Τα σήματα Wi-Fi μπορούν, σύμφωνα με τον ερευνητή του MIT Fadel Adib, να εντοπίζουν ανθρώπους πίσω από τοίχους και ακόμη να καταγράφουν τις κινήσεις της αναπνοής τους. Στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF), που πραγματοποιήθηκε στο Ντουμπάι, ο ίδιος παρουσίασε το επόμενο στάδιο αυτής της τεχνολογίας: την αποκαλούμενη «Full Spectrum Intelligence», η οποία φιλοδοξεί να συνδυάζει πληροφορίες από διαφορετικά σήματα. Πρόκειται για έναν τεχνολογικό στόχο που παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης και όχι για απόδειξη ότι υπάρχει ήδη ένα ολοκληρωμένο σύστημα καθολικής παρακολούθησης.
Ο Fadel Adib, ιδρυτικός διευθυντής του εργαστηρίου Signal Kinetics Research Lab του MIT και συνιδρυτής της εταιρείας Cartesian Systems, ανέπτυξε το όραμά του μέσα από την παρουσίαση με τίτλο «Sensing The Invisible» («Ανίχνευση του αόρατου»).
Η βασική ιδέα είναι να μην εξετάζονται ξεχωριστά τα σήματα Wi-Fi, οι υπέρηχοι, τα σόναρ και τα υπόλοιπα ηλεκτρομαγνητικά κύματα, αλλά να συνδυάζονται και να αναλύονται με στόχο τον εντοπισμό κοινών μοτίβων. Όπως εξήγησε ο Adib, με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσαν να αντλούνται πληροφορίες από το περιβάλλον, οι οποίες μέχρι σήμερα παρέμεναν κρυφές, όπως αναφέρει το uncutnews.ch
Μάλιστα, κατά τη διάρκεια της παρουσίασης προβλήθηκε επίδειξη τεχνολογίας, σύμφωνα με την οποία μια συσκευή μπορούσε να εντοπίσει μέσω Wi-Fi έναν άνθρωπο σε διπλανό δωμάτιο και να αναγνωρίσει τις χειρονομίες του, χωρίς να απαιτείται η χρήση οποιουδήποτε αισθητήρα πάνω στο σώμα του.
Ορισμένες από αυτές τις δυνατότητες παρουσιάστηκαν ήδη ως αποτελέσματα ερευνητικών εργασιών. Σύμφωνα με τον Adib, τα ασύρματα σήματα μπορούν να εντοπίζουν ανθρώπους μέσα από τοίχους, να διακρίνουν τις κινήσεις τους και να παρακολουθούν συγκεκριμένα μέρη του σώματός τους, χωρίς το άτομο που βρίσκεται υπό παρατήρηση να φορά κάποια συσκευή.
Παράλληλα, ο ερευνητής παρουσίασε παραδείγματα μετρήσεων ζωτικών λειτουργιών από απόσταση, όπως η αναπνοή και οι καρδιακοί παλμοί. Μεταξύ αυτών περιλαμβανόταν ακόμη και η δυνατότητα καταγραφής της αναπνοής και του καρδιακού ρυθμού ενός βρέφους χωρίς άμεση επαφή.
Τέτοιες εφαρμογές θα μπορούσαν να αποδειχθούν ιδιαίτερα χρήσιμες στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης. Ωστόσο, η ίδια δυνατότητα παρακολούθησης ανθρώπων χωρίς τη συμμετοχή ή τη συγκατάθεσή τους δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την ιδιωτικότητα και την επιτήρηση.
Ο Adib αποκάλυψε ότι τα πρώτα αιτήματα για την αξιοποίηση της συγκεκριμένης τεχνολογίας δεν προήλθαν από τον χώρο της υγείας. Ο ίδιος και η ερευνητική του ομάδα επιχείρησαν να κατευθύνουν την ανάπτυξή της προς εφαρμογές στην ιατρική και στα αυτόνομα οχήματα. Παράλληλα, όμως, αναγνώρισε ότι οι μελλοντικές χρήσεις της θα είναι δύσκολο να ελεγχθούν και ότι η νομοθεσία θα πρέπει να συμβαδίζει με τις τεχνολογικές εξελίξεις.
