Στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ έφερε η Ελλάδα την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, προειδοποιώντας για τις συνέπειες στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επαναλαμβάνει ότι η συμφωνία είναι άκυρη, ενώ η Ουάσινγκτον καλεί Αθήνα και Άγκυρα σε διαπραγματεύσεις.
Στο τραπέζι του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών έφτασε η νέα αντιπαράθεση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, μετά την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να εγκρίνει τη συμφωνία του 2019. Η Αθήνα προχώρησε σε διπλωματική παρέμβαση, επισημαίνοντας ότι μονομερείς κοινοβουλευτικές αποφάσεις δεν μπορούν να μεταβάλουν τη γεωγραφία ούτε να παρακάμψουν το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβυς Αγλαΐα Μπαλτά, έθεσε το ζήτημα κατά τη διάρκεια κεκλεισμένων των θυρών διαβουλεύσεων, κατόπιν εντολής του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη.
Πρόκειται για την πρώτη συζήτηση της πρόσφατης εξέλιξης στο Συμβούλιο Ασφαλείας, καθώς μέχρι σήμερα οι διαφωνίες για το μνημόνιο είχαν γνωστοποιηθεί στον Οργανισμό κυρίως μέσω επίσημων επιστολών και χαρτών.
«Η γεωγραφία δεν αλλάζει» – Το ελληνικό μήνυμα στον ΟΗΕ
Η Αγλαΐα Μπαλτά, παρεμβαίνοντας με την εθνική της ιδιότητα, παρουσίασε τις ελληνικές αντιρρήσεις για τη συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης και επισήμανε τους κινδύνους που δημιουργεί η απόφαση της λιβυκής Βουλής για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες για την παρέμβασή της, υπογράμμισε ότι το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν μπορεί να επαναδιατυπώνεται με μονομερείς αποφάσεις, επαναφέροντας την πάγια ελληνική θέση ότι το μνημόνιο παραγνωρίζει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες.
Η Ελληνίδα διπλωμάτης αναφέρθηκε επίσης στις προσπάθειες της Αθήνας να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τις λιβυκές αρχές και να προχωρήσει σε συνομιλίες για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Παράλληλα, επανέλαβε τη στήριξη της Ελλάδας στην πολιτική σταθεροποίηση της Λιβύης και στην ενοποίηση των θεσμών της, διευκρινίζοντας ότι οι επιδιώξεις αυτές δεν μπορούν να υλοποιούνται εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων τρίτων κρατών.
Άκυρο για τις Βρυξέλλες – Διάλογο ζητά η Ουάσινγκτον
Η ευρωπαϊκή θέση παραμένει αμετάβλητη. Η ΕΕ επανέλαβε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη.
Διαφορετική έμφαση είχε η τοποθέτηση του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών.
Απαντώντας σε ερώτηση για την επικύρωση της συμφωνίας και τις πιθανές επιπτώσεις στις ενεργειακές επενδύσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ενθάρρυνε τις εμπλεκόμενες χώρες να επιλύσουν τις διαφωνίες τους για τις θαλάσσιες ζώνες μέσω διαπραγματεύσεων καλής πίστης.
Η Ουάσινγκτον επισήμανε ότι Ελλάδα και Τουρκία είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ, καλώντας τις δύο χώρες σε διμερή διάλογο για την αντιμετώπιση των διαφορών τους.
Στη συγκεκριμένη απάντηση, πάντως, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν προχώρησε σε ρητό χαρακτηρισμό του τουρκολιβυκού μνημονίου ως άκυρου ή παράνομου, σε αντίθεση με τη σαφή τοποθέτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το επόμενο διπλωματικό βήμα
Η παρέμβαση στο Συμβούλιο Ασφαλείας προσθέτει ένα νέο επίπεδο στη διπλωματική διαχείριση της υπόθεσης, χωρίς να σημαίνει ότι ο ΟΗΕ εξέδωσε καταδικαστική απόφαση ή έκρινε τη νομιμότητα της συμφωνίας.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης έχει ήδη διαμηνύσει ότι, κατά την ελληνική θέση, το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι άκυρο και ανυπόστατο και δεν πρόκειται να εφαρμοστεί.
Η διαφορά ανάμεσα στη διπλωματική καταδίκη και στην πρακτική αποτροπή εφαρμογής του μνημονίου παραμένει το κρίσιμο ζήτημα. Η απόφαση της λιβυκής Βουλής δεν επιλύει τις διαφορές θαλάσσιας οριοθέτησης ούτε καθορίζει από μόνη της δικαιώματα τρίτων κρατών.
Η Αθήνα επιδιώκει πλέον να διατηρήσει το θέμα στην ατζέντα των διεθνών οργανισμών, την ώρα που Τουρκία και Λιβύη υπερασπίζονται τη συμφωνία που υπέγραψαν το 2019.