Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Εκατό εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και ντίζελ επιστρατεύονται για να συγκρατηθούν οι διεθνείς τιμές, την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να προστατεύσει νοικοκυριά και επιχειρήσεις από μια ενεργειακή κρίση που επιμένει. Η διήμερη σύνοδος κορυφής στις Βρυξέλλες ολοκληρώθηκε με παρεμβάσεις στην αγορά ενέργειας, αλλά και με σοβαρές διαφωνίες για το ευρωπαϊκό σύστημα εκπομπών, τον επόμενο κοινοτικό προϋπολογισμό και τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας.
Η συντονισμένη διάθεση των 100 εκατομμυρίων βαρελιών αποφασίστηκε από τις χώρες της G7, ενώ οι «27» υποστήριξαν πρόσθετες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, από την παράταση των κρατικών ενισχύσεων μέχρι την καλύτερη αξιοποίηση των διυλιστηρίων. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παρουσίασε τις κινήσεις ως απάντηση στις υψηλές τιμές, χωρίς όμως να ανακοινώσει γενικευμένη μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος.
Πέντε παρεμβάσεις απέναντι στην ενεργειακή κρίση
Η άμεση κινητοποίηση αφορά πέντε βασικές κατευθύνσεις, με διαφορετικό βαθμό ωριμότητας και εφαρμογής.
Πρώτη είναι η απελευθέρωση 100 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων από τις χώρες της G7, σε διάστημα τεσσάρων μηνών, με ιδιαίτερη έμφαση στο ντίζελ. Σκοπός είναι η αύξηση της διαθέσιμης προσφοράς και η συγκράτηση των διεθνών τιμών.
Δεύτερη είναι η παράταση του ευρωπαϊκού προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων, ώστε οι κυβερνήσεις να έχουν μεγαλύτερα περιθώρια στήριξης κλάδων που πλήττονται από το ενεργειακό κόστος. Πρόκειται για δυνατότητα στοχευμένης παρέμβασης, όχι για αυτόματη καταβολή επιδοτήσεων σε όλους τους καταναλωτές.
Τρίτη είναι η προτεινόμενη αναβολή κατά έναν χρόνο συγκεκριμένων υποχρεώσεων του ευρωπαϊκού κανονισμού για τις εκπομπές μεθανίου. Η Κομισιόν επιδιώκει να περιορίσει τον κίνδυνο πρόσθετων προβλημάτων στις εισαγωγές φυσικού αερίου και πετρελαίου. Η αλλαγή χρειάζεται ακόμη τη σχετική νομοθετική διαδικασία.
Τέταρτη είναι η έναρξη στρατηγικού διαλόγου για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, με στόχο την αποδοτικότερη λειτουργία τους, τη βελτίωση της παραγωγικής δυνατότητας και την επάρκεια κρίσιμων καυσίμων.
Πέμπτη είναι η προώθηση κοινότερης διαχείρισης της ευρωπαϊκής ζήτησης ενέργειας, ώστε κράτη και επιχειρήσεις να μπορούν να συγκεντρώνουν τις ανάγκες τους και να ενισχύουν τη διαπραγματευτική τους θέση στις προμήθειες.
Οι παρεμβάσεις δεν έχουν όλες τον χαρακτήρα άμεσα εκτελεστής απόφασης. Ορισμένες αποτελούν ήδη συμφωνημένες διεθνείς ενέργειες, ενώ άλλες είναι ευρωπαϊκές προτάσεις ή μηχανισμοί που πρέπει να αναπτυχθούν.
Το αγκάθι των δικαιωμάτων ρύπων
Πίσω από τις ανακοινώσεις για την ενέργεια βρίσκεται μία βαθύτερη διαφωνία: πόσο πρέπει να κοστίζουν οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα σε μια περίοδο υψηλών τιμών ρεύματος και έντονης πίεσης στη βιομηχανία.
Η Ιταλία και οι χώρες του Βίσεγκραντ πίεσαν για επανεξέταση πλευρών του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, του γνωστού ETS. Υποστηρίζουν ότι το κόστος των ρύπων επιβαρύνει την παραγωγή και επηρεάζει τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Στον αντίποδα, σκανδιναβικές χώρες υπερασπίστηκαν τη διατήρηση του μηχανισμού, επισημαίνοντας τον ρόλο του στις επενδύσεις για καθαρότερη ενέργεια.
