Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Σε μία από τις κρισιμότερες πολιτικές καμπές των τελευταίων ετών εισέρχεται το Ισραήλ, καθώς ο πρόεδρος της χώρας, Ισαάκ Χέρτσογκ, αποφάσισε να αναθέσει στον πρώην αρχηγό των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων και επικεφαλής του κόμματος Yashar, Γκάντι Αϊζενκοτ, την προσπάθεια σχηματισμού νέας κυβέρνησης. Η εξέλιξη συνιστά σοβαρό πολιτικό πλήγμα για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος, παρά την απώλεια της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας του, επιχειρεί να παραμείνει στο επίκεντρο των εξελίξεων, προωθώντας την ιδέα μιας ευρείας κυβέρνησης εθνικής ενότητας.
Η απόφαση του Χέρτσογκ, που ανακοινώθηκε το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, έρχεται έπειτα από τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, οι οποίες δεν ανέδειξαν ξεκάθαρο νικητή. Σύμφωνα με το Reuters, το Associated Press και τους Times of Israel, η πολιτική αριθμητική ευνοεί τον Αϊζενκοτ, αλλά οι βαθιές ιδεολογικές διαφορές μεταξύ των πιθανών συμμάχων του καθιστούν ιδιαίτερα δύσκολη τη συγκρότηση βιώσιμης κυβέρνησης.
Οι 67 βουλευτές του Αϊζενκοτ και το κοινοβουλευτικό αδιέξοδο
Στις διαβουλεύσεις με τον Ισραηλινό πρόεδρο, συνολικά 67 από τους 120 βουλευτές της Κνεσέτ εισηγήθηκαν την ανάθεση της εντολής στον Αϊζενκοτ, έναντι 46 που υποστήριξαν τον Νετανιάχου. Ωστόσο, οι αριθμοί αυτοί δεν αποτυπώνουν μια ήδη συμφωνημένη κυβερνητική πλειοψηφία.
Το κεντροδεξιό και αντιπολιτευόμενο μπλοκ του Αϊζενκοτ διαθέτει 48 έδρες, ενώ τα δύο αραβικά κόμματα, Ra'am και Joint List, συγκεντρώνουν άλλες 19. Αντίθετα, ο δεξιός και θρησκευτικός συνασπισμός του Νετανιάχου κατέχει 53 έδρες, χωρίς να φτάνει το απαιτούμενο όριο των 61.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η στάση του υπερορθόδοξου κόμματος United Torah Judaism, το οποίο απέφυγε να υποστηρίξει οποιονδήποτε υποψήφιο. Η επιλογή αυτή ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι οι παραδοσιακές συμμαχίες του Νετανιάχου δεν θεωρούνται πλέον δεδομένες.
Ο Αϊζενκοτ αναμένεται να παραλάβει επισήμως την εντολή την Κυριακή, έχοντας στη διάθεσή του 28 ημέρες για τον σχηματισμό κυβέρνησης, με δυνατότητα παράτασης 14 ημερών.
Η αντεπίθεση Νετανιάχου και η πρόταση εθνικής ενότητας
Παρά την πολιτική του αποδυνάμωση, ο Νετανιάχου δεν εμφανίζεται διατεθειμένος να εγκαταλείψει την εξουσία χωρίς μάχη.
Σε δημόσια παρέμβασή του το Σάββατο, απηύθυνε έκκληση για τη συγκρότηση κυβέρνησης εθνικής ενότητας, η οποία θα περιλαμβάνει τις δυνάμεις του δεξιού στρατοπέδου και τα σιωνιστικά κόμματα που επιθυμούν να συνεργαστούν.
Ο απερχόμενος πρωθυπουργός συνέδεσε μάλιστα την πρότασή του με την εθνική ασφάλεια, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια κυβέρνηση θα μπορούσε να αντιμετωπίσει οριστικά την πυρηνική απειλή του Ιράν και να διασφαλίσει τη συνοχή του ισραηλινού κράτους.