Εδώ αναδεικνύεται μια αξιοσημείωτη αντίφαση: από τη μία πλευρά προβάλλεται ο στόχος της αξιοποίησης της τεχνολογίας για ωφέλιμους σκοπούς και από την άλλη αναγνωρίζεται η δυσκολία περιορισμού της χρήσης της.
Οι πιθανές εφαρμογές, σύμφωνα με την παρουσίαση, εκτείνονται από την εξατομικευμένη παρακολούθηση της υγείας και τη διαχείριση αποθεμάτων σε αποθήκες μέχρι την παρατήρηση του υποθαλάσσιου περιβάλλοντος. Παράλληλα, τέτοιες δυνατότητες θα μπορούσαν να παρουσιάσουν ενδιαφέρον για την αστυνομία, τη συνοριοφυλακή, τις τελωνειακές αρχές και τις ένοπλες δυνάμεις, καθώς θα επέτρεπαν τον εντοπισμό ανθρώπων ή αντικειμένων πίσω από εμπόδια.
Ένα συγκεκριμένο εμπορικό παράδειγμα υπάρχει ήδη. Η ισραηλινή εταιρεία Camero-Tech προωθεί από το 2022 το σύστημα Xaver 1000, το οποίο, σύμφωνα με τον κατασκευαστή, μπορεί να εντοπίζει ζωντανούς οργανισμούς πίσω από τοίχους και να παρέχει πληροφορίες για τον αριθμό τους, τη θέση τους και τη στάση του σώματός τους.
Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει υλοποιηθεί το ευρύτερο όραμα του Adib. Δείχνει, ωστόσο, ότι η δυνατότητα εντοπισμού ανθρώπων πίσω από τοίχους δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά θεωρητικό ενδεχόμενο. Η συγκεκριμένη συσκευή προορίζεται, σύμφωνα με την εταιρεία, για χρήση από στρατιωτικές και αστυνομικές υπηρεσίες, ομάδες διάσωσης και υπηρεσίες πληροφοριών.
Το ερευνητικό έργο του Adib περιλαμβάνει επίσης τεχνολογίες εντοπισμού μέσω Wi-Fi, τρισδιάστατης χαρτογράφησης και αναγνώρισης χειρονομιών, καθώς και ανακατασκευής ανθρώπινων μορφών. Στις μελέτες του περιλαμβάνονται ακόμη η καταγραφή της αναπνοής και των καρδιακών παλμών, η ανίχνευση μικροκινήσεων της καρδιάς, η αναγνώριση συναισθημάτων και η εκτίμηση επιπέδων στρες.
Παράλληλα, η ερευνητική δραστηριότητα επεκτείνεται σε μικροεμφυτεύματα, αισθητήρες, αυτοπροσαρμοζόμενα συστήματα και ζητήματα ασφάλειας και προστασίας της ιδιωτικότητας. Άλλες εργασίες αφορούν την τεχνολογία RFID, τον εντοπισμό και την παρακολούθηση αντικειμένων, την αναγνώριση τροφίμων και υγρών, τη διαχείριση αποθεμάτων με τη χρήση drones, τη μηχανική μάθηση, τη ρομποτική και την επαυξημένη πραγματικότητα.
Στο ερευνητικό πεδίο περιλαμβάνονται επίσης υποθαλάσσια δίκτυα χωρίς μπαταρίες, συστήματα εντοπισμού κάτω από την επιφάνεια του νερού, επικοινωνίες μέσω ανάκλασης σημάτων, κάμερες χωρίς μπαταρίες και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης για το υποθαλάσσιο περιβάλλον.