Το τελικό συμπέρασμα της συνόδου ήταν ένας συμβιβασμός: οι ηγέτες ζήτησαν να περιοριστούν οι υπερβολικές διακυμάνσεις και οι επιπτώσεις στο κόστος ηλεκτρισμού, χωρίς να αποφασίσουν την κατάργηση ή αναστολή του ETS.
Ευρωπαϊκός προϋπολογισμός: Τα 141 δισ. που άνοιξαν νέο μέτωπο
Αδιέξοδο καταγράφηκε και στις συζητήσεις για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θα καλύπτει την περίοδο 2028–2034.
Το διαπραγματευτικό σχέδιο της ιρλανδικής προεδρίας προέβλεπε περικοπές ύψους περίπου 141 δισεκατομμυρίων ευρώ σε σύγκριση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η προσπάθεια δεν γεφύρωσε τις διαφορές ανάμεσα στις χώρες που ζητούν περιορισμό των δαπανών και σε εκείνες που επιδιώκουν διατήρηση της χρηματοδότησης για τη γεωργία, τις περιφέρειες και την οικονομική συνοχή.
Ο Αντόνιο Κόστα ανέλαβε να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις, με επιδίωξη πολιτικής συμφωνίας έως το τέλος του έτους. Το χρονοδιάγραμμα έχει σημασία, καθώς πρέπει να ακολουθήσει η νομοθετική διαδικασία ώστε τα νέα ευρωπαϊκά προγράμματα να λειτουργήσουν από την 1η Ιανουαρίου 2028.
Ουκρανία: Άλλα 70 δισ. ευρώ αναζητούν οι Βρυξέλλες
Την ήδη δύσκολη οικονομική εξίσωση επιβαρύνει το αίτημα πρόσθετης χρηματοδότησης της Ουκρανίας για το 2027.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι παρουσίασε στους Ευρωπαίους ηγέτες τις ανάγκες της χώρας του, με την Κομισιόν να προσδιορίζει χρηματοδοτικό κενό περίπου 70 δισεκατομμυρίων ευρώ για το επόμενο έτος.
Το προηγούμενο δάνειο στήριξης ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ δεν αρκεί πλέον, σύμφωνα με τη νέα εκτίμηση των χρηματοδοτικών αναγκών. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται επομένως να εξετάσουν πρόσθετες πηγές χρηματοδότησης, τη στιγμή που εξακολουθούν να διαφωνούν για το ύψος του κοινού προϋπολογισμού και τον επιμερισμό των βαρών.
Στο τραπέζι βρίσκονται διαφορετικές επιλογές, μεταξύ των οποίων η αξιοποίηση διαθέσιμων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων και νέες μορφές δανεισμού. Δεν έχει, όμως, εγκριθεί οριστικό πακέτο 70 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Τι σημαίνουν οι ανακοινώσεις για τους λογαριασμούς
Για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, το άμεσο ερώτημα παραμένει αν οι παρεμβάσεις θα οδηγήσουν σε χαμηλότερους λογαριασμούς.
Η απελευθέρωση αποθεμάτων μπορεί να συμβάλει στη σταθεροποίηση της αγοράς πετρελαίου, ενώ οι κρατικές ενισχύσεις επιτρέπουν στοχευμένη ανακούφιση σε συγκεκριμένους κλάδους. Καμία από αυτές τις κινήσεις, ωστόσο, δεν εγγυάται άμεση και ενιαία μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας σε όλα τα κράτη-μέλη.
Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι διαφορετικές ενεργειακές συνθήκες κάθε χώρας απαιτούν διαφοροποιημένες παρεμβάσεις. Έτσι, η εφαρμογή των μέτρων θα εξαρτηθεί τόσο από τις επόμενες ευρωπαϊκές αποφάσεις όσο και από τις επιλογές των εθνικών κυβερνήσεων.
Οι «27» ολοκλήρωσαν τη σύνοδο συμφωνώντας στην ανάγκη αντιμετώπισης της ακρίβειας, αλλά χωρίς να γεφυρώσουν όλες τις διαφωνίες για το ποιος θα επωμιστεί το κόστος και με ποια εργαλεία θα παρέμβει η Ευρώπη.