Ωστόσο, η πρότασή του περιλαμβάνει ένα ουσιαστικό εμπόδιο: ο Νετανιάχου επιθυμεί τη συμμετοχή και των υπερεθνικιστικών συμμάχων του, μεταξύ των οποίων τα κόμματα των Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ και Μπεζαλέλ Σμότριτς.
Αυτή η απαίτηση καθιστά εξαιρετικά δύσκολη τη συμφωνία με τον Αϊζενκοτ, ο οποίος έχει επανειλημμένα αποκλείσει τη συμμετοχή του σε κυβέρνηση υπό τον Νετανιάχου.
Σύμφωνα με τους Times of Israel, ισραηλινά μέσα μετέδωσαν ότι πρόσωπα του περιβάλλοντος Νετανιάχου δεν αποκλείουν ακόμη και συζητήσεις για εναλλαγή στην πρωθυπουργία, εφόσον ξεκινήσουν ουσιαστικές διαπραγματεύσεις. Δεν πρόκειται, πάντως, για επίσημη πρόταση.
Το πρώτο σενάριο: Κυβέρνηση μειοψηφίας με αραβική υποστήριξη
Η πρώτη επιλογή του Αϊζενκοτ είναι ο σχηματισμός κυβέρνησης μειοψηφίας με τη συμμετοχή των τεσσάρων κομμάτων του αντιπολιτευόμενου συνασπισμού και την εξωτερική κοινοβουλευτική υποστήριξη των αραβικών κομμάτων.
Μια τέτοια διευθέτηση θα μπορούσε να εξασφαλίσει την απαιτούμενη στήριξη για την ψήφο εμπιστοσύνης, χωρίς οι αραβικές παρατάξεις να αναλάβουν υπουργικά χαρτοφυλάκια.
Η επιλογή αυτή, ωστόσο, προκαλεί έντονες αντιδράσεις στο εσωτερικό της ισραηλινής αντιπολίτευσης, καθώς αρκετοί πολιτικοί αρχηγοί αρνούνται να εξαρτήσουν την κυβερνητική σταθερότητα από τα αραβικά κόμματα.
Σύμφωνα με σημερινό δημοσίευμα των Times of Israel, το Ra'am εμφανίζεται πρόθυμο να υποστηρίξει κυβέρνηση Αϊζενκοτ ακόμη και χωρίς ολοκληρωμένη συμφωνία συνεργασίας.
Η στάση των αραβικών κομμάτων ενδέχεται επομένως να αποδειχθεί καθοριστική για την απομάκρυνση του Νετανιάχου από την πρωθυπουργία.
Το δεύτερο σενάριο: Συμφωνία με τους υπερορθόδοξους
Μια διαφορετική επιλογή προβλέπει τη συνεργασία του Αϊζενκοτ με τα υπερορθόδοξα κόμματα Shas και United Torah Judaism.
Οι δύο σχηματισμοί διαθέτουν συνολικά 13 έδρες, οι οποίες, εφόσον προστεθούν στις 48 του αντιπολιτευόμενου συνασπισμού, δημιουργούν οριακή πλειοψηφία 61 βουλευτών.
Το βασικό εμπόδιο αφορά τη στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων Εβραίων, ζήτημα που έχει προκαλέσει βαθιές κοινωνικές και πολιτικές αντιπαραθέσεις.
Ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν, επικεφαλής του Yisrael Beytenu, έχει ασκήσει σκληρή κριτική στις απαλλαγές από τη στράτευση. Εντούτοις, πρόσφατες δηλώσεις του δείχνουν ότι ενδέχεται να αποδεχθεί συμβιβασμό προκειμένου να επιτευχθεί κυβερνητική αλλαγή.
Το ερώτημα είναι κατά πόσο οι υπερορθόδοξοι θα εγκαταλείψουν τον παραδοσιακό τους σύμμαχο Νετανιάχου, εξασφαλίζοντας πολιτικά ανταλλάγματα από μια νέα κυβέρνηση.
Το τρίτο σενάριο: Μεγάλος συνασπισμός με το Λικούντ
Παρά τις δημόσιες αντιπαραθέσεις, παραμένει στο τραπέζι η δυνατότητα δημιουργίας ευρείας κυβέρνησης με τη συμμετοχή του Λικούντ και κομμάτων της σημερινής αντιπολίτευσης.
