Την τελευταία της πνοή άφησε σήμερα (28/10) σε ηλικία 96 ετών η συνδικαλίστρια, Ντολόρες Ουέρτα, η οποία άλλαξε τη ζωή χιλιάδων μεταναστών εργατών στις Ηνωμένες Πολιτείεςκαι άφησε ένα ανεξίτηλο αποτύπωμα στην πολιτική της χώρας.
«Ξέρουμε ότι πολλοί από εσάς, σ' όλο τον κόσμο, συμμερίζεστε το πένθος μας και θα σας κρατάμε ενήμερους για τις πρωτοβουλίες που θα αναλάβουμε με στόχο την αναγνώριση και τον εορτασμό της εξαιρετικής ζωής της και της κληρονομιάς της», ανακοίνωσαν οι συγγενείς της μέσω του Instagram χωρίς να αναφέρουν την αιτία του θανάτου της. Ωστόσο, σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης η Ντολόρες Ουέρτα έπασχε από καρκίνο.
Η μεξικανικής καταγωγής Αμερικανίδα αποτέλεσε μια εμβληματική μορφή του αγώνα για τα δικαιώματα του πολίτη. Πέρασε τη ζωή της υπερασπιζόμενη τους εργάτες γης, που συχνά ήταν μετανάστες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Επινόησε το σύνθημα «Si se puede» (Αν γίνεται) στις διαδηλώσεις των αγροτών στην Καλιφόρνια, πριν το μεταφράσει δεκαετίες αργότερα ο Μπαράκ Ομπάμα σε «Yes we can» για να κατακτήσει το 2008 τον Λευκό Οίκο.
Έδωσε μάχη για να αποκτήσουν οι εργάτες γης το δικαίωμα να συνδικαλίζονται και το 1962 ήταν συνιδρύτρια, μαζί με τον Σίζαρ Τσάβες, αυτού που έμελλε να γίνει το συνδικάτο United Farm Workers.
Η οργάνωση αυτή, που εξακολουθεί να είναι το αγροτικό συνδικάτο με τη μεγαλύτερη επιρροή στις Ηνωμένες Πολιτείες, συγκλονίσθηκε στις αρχές της χρονιάς από κατηγορίες σε βάρος του Τσάβες για βιασμό, οι οποίες ανάγονταν στη δεκαετία του 1970.
Με την ευκαιρία αυτή, η Ντολόρες Ουέρτα αποκάλυψε ότι ο Τσάβες είχε βιάσει κι εκείνη, αλλά δεν είχε πει τίποτε, ακόμη και μετά το θάνατό του το 1993, φοβούμενη μην καταστρέψει την κληρονομιά των συνδικαλιστικών αγώνων τους.
Θεαματικές πορείες
Η Ντολόρες Ουέρτα και ο Σίζαρ Τσάβες είχαν οργανώσει την εποχή εκείνη απεργίες, θεαματικές πορείες προς το κοινοβούλιο της Καλιφόρνιας και ένα εθνικό μποϊκοτάζ των επιτραπέζιων σταφυλιών για να διαμαρτυρηθούν εναντίον των κακών συνθηκών δουλειάς των εργατών που έκαναν τον τρύγο, κυρίως την έκθεσή τους στα φυτοφάρμακα.
Αυτή η μητέρα 11 παιδιών από τρεις διαφορετικούς πατέρες συμμετείχε επίσης στη μάχη για το δικαίωμα στην άμβλωση στο πλευρό της Άντζελα Ντέιβις ή της Γκλόρια Στάινεμ.
Είχε συλληφθεί πάνω από είκοσι φορές, είχε ξυλοκοπηθεί και τραυματισθεί σοβαρά από την αστυνομία στη διάρκεια διαδήλωσης το 1988 στο Σαν Φρανσίσκο και είκοσι χρόνια νωρίτερα είχε βρεθεί στο βήμα του ομιλητή δίπλα στον Ρόμπερτ Κένεντι λίγα λεπτά πριν από τη δολοφονία του.
Ομπάμα: Η Ντολόρες ήταν η ηρωίδα μου
Με τα καλύτερα λόγια μίλησε ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα, χαρακτηρίζοντάς την ως «ηρωίδα» του.
Σε ανάρτησή του στον λογαριασμό του στο Χ ο Ομπάματα έγραψε: «Όταν συνίδρυσε την Εθνική Ένωση Αγροτικών Εργατών το 1962, ο κόσμος θεωρούσε την Ντολόρες τρελή. "Πώς θα οργανώσεις τους αγροτικούς εργάτες;", θυμόταν ότι την ρωτούσαν. "Είναι φτωχοί, ανίσχυροι μετανάστες". Αλλά αυτό ακριβώς έκανε, βοηθώντας χιλιάδες μετανάστες εργάτες που εργάζονταν υπό σκληρές συνθήκες να κάνουν τη φωνή τους να ακουστεί και να απαιτήσουν κάτι καλύτερο.
Η Ντολόρες πέρασε το υπόλοιπο της ζωής της αγωνιζόμενη για τις περιθωριοποιημένες κοινότητες, ακόμα και όταν η ίδια αντιμετώπιζε σεξισμό και κακοποίηση — συμπεριλαμβανομένων, όπως αποκάλυψε νωρίτερα φέτος, από τον Σέζαρ Τσάβες και άλλους μέσα στο ίδιο της το κίνημα. Επίσης, επινόησε ένα πολύ καλό σύνθημα, "Si, se puede" — Ναι, μπορούμε — για το οποίο πολύ συχνά παίρνω εγώ τα εύσημα. Αλλά, ως συνήθως, η Ντολόρες το είχε σκεφτεί πρώτη.
