Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε μία από τις πιο αβέβαιες περιόδους των τελευταίων ετών, καθώς ο παρατεταμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή, η εκτίναξη των τιμών της ενέργειας και η συσσώρευση τεράστιων δημόσιων χρεών δημιουργούν ένα εξαιρετικά επικίνδυνο οικονομικό περιβάλλον.
Οι εξελίξεις αυτές αναμένεται να κυριαρχήσουν στις ετήσιες συνεδριάσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και της Παγκόσμιας Τράπεζας, που πραγματοποιούνται από τις 12 έως τις 18 Οκτωβρίου στην Μπανγκόκ της Ταϊλάνδης, με τη συμμετοχή υπουργών Οικονομικών, κεντρικών τραπεζιτών και εκπροσώπων διεθνών οργανισμών.
Σύμφωνα με το Reuters, οι οικονομικοί αξιωματούχοι καλούνται να αντιμετωπίσουν μία πρωτοφανή συσσώρευση κινδύνων, την ώρα που η παγκόσμια ανάπτυξη παραμένει υποτονική και οι γεωπολιτικές εντάσεις περιορίζουν τα περιθώρια αποτελεσματικής παρέμβασης.
Ο πόλεμος με το Ιράν προκαλεί ιστορικό ενεργειακό σοκ
Στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας βρίσκεται ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, ο οποίος έχει εισέλθει στον όγδοο μήνα του, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, έχει περιορίσει δραματικά τις ενεργειακές ροές, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις και αυξάνοντας το κόστος παραγωγής και μεταφορών.
Παρά τις παρεμβάσεις για την ενίσχυση της προσφοράς, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη.
Οι χώρες της G7 συμφώνησαν να διαθέσουν 100 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και ντίζελ από τα στρατηγικά τους αποθέματα, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε συμφωνία με τη Ρωσία για πρόσθετες ποσότητες ντίζελ στην παγκόσμια αγορά.
Η Ουάσιγκτον προχώρησε παράλληλα σε προσωρινή χαλάρωση συγκεκριμένων κυρώσεων κατά της Μόσχας, προκαλώντας την έντονη αντίδραση του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Η εξέλιξη αποκαλύπτει το γεωπολιτικό δίλημμα της αμερικανικής πολιτικής: η προσπάθεια συγκράτησης των ενεργειακών τιμών έρχεται σε σύγκρουση με την επιδίωξη περιορισμού των ρωσικών εσόδων.
Το παγκόσμιο χρέος σε επίπεδα που θυμίζουν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
Εξίσου ανησυχητική είναι η εικόνα των δημόσιων οικονομικών.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ, το παγκόσμιο δημόσιο χρέος βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και αναμένεται να ξεπεράσει το 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ πριν από το 2030.
Η αύξηση των επιτοκίων επιβαρύνει περαιτέρω κυβερνήσεις που ήδη δυσκολεύονται να χρηματοδοτήσουν τις υποχρεώσεις τους.
Οι ανεπτυγμένες οικονομίες, με κυριότερο παράδειγμα τις Ηνωμένες Πολιτείες, αντιμετωπίζουν υψηλά επίπεδα χρέους σε σχέση με το ΑΕΠ τους. Ωστόσο, οι αναδυόμενες και φτωχότερες οικονομίες βρίσκονται σε δυσμενέστερη θέση, καθώς διαθέτουν μικρότερη πρόσβαση σε φθηνή χρηματοδότηση.
Στις αναπτυσσόμενες χώρες, οι πληρωμές τόκων απορροφούν ήδη κατά μέσο όρο περισσότερο από το 10% των κρατικών εσόδων.
Αυτό σημαίνει ότι ολοένα μεγαλύτερο μέρος των προϋπολογισμών κατευθύνεται στην εξυπηρέτηση δανείων, αντί να χρηματοδοτεί την υγεία, την εκπαίδευση και τις δημόσιες υποδομές.
«Έρχεται χειμώνας»: Η προειδοποίηση της επικεφαλής του ΔΝΤ
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η παρέμβαση της γενικής διευθύντριας του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, η οποία προειδοποίησε χαρακτηριστικά ότι «έρχεται χειμώνας».
Η Γκεοργκίεβα υπογράμμισε ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να προχωρήσουν άμεσα σε δύσκολες οικονομικές αποφάσεις, καθώς ο συνδυασμός πολεμικών συγκρούσεων, υψηλών ενεργειακών τιμών και διογκούμενου χρέους απειλεί τη διεθνή σταθερότητα.