Η ασύρματη απεικόνιση αποτελεί ακόμη έναν τομέα ενδιαφέροντος, με έρευνες για τρισδιάστατες ανακατασκευές χωρίς άμεση οπτική επαφή, εφαρμογές γενετικής τεχνητής νοημοσύνης και ανακατασκευή εσωτερικών χώρων. Άλλα ερευνητικά προγράμματα αφορούν τη ρομποτική, την ενισχυτική μάθηση και τον εντοπισμό και την πλοήγηση drones.
Το WEF, πάντως, δεν είναι ο μοναδικός χώρος όπου εξετάζονται τεχνολογίες εντοπισμού αντικειμένων πίσω από εμπόδια. Το 2018, η αμερικανική υπηρεσία αμυντικών ερευνών DARPA χρηματοδότησε ερευνητικό έργο του Πανεπιστημίου της Κεντρικής Φλόριντα, με αντικείμενο την αντίληψη αντικειμένων ακόμη και όταν αυτά βρίσκονται εκτός άμεσου οπτικού πεδίου.
Παράλληλα, μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature περιέγραψε πώς τα τοιχώματα που προκαλούν σκέδαση μπορούν να μεταφέρουν συγκεκριμένες στατιστικές ιδιότητες του φωτός, επιτρέποντας τον εντοπισμό αντικειμένων χωρίς άμεση οπτική επαφή.
Το 2022, η DARPA ανακοίνωσε επίσης το πρόγραμμα «Muons for Science & Security», με στόχο να εξετάσει εάν τα μιόνια θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την απεικόνιση μέσα από παχιά τοιχώματα σκυροδέματος ή για τον εντοπισμό υπόγειων χώρων σε μεγάλο βάθος. Και σε αυτή την περίπτωση, οι δυνατότητες περιγράφηκαν ως αντικείμενο έρευνας και όχι ως ήδη διαθέσιμη επιχειρησιακή τεχνολογία.
Η συζήτηση αγγίζει και τον οικονομικό τομέα. Τα διασυνδεδεμένα συστήματα αισθητήρων θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση εμπορευμάτων και τη δημιουργία ψηφιακών διαβατηρίων προϊόντων, μια πρακτική που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία στην Ευρώπη.
Η ιδέα της κυκλικής οικονομίας προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα ενοικίασης ορισμένων προϊόντων και την επιστροφή τους στους κατασκευαστές μετά τη χρήση τους. Ωστόσο, η σύνδεση αυτής της πρακτικής με το σύνθημα του WEF «You’ll Own Nothing and You’ll Be Happy» («Δεν θα κατέχεις τίποτα και θα είσαι ευτυχισμένος») δεν αποδεικνύει ότι τα ψηφιακά διαβατήρια προϊόντων οδηγούν αναγκαστικά σε ένα συγκεκριμένο μοντέλο ιδιοκτησίας.
Το WEF πραγματοποίησε την πρώτη ετήσια συνάντηση «Annual Meeting of Global Future Leaders» στο Ντουμπάι, από τις 13 έως τις 15 Οκτωβρίου 2026, μεταδίδοντας, σύμφωνα με το δημοσίευμα, εννέα συνεδρίες.
Ο ίδιος ο Adib έθεσε στο επίκεντρο το βασικό δίλημμα: η τεχνολογία μπορεί να σώσει ζωές, αλλά μπορεί επίσης να παραβιάσει την ιδιωτικότητα. Η έκκλησή του για ταχεία προσαρμογή της νομοθεσίας αναδεικνύει το πολιτικό και θεσμικό πρόβλημα, χωρίς όμως να δίνει από μόνη της λύση.
Όσο περισσότερα και διαφορετικά σήματα μπορούν να συνδυάζονται, τόσο λιγότερο επαρκεί η ρύθμιση μεμονωμένων αισθητήρων ή συσκευών. Το κρίσιμο ζήτημα θα είναι ποιοι θα έχουν δικαίωμα να χρησιμοποιούν τέτοια συστήματα, ποια δεδομένα θα μπορούν να συλλέγουν και με ποιον τρόπο θα ενημερώνονται οι άνθρωποι που βρίσκονται υπό παρακολούθηση.