Η Μισέλ και εγώ σκεφτόμαστε την οικογένεια της Ντολόρες, τους ανθρώπους των οποίων άλλαξε τη ζωή και όλους όσους εμπνεύστηκαν από το παράδειγμά της».
Μπάιντεν: Γιγάντια μορφή των αμερικανικών κινημάτων για τα εργατικά και τα πολιτικά δικαιώματα
Ο προηγούμενος πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, έστειλε το δικό του μήνυμα για την Ντολόρες υπογραμμίζοντας πως υπήρξε μια «γιγάντια μορφή των αμερικανικών κινημάτων για τα εργατικά και τα πολιτικά δικαιώματα».
Σε ανάρτησή του στον λογαριασμό του στο Χ ανέφερε ότι «η Τζιλ κι εγώ θρηνούμε την απώλεια της φίλης μας Ντολόρες Χουέρτα. Για περισσότερα από εβδομήντα χρόνια, η Ντολόρες αγωνίστηκε για τους εργαζόμενους. Οργάνωνε τους εργάτες στα χωράφια, συμμετείχε σε απεργιακές περιφρουρήσεις και καθόταν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων απέναντι από ανθρώπους που δεν περίμεναν ποτέ ότι θα έπρεπε να διαπραγματευτούν μαζί της.
Λέω συχνά ότι η μεσαία τάξη έχτισε αυτή τη χώρα, και τα συνδικάτα έχτισαν τη μεσαία τάξη. Η Ντολόρες το είχε καταλάβει βαθιά μέσα της. Ακόμα και στα ενενήντα της χρόνια συνέχιζε να ταξιδεύει, να διαδηλώνει και να οργανώνει για τις εργατικές οικογένειες, για τις γυναίκες, για τους μετανάστες, για τους Αμερικανούς της LGBTQ κοινότητας.
Ακόμα και φέτος, έδειξε ένα διαφορετικό είδος θάρρους, αποκαλύπτοντας μια οδυνηρή αλήθεια που κουβαλούσε για εξήντα χρόνια, ώστε άλλοι να μην χρειαστεί να κουβαλήσουν τη δική τους μόνοι τους.
Η Αμερική είναι πιο δίκαιη και πιο αξιοπρεπής χάρη στη Ντολόρες Χουέρτα. Η Τζιλ και εγώ στέλνουμε την αγάπη μας σε όλη την οικογένειά της, καθώς και σε όλους όσους βρήκαν τη φωνή τους χάρη σε αυτήν».
Ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ, έδωσε σήμερα εντολή οι σημαίες της πολιτείας να κυματίζουν μεσίστιες. «Η Ντολόρες αντιπροσώπευε ό,τι καλύτερο υπάρχει μέσα μας», τόνισε ο δημοκρατικός κυβερνήτης σε ανακοίνωσή του που εκδόθηκε στα αγγλικά και στα ισπανικά. «Η Καλιφόρνια -και οι Ηνωμένες Πολιτείες- δεν θα ήταν αυτό που είμαστε σήμερα χωρίς την αποφασιστικότητά της, χωρίς το πάθος της για το δίκαιο και τη δικαιοσύνη και χωρίς τη δέσμευσή της έναντι αυτών, ανδρών και γυναικών, που είναι ξεχασμένοι και παραμερισμένοι». «Η κληρονομιά της δεν βρίσκεται μόνο σ' αυτό που κατάφερε, αλλά και στα πρόσωπα που ακολουθούν τα βήματά της (...) και συνεχίζουν να δημιουργούν έναν καλύτερο κόσμο», πρόσθεσε ο Νιούσομ, ο οποίος θεωρείται πιθανός υποψήφιος των δημοκρατικών στις προεδρικές εκλογές του 2028.
Η Νάνσι Πελόζι, πρώην επικεφαλής των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο, υπογράμμισε πως η συνδικαλίστρια «ενέπνευσε γενιές Αμερικανών να πιστεύουν στη δύναμη της συλλογικής δράσης».
Αγωνίστρια μέχρι τέλους
Ακόμα και τα τελευταία χρόνια της, η Ντολόρες Ουέρτα συνέχισε να είναι δραστήρια μέσω του ιδρύματός της που βρίσκεται στο Μπέικερσφιλντ, στην αγροτική καρδιά της Καλιφόρνιας.
Μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ πέρυσι στην εξουσία, καλούσε τους σημερινούς ακτιβιστές να προετοιμάσουν τις ενδιάμεσες εκλογές, που θα πραγματοποιηθούν την ερχόμενη Τρίτη, ώστε να περάσει το Κογκρέσο στους Δημοκρατικούς.
Η αντιμεταναστευτική επίθεση που διεξάγεται από τον αμερικανό πρόεδρο είναι «απολύτως φρικτή», είχε πει στο Γαλλικό Πρακτορείο τον Ιούλιο 2025.
Για την Ντολόρες Ουέρτα, οι ρατσιστικές τάσεις, που είχε αντιμετωπίσει ως νεαρή συνδικαλίστρια, δεν εξαφανίσθηκαν ποτέ.
«Πιστεύω ότι αυτή η αρρώστια, που είναι ο ρατσισμός, είναι αυτό που έχει πραγματικά μολύνει το πολιτικό μας σύστημα», έλεγε. «Ο Τραμπ στην πραγματικότητα εκμεταλλεύεται αυτόν τον ρατσισμό όταν συνεχίζει να βάζει σε κέντρα κράτησης μετανάστες, κυρίως έγχρωμους ανθρώπους».