Το ΔΝΤ εξακολουθεί να εκτιμά ότι η παγκόσμια ανάπτυξη θα κινηθεί κοντά στο 3% το 2026, χωρίς ωστόσο να αποκλείονται σημαντικές αρνητικές αναθεωρήσεις για συγκεκριμένες οικονομίες.
Ιδιαίτερα ευάλωτες θεωρούνται η Ουκρανία και οι χώρες του Περσικού Κόλπου, οι οποίες αντιμετωπίζουν άμεσες συνέπειες από τις πολεμικές επιχειρήσεις.
Η επικεφαλής του Ταμείου αναφέρθηκε επίσης στους κινδύνους από την ταχύτατη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, προειδοποιώντας ότι η συγκέντρωση τεράστιων επενδύσεων στον συγκεκριμένο τομέα μπορεί να δημιουργήσει νέες ανισότητες και χρηματοπιστωτικές ευπάθειες.
Τριπλό πλήγμα στις φτωχότερες χώρες
Ακόμη πιο δραματική είναι η προειδοποίηση του Προγράμματος Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP).
Σύμφωνα με έκθεση που παρουσιάστηκε ενόψει των συνεδριάσεων, οι αναπτυσσόμενες οικονομίες αντιμετωπίζουν ένα τριπλό σοκ από την ενεργειακή κρίση, το αυξανόμενο κόστος δανεισμού και τις ακραίες κλιματικές συνθήκες.
Το φαινόμενο Ελ Νίνιο απειλεί να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή, επιδεινώνοντας τις ήδη υψηλές τιμές των τροφίμων και των λιπασμάτων.
Ο επικεφαλής του UNDP, Αλεξάντερ Ντε Κρόο, ζήτησε συντονισμένη διεθνή δράση, επισημαίνοντας ότι οι οικονομικά ασθενέστερες χώρες δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους για να αντιμετωπίσουν διαδοχικές κρίσεις.
Η έκθεση επισημαίνει ότι κυβερνητικά μέτρα είχαν προστατεύσει έως και 130 εκατομμύρια από τους φτωχότερους ανθρώπους του πλανήτη από την πλήρη επίδραση των υψηλών ενεργειακών τιμών. Ωστόσο, η δυνατότητα διατήρησης αυτών των παρεμβάσεων περιορίζεται συνεχώς.
Η απουσία των ΗΠΑ και οι πολιτικές διαστάσεις
Πρόσθετο προβληματισμό προκαλεί η απόφαση του Αμερικανού υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ να μην παραστεί στις συνεδριάσεις της Μπανγκόκ.
Η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε ότι θα εκπροσωπηθεί από δύο υψηλόβαθμους αξιωματούχους, επικαλούμενη εσωτερικές υποχρεώσεις του υπουργού.
Η απουσία του, ωστόσο, συμπίπτει με μία περίοδο έντονων αντιπαραθέσεων για τον πόλεμο στο Ιράν, τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και τις προτεραιότητες της αμερικανικής οικονομικής πολιτικής.
Παράλληλα, επανέρχεται η συζήτηση για τους όρους δανεισμού του ΔΝΤ, καθώς οργανώσεις προειδοποιούν ότι αυστηρότερες μεταρρυθμιστικές απαιτήσεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε νέες πολιτικές λιτότητας και κοινωνικές αντιδράσεις.
Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για την Ελλάδα και την Ευρώπη
Οι διεθνείς αναταράξεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Η παρατεταμένη ενεργειακή κρίση μπορεί να αυξήσει το κόστος καυσίμων, ηλεκτρικής ενέργειας και μεταφορών, επηρεάζοντας άμεσα νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Για την Ελλάδα, οι κίνδυνοι συνδέονται ιδιαίτερα με τη ναυτιλία, τις εισαγωγές ενέργειας, τον τουρισμό και το κόστος εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους.
Μια νέα άνοδος του πληθωρισμού θα μπορούσε επίσης να περιορίσει τη δυνατότητα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να μειώσει τα επιτόκια, διατηρώντας αυξημένο το κόστος χρηματοδότησης.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η οικονομική σταθερότητα εξαρτάται πλέον περισσότερο από ποτέ από τις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Οι συνεδριάσεις στην Μπανγκόκ αποτελούν, επομένως, κρίσιμη δοκιμασία για τη διεθνή οικονομική συνεργασία.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν η παγκόσμια οικονομία θα αποφύγει μια νέα ύφεση, αλλά εάν οι κυβερνήσεις και οι διεθνείς οργανισμοί μπορούν να αποτρέψουν τη μετατροπή των σημερινών πολεμικών και ενεργειακών κρίσεων σε μια παρατεταμένη περίοδο οικονομικής αστάθειας.
