Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Σε μια παρέμβαση με ιδιαίτερη ιστορική και γεωπολιτική βαρύτητα, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, θέτει εκ νέου ζήτημα επανεξέτασης του καθεστώτος των βρετανικών στρατιωτικών βάσεων στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια, ζητώντας τον τερματισμό μιας αποικιοκρατικής εκκρεμότητας που εξακολουθεί να υφίσταται 66 χρόνια μετά την ανεξαρτησία της Κύπρου.
Μιλώντας στη βρετανική εφημερίδα Observer, ο Κύπριος Πρόεδρος έστειλε σαφές μήνυμα προς το Λονδίνο, υπογραμμίζοντας ότι οι σημερινές σχέσεις των δύο χωρών δεν μπορούν να εξακολουθούν να καθορίζονται από τις συνθήκες που επικρατούσαν το 1960.
«Πρέπει να βάλουμε τέλος σε αυτή την αποικιοκρατική κληρονομιά», δήλωσε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η θέση του δεν εκφράζει αντιβρετανικά αισθήματα.
Η τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Χριστοδουλίδης αποκάλυψε ότι η βρετανική κυβέρνηση δεν έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο συζήτησης για το καθεστώς των βάσεων, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας νέας διπλωματικής διαδικασίας.
Οι βρετανικές βάσεις και η αποικιοκρατική κληρονομιά του 1960
Οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια αποτελούν ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά κατάλοιπα της βρετανικής αποικιοκρατικής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Με την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, το 1960, το Ηνωμένο Βασίλειο διατήρησε την κυριαρχία του σε δύο περιοχές του νησιού, οι οποίες εξακολουθούν να έχουν ιδιαίτερο νομικό και στρατιωτικό καθεστώς.
Οι περιοχές αυτές καλύπτουν περίπου το 3% της συνολικής έκτασης της Κύπρου και αποτελούν στρατηγικά προγεφυρώματα για τις βρετανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Η σημασία τους δεν περιορίζεται στις εγκαταστάσεις που φιλοξενούν. Η γεωγραφική τους θέση επιτρέπει στο Λονδίνο να διατηρεί επιχειρησιακή παρουσία κοντά σε περιοχές μείζονος γεωπολιτικής σημασίας, από την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τον Περσικό Κόλπο.
Ωστόσο, για τη Λευκωσία, η διατήρηση ξένης κυριαρχίας σε τμήματα του κυπριακού εδάφους συνιστά ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα, το οποίο συνδέεται άμεσα με την ιστορία της αποαποικιοποίησης και την άσκηση της κρατικής κυριαρχίας.
Η επίθεση στο Ακρωτήρι άλλαξε τα δεδομένα
Καθοριστικό ρόλο στην επαναφορά του ζητήματος διαδραμάτισε η επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος εναντίον της βρετανικής βάσης στο Ακρωτήρι, στις 2 Μαρτίου 2026, εν μέσω της στρατιωτικής σύγκρουσης με το Ιράν.
Το περιστατικό, που συνδέθηκε με τη δράση της φιλοϊρανικής Χεζμπολάχ, προκάλεσε έντονη ανησυχία στην Κυπριακή Δημοκρατία, αναδεικνύοντας τους κινδύνους που μπορεί να συνεπάγεται η παρουσία ξένων στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο νησί.
Η επίθεση κατέδειξε ότι η Κύπρος μπορεί να βρεθεί εκτεθειμένη στις συνέπειες στρατιωτικών επιχειρήσεων στις οποίες η ίδια δεν συμμετέχει.
Η κατάσταση προκάλεσε κινητοποίηση ευρωπαϊκών δυνάμεων, με την Ελλάδα και τη Γαλλία να ενισχύουν την αμυντική παρουσία τους στην περιοχή, αποστέλλοντας στρατιωτικά μέσα για την προστασία του νησιού.
Παράλληλα, αναδείχθηκαν ερωτήματα για την ενημέρωση των κυπριακών αρχών, την προστασία των κατοίκων και τον βαθμό στον οποίο οι αποφάσεις του Λονδίνου επηρεάζουν την ασφάλεια της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η Λευκωσία εξετάζει διαφορετικές επιλογές
Παρά τη σαφή τοποθέτησή του, ο Νίκος Χριστοδουλίδης απέφυγε να προσδιορίσει το ακριβές περιεχόμενο μιας ενδεχόμενης συμφωνίας με το Ηνωμένο Βασίλειο.
