίτι της στην Κέρκυρα, ενώ τα παιδιά μεγάλωναν πλέον σε διαφορετικό περιβάλλον, μακριά από τη χώρα στην οποία είχαν γεννηθεί.
Για τον μικρό Φίλιππο, η Ελλάδα θα παρέμενε η χώρα της γέννησής του, αλλά όχι ο τόπος όπου θα περνούσε τα παιδικά του χρόνια.
Ο πρίγκιπας Ανδρέας δεν επέστρεψε ποτέ σε μια κανονική ζωή στην Ελλάδα. Πέθανε στις 3 Δεκεμβρίου 1944 στο Μόντε Κάρλο, σε ηλικία 62 ετών, έχοντας ζήσει τα τελευταία χρόνια της ζωής του μακριά από την οικογένειά του και από την πατρίδα του.
Ο γιος του, Φίλιππος, θα ακολουθούσε μια εντελώς διαφορετική πορεία. Το 1947 παντρεύτηκε την πριγκίπισσα Ελισάβετ και το 1952, με την άνοδό της στον βρετανικό θρόνο, έγινε σύζυγος της βασίλισσας. Ο γιος τους Κάρολος ανέβηκε στον θρόνο το 2022.
Έτσι, ο πρίγκιπας Ανδρέας, ο οποίος είχε εγκαταλείψει την Ελλάδα με μια απόφαση που του απαγόρευε την επιστροφή, έγινε ο παππούς του σημερινού Βρετανού μονάρχη. Και η ιστορία της φυγής του, με το βρετανικό πολεμικό πλοίο και το μωρό που κοιμόταν σε ένα πορτοκαλοκιβώτιο, παραμένει ένα από τα πιο ασυνήθιστα επεισόδια της σύνδεσης της ελληνικής και της βρετανικής βασιλικής ιστορίας.