Σύμφωνα με το Reuters, ένας τέτοιος συνδυασμός θα μπορούσε να εξασφαλίσει 67 έδρες, προσφέροντας σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Η συγκεκριμένη προοπτική προϋποθέτει, ωστόσο, σημαντικές υποχωρήσεις. Ο Αϊζενκοτ και οι σύμμαχοί του εξελέγησαν έχοντας θέσει ως κεντρικό στόχο την απομάκρυνση του Νετανιάχου, ενώ ο τελευταίος δύσκολα θα αποδεχόταν την περιθωριοποίησή του.
Παρ' όλα αυτά, μια νέα στρατιωτική κρίση με το Ιράν θα μπορούσε να μεταβάλει τους πολιτικούς συσχετισμούς, ενισχύοντας τα επιχειρήματα υπέρ μιας κυβέρνησης εθνικής ανάγκης.
Η πιθανότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της συνεχιζόμενης περιφερειακής αστάθειας και των κινδύνων νέας κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.
Το τέταρτο σενάριο: Αποτυχία Αϊζενκοτ και επιστροφή της εντολής στον Νετανιάχου
Εάν ο Αϊζενκοτ δεν κατορθώσει να σχηματίσει κυβέρνηση, ο Χέρτσογκ μπορεί να αναθέσει την επόμενη προσπάθεια σε διαφορετικό πολιτικό αρχηγό, με πιθανότερο υποψήφιο τον Νετανιάχου.
Ο απερχόμενος πρωθυπουργός θα μπορούσε τότε να επιχειρήσει να διασπάσει το αντίπαλο στρατόπεδο, προσελκύοντας μεμονωμένους βουλευτές ή μικρότερους πολιτικούς σχηματισμούς.
Εφόσον εξαντληθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες χωρίς αποτέλεσμα, το Ισραήλ θα οδηγηθεί σε νέες εκλογές, παρατείνοντας την πολιτική αβεβαιότητα.
Το ενδεχόμενο αυτό προκαλεί ανησυχία στον πρόεδρο Χέρτσογκ, ο οποίος έχει ζητήσει από τις πολιτικές δυνάμεις να επιδείξουν διάθεση συμβιβασμού.
Η επόμενη ημέρα και οι γεωπολιτικές προεκτάσεις
Η κυβερνητική κρίση στο Ισραήλ υπερβαίνει πλέον τα όρια μιας συνηθισμένης πολιτικής αντιπαράθεσης.
Η διαχείριση της σύγκρουσης με το Ιράν, η κατάσταση στη Γάζα, οι σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και η ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελούν ζητήματα που θα επηρεαστούν από τη σύνθεση της επόμενης κυβέρνησης.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο, η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, δεδομένου ότι το Ισραήλ αποτελεί σημαντικό εταίρο στην περιφερειακή συνεργασία για την ενέργεια και την ασφάλεια.
Μια κυβέρνηση Αϊζενκοτ δεν θα συνεπαγόταν αυτομάτως αλλαγή της ισραηλινής στρατηγικής, ιδιαίτερα στα ζητήματα άμυνας. Θα μπορούσε, όμως, να διαφοροποιήσει τον τρόπο άσκησης της εξωτερικής πολιτικής και τις σχέσεις με τους διεθνείς εταίρους.
Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο εάν ο Νετανιάχου θα χάσει την εξουσία, αλλά εάν το ισραηλινό πολιτικό σύστημα μπορεί να διαμορφώσει μια σταθερή κυβερνητική εναλλακτική.
Ο Αϊζενκοτ διαθέτει την πρώτη ευκαιρία. Ο Νετανιάχου, ωστόσο, διατηρεί πολιτικά ερείσματα και δυνατότητες ελιγμών. Οι επόμενες εβδομάδες θα καθορίσουν εάν το Ισραήλ θα περάσει σε νέα πολιτική εποχή ή θα βυθιστεί σε ακόμη έναν κύκλο παρατεταμένης αστάθειας.