«Έχουμε διάφορες επιλογές, αλλά από σεβασμό προς τη βρετανική κυβέρνηση δεν πρόκειται να διαπραγματευτούμε δημόσια», ανέφερε.
Η στάση αυτή υποδηλώνει την πρόθεση της Λευκωσίας να διαχειριστεί το ζήτημα διπλωματικά, χωρίς να προκαλέσει μια άμεση αντιπαράθεση με το Λονδίνο.
Ωστόσο, η βρετανική πλευρά έχει εμφανιστεί ιδιαίτερα επιφυλακτική απέναντι σε οποιαδήποτε μεταβολή της κυριαρχίας των βάσεων. Σύμφωνα με την κυπριακή εφημερίδα Cyprus Mail, Βρετανοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι έχουν αποκλείσει δημοσίως το ενδεχόμενο μεταβίβασης της κυριαρχίας τους.
Επομένως, η προθυμία για συζήτηση δεν συνεπάγεται και βρετανική αποδοχή αλλαγής του υφιστάμενου καθεστώτος.
Το Brexit και το μήνυμα προς το Λονδίνο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο Κύπριος Πρόεδρος συνδύασε την κριτική του για τις βρετανικές βάσεις με μια ξεκάθαρη τοποθέτηση υπέρ της επιστροφής του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο Χριστοδουλίδης υποστήριξε ότι η επανένταξη της Βρετανίας θα ενίσχυε τόσο το Λονδίνο όσο και τις Βρυξέλλες, ιδιαίτερα σε μια περίοδο αυξανόμενης διεθνούς αστάθειας.
Μάλιστα, εκτίμησε ότι τα 27 κράτη-μέλη θα υποδέχονταν θετικά μια τέτοια εξέλιξη, επισημαίνοντας ότι το βασικό εμπόδιο βρίσκεται στη βρετανική πολιτική σκηνή.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση της YouGov που επικαλείται ο Observer, το 55% των Βρετανών υποστηρίζει την επιστροφή στην ΕΕ, ενώ το 34% διαφωνεί.
Η συζήτηση αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον ενόψει της προγραμματισμένης συνόδου ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου στις 20 Νοεμβρίου, όπου αναμένεται να εξεταστούν ζητήματα οικονομικής, πολιτικής και θεσμικής συνεργασίας.
Μια ιστορική εκκρεμότητα με γεωπολιτικές προεκτάσεις
Η νέα παρέμβαση Χριστοδουλίδη επαναφέρει ένα ζήτημα που υπερβαίνει τις διμερείς σχέσεις Κύπρου και Βρετανίας.
Για τη Λευκωσία, το ζητούμενο είναι να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο που θα ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες ασφάλειας και θα λαμβάνει υπόψη την κυριαρχία και τα συμφέροντα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Για το Λονδίνο, αντίθετα, οι βάσεις αποτελούν στρατηγικής σημασίας εγκαταστάσεις, η διατήρηση των οποίων συνδέεται με τον ευρύτερο αμυντικό σχεδιασμό του.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο οι δύο πλευρές μπορούν να γεφυρώσουν αυτή τη διαφορά χωρίς να διαταράξουν τη μεταξύ τους συνεργασία.
Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση δεν αφορά πλέον αποκλειστικά το αποικιοκρατικό παρελθόν. Αγγίζει την ασφάλεια της Κύπρου, τον ρόλο της Βρετανίας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να προστατεύει αποτελεσματικά τα κράτη-μέλη της.
Η Λευκωσία επιχειρεί να μετατρέψει μια ιστορική εκκρεμότητα σε αντικείμενο σύγχρονης διπλωματικής διαπραγμάτευσης. Το κατά πόσο θα επιτύχει ουσιαστικές αλλαγές θα εξαρτηθεί από τη στάση του Λονδίνου και τις ισορροπίες που διαμορφώνονται στην περιοχή.
