Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Μία φράση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ήταν αρκετή για να επαναφέρει στο προσκήνιο μία από τις μεγαλύτερες εκκρεμότητες της τουρκικής πολιτικής ζωής, θα επιχειρήσει ο σημερινός πρόεδρος να διεκδικήσει ακόμη μία θητεία και, αν ναι, με ποιον τρόπο;
Μιλώντας σε συγκεντρωμένους πολίτες στο Γκιουνεϊσού της Ριζούντας, ο Ερντογάν κάλεσε τους υποστηρικτές του να διατηρήσουν την ίδια ενότητα και κινητοποίηση που έχουν επιδείξει μέχρι σήμερα. Στη συνέχεια πρόσθεσε ότι πιστεύει πως, με αυτή την ενότητα, θα καταφέρουν να περάσουν με επιτυχία και «τις εκλογές που πλησιάζουν».
Η αναφορά προκάλεσε συζήτηση στην Τουρκία επειδή οι επόμενες τακτικές εκλογές προβλέπονται για το 2028 και το ζήτημα της δικής του υποψηφιότητας παραμένει συνταγματικά περίπλοκο.
Η φράση που έφερε ξανά τις κάλπες στο προσκήνιο
Ο Τούρκος πρόεδρος δεν προσδιόρισε ημερομηνία ούτε διευκρίνισε αν αναφερόταν στις κανονικά προγραμματισμένες εκλογές του 2028 ή σε ενδεχόμενη νωρίτερη προσφυγή στις κάλπες.
Αυτό ακριβώς είναι που δίνει πολιτικό ενδιαφέρον στην τοποθέτησή του. Η κυβέρνηση και το AKP μιλούν ήδη εδώ και μήνες για τις επόμενες εκλογές, ενώ κορυφαία κυβερνητικά στελέχη δεν κρύβουν ότι θέλουν τον Ερντογάν ξανά υποψήφιο.
Τον Ιούνιο, ο εκπρόσωπος του AKP Ομέρ Τσελίκ είχε δηλώσει ευθέως ότι ο υποψήφιος του κόμματος στις επόμενες προεδρικές εκλογές παραμένει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Παρόμοια τοποθέτηση έκανε αυτή την εβδομάδα και ο υπουργός Μεταφορών Αμπντουλκαντίρ Ουράλογλου, λέγοντας ότι η κυβερνητική συμμαχία σκοπεύει να τον εκλέξει εκ νέου.
Η πολιτική πρόθεση, επομένως, έχει εκφραστεί. Το δύσκολο μέρος είναι ο συνταγματικός δρόμος.
Τι προβλέπει πραγματικά το τουρκικό Σύνταγμα
Το άρθρο 101 του τουρκικού Συντάγματος ορίζει ότι ένα πρόσωπο μπορεί να εκλεγεί πρόεδρος το πολύ δύο φορές.
Η κρίσιμη εξαίρεση βρίσκεται στο άρθρο 116. Εφόσον ο πρόεδρος βρίσκεται στη δεύτερη θητεία του και η τουρκική Εθνοσυνέλευση αποφασίσει την ανανέωση των εκλογών, τότε μπορεί να είναι υποψήφιος ακόμη μία φορά.
Η λεπτομέρεια έχει ιδιαίτερη σημασία. Δεν αρκεί απλώς να διεξαχθούν εκλογές νωρίτερα από το κανονικό χρονοδιάγραμμα. Η σχετική συνταγματική εξαίρεση συνδέεται συγκεκριμένα με απόφαση της Βουλής.
Για να ανανεωθούν οι εκλογές με κοινοβουλευτική απόφαση απαιτείται πλειοψηφία τριών πέμπτων των συνολικά 600 βουλευτών, δηλαδή τουλάχιστον 360 ψήφοι.
Εάν αυτό συμβεί όσο ο Ερντογάν βρίσκεται στη δεύτερη θητεία του, ανοίγει συνταγματικά ο δρόμος για μία ακόμη υποψηφιότητα του.
Δεν αρκεί να προκηρύξει μόνος του πρόωρες εκλογές
Εδώ βρίσκεται και μία κρίσιμη διάκριση που συχνά χάνεται στη δημόσια συζήτηση.
Το τουρκικό Σύνταγμα επιτρέπει τόσο στη Βουλή όσο και στον ίδιο τον πρόεδρο να οδηγήσουν τη χώρα σε ανανέωση των προεδρικών και βουλευτικών εκλογών. Ωστόσο, η δυνατότητα μίας επιπλέον προεδρικής υποψηφιότητας προβλέπεται ρητά μόνο όταν την απόφαση για την ανανέωση των εκλογών λάβει η Εθνοσυνέλευση κατά τη δεύτερη θητεία του προέδρου.
Επομένως, ένα σενάριο στο οποίο ο ίδιος ο Ερντογάν αποφασίζει μόνος του να επισπεύσει τις κάλπες δεν δημιουργεί αυτομάτως την ίδια συνταγματική δυνατότητα.
Αυτό καθιστά τους συσχετισμούς στο τουρκικό κοινοβούλιο εξίσου σημαντικούς με τις πολιτικές προθέσεις του προεδρικού μεγάρου.
Το AKP έχει ήδη δείξει προς τον Ερντογάν
Η συζήτηση δεν άρχισε από τη χθεσινή ομιλία στη Ριζούντα. Εδώ και μήνες στελέχη του κυβερνώντος συνασπισμού δηλώνουν ότι επιθυμούν τη συνέχιση της προεδρίας Ερντογάν μετά τις επόμενες εκλογές.
Παράλληλα, στο πολιτικό παρασκήνιο έχουν διατυπωθεί διάφορα σενάρια για το πότε θα μπορούσαν να στηθούν κάλπες ώστε να πληρούνται οι συνταγματικές προϋποθέσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει ήδη συμφωνημένη ημερομηνία ή ειλημμένη απόφαση για πρόωρες εκλογές. Μέχρι στιγμής, καμία τέτοια απόφαση δεν έχει ανακοινωθεί.
Η χθεσινή παρέμβαση του Ερντογάν αποκτά όμως ενδιαφέρον επειδή ο ίδιος εντάσσει πλέον ανοιχτά τις επόμενες εκλογές στον πολιτικό του λόγο, την ώρα που το κόμμα του τον παρουσιάζει ήδη ως τον υποψήφιο του.
Το πραγματικό ερώτημα βρίσκεται στη Βουλή
Το αν η Τουρκία θα οδηγηθεί σε κάλπες πριν από την κανονική λήξη της θητείας δεν μπορεί να συναχθεί από μία μόνο φράση του προέδρου. Η πολιτική και συνταγματική εξίσωση, ωστόσο, είναι πλέον σαφής.
Ο Ερντογάν δηλώνει ότι «οι εκλογές πλησιάζουν». Το AKP δηλώνει ότι θέλει τον ίδιο υποψήφιο. Το Σύνταγμα βάζει όριο δύο θητειών, αλλά αφήνει μία συγκεκριμένη έξοδο, να αποφασίσει η Βουλή ανανέωση των εκλογών όσο εκείνος βρίσκεται στη δεύτερη θητεία του.
