Ουκρανία: Το «παράθυρο» αποκλιμάκωσης που αναζητείται πριν από τον χειμώνα

Νέα προσπάθεια να κινηθεί η διπλωματική διαδικασία για τον πόλεμο στην Ουκρανία βρίσκεται σε εξέλιξη, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να διερευνούν το ενδεχόμενο παράλληλης αποκλιμάκωσης μεταξύ Μόσχας και Κιέβου κατά τους χειμερινούς μήνες και επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων για μια ευρύτερη ειρηνευτική συμφωνία.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, σε συνέντευξή του στο Axios, ανέφερε ότι οι επόμενες εβδομάδες, πριν από την έλευση του χειμώνα, μπορεί να αποτελέσουν κρίσιμο παράθυρο για τη διπλωματία. Όπως εκτίμησε, η αμερικανική πλευρά επιχειρεί να βρει έναν τρόπο ώστε οι δύο εμπόλεμες χώρες να περιορίσουν την ένταση, ενώ ταυτόχρονα θα ανοίξει ξανά ο δρόμος για ουσιαστικές συνομιλίες.

Στο επίκεντρο των σχεδιασμών βρίσκονται ζητήματα που συνδέονται άμεσα με τις υποδομές και την οικονομία των δύο χωρών. Ο Ζελένσκι αποκάλυψε ότι στις συζητήσεις έχουν τεθεί ιδέες για την προστασία ενεργειακών εγκαταστάσεων, τις μεταφορές σιτηρών, τις υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ο ίδιος χαρακτήρισε «πολύ κοντά στην πραγματικότητα» την εκτίμηση ότι η Ουάσινγκτον επιχειρεί να πετύχει δύο παράλληλους στόχους: αφενός να επαναφέρει Ρωσία και Ουκρανία στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και αφετέρου να διαμορφώσει ένα πλαίσιο που θα μπορούσε να αποτρέψει μια νέα μεγάλη κλιμάκωση στη διάρκεια του χειμώνα.

Επιφυλακτικό το Κίεβο – Το μήνυμα της Μόσχας

Οι εξελίξεις επιταχύνθηκαν μετά τις επαφές των ειδικών απεσταλμένων του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ. Οι δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι συναντήθηκαν το Σάββατο στη Μόσχα με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, σε συνομιλίες που διήρκεσαν περίπου τρεις ώρες, και την επόμενη ημέρα μετέβησαν στο Κίεβο για να συναντήσουν τον Ζελένσκι.

Ήταν η πρώτη επίσκεψη των δύο απεσταλμένων στην Ουκρανία από την έναρξη της δεύτερης θητείας του Τραμπ.

Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, το βασικό μήνυμα που μετέφεραν οι Αμερικανοί απεσταλμένοι ήταν ότι η ρωσική πλευρά εμφανίζεται διατεθειμένη να επιστρέψει στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων. Παρά την εξέλιξη αυτή, ο Ουκρανός πρόεδρος παραμένει ιδιαίτερα επιφυλακτικός.

Κι αυτό διότι, όπως υποστήριξε, οι κινήσεις της Ρωσίας στο μέτωπο και η ένταση των πρόσφατων επιθέσεων δεν συνάδουν με μια πραγματική πρόθεση συμβιβασμού. Ωστόσο, μετά τις επαφές Γουίτκοφ και Κούσνερ, ο Ζελένσκι εκτιμά ότι ο Πούτιν είναι τουλάχιστον «έτοιμος να συζητήσει» προτάσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επανεκκίνηση των συνομιλιών.

Ο ρόλος του Τραμπ και οι αμερικανικές εκλογές

Ο Ζελένσκι εκτιμά ότι ο Ρώσος πρόεδρος έχει λόγους να διατηρήσει ανοιχτό τον δίαυλο επικοινωνίας με τον Ντόναλντ Τραμπ. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «ο Πούτιν χρειάζεται τον Τραμπ» και δεν θα ήθελε να προκαλέσει την αντίδραση του Αμερικανού προέδρου.

Κατά την εκτίμησή του, ακόμη και στην περίπτωση που η Μόσχα δεν επιθυμεί από μόνη της μια ουσιαστική αποκλιμάκωση, η αμερικανική κυβέρνηση θα μπορούσε να ασκήσει πίεση προς αυτή την κατεύθυνση.

Ερωτηθείς μάλιστα εάν ο Πούτιν θα μπορούσε να επιδιώξει μια διπλωματική επιτυχία για τον Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, ο Ζελένσκι απάντησε καταφατικά.

Ο χειμώνας στο επίκεντρο της στρατηγικής

Για την ουκρανική ηγεσία, ο χειμώνας αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία της σημερινής εξίσωσης. Ο Ζελένσκι υποστηρίζει ότι η Ρωσία ποντάρει στις δύσκολες καιρικές συνθήκες και στην πίεση που μπορούν να προκαλέσουν οι επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές, προκειμένου να εξαντλήσει περαιτέρω την Ουκρανία και να την οδηγήσει σε μεγαλύτερες υποχωρήσεις.

«Η Ρωσία πραγματικά πιστεύει ότι αυτός ο χειμώνας μπορεί να μας διαλύσει», ανέφερε, εκτιμώντας ότι η Μόσχα θα μπορούσε να συνδυάσει μια νέα στρατιωτική επιχείρηση με επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές.

Το Κίεβο, ωστόσο, υποστηρίζει ότι δεν έχει πλέον περιθώριο για νέες παραχωρήσεις. Ο Ζελένσκι επιμένει πως οποιαδήποτε σοβαρή ειρηνευτική διαδικασία θα πρέπει να συνοδεύεται από αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, αλλά και από ένα ευρύτερο πακέτο οικονομικής στήριξης.

«Χειμερινό πακέτο» με αεράμυνα και ενέργεια

Παράλληλα με τις διπλωματικές προσπάθειες, η Ουάσινγκτον στηρίζει ένα ξεχωριστό σχέδιο ενίσχυσης της Ουκρανίας ενόψει του χειμώνα.

Το λεγόμενο «χειμερινό πακέτο» περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, πρόσθετη βοήθεια στον τομέα της αεράμυνας και της ενέργειας. Ο Ζελένσκι διευκρίνισε ότι η αμερικανική στήριξη δεν αφορά μόνο την παροχή πυραύλων, αλλά και ενεργειακούς πόρους, όπως υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), καθώς και μέτρα που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αποκλιμάκωση.

Παράλληλα, η ουκρανική πλευρά θεωρεί ότι και η Ρωσία έχει σημαντικά οικονομικά ευάλωτα σημεία. Ο Ζελένσκι υποστήριξε ότι το Κίεβο έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει οικονομικό κόστος στη Μόσχα, ιδιαίτερα στον ενεργειακό τομέα, ενώ προειδοποίησε ότι πιθανές διαταραχές στις αγροτικές εξαγωγές θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις διεθνείς τιμές τροφίμων και να εντείνουν τον κίνδυνο επισιτιστικής ανασφάλειας.

Το κρίσιμο φθινοπωρινό παράθυρο

Το Κίεβο θέλει να αξιοποιήσει τους επόμενους δύο μήνες για την επανεκκίνηση της διπλωματικής διαδικασίας. Ο Ζελένσκι ανέφερε ότι η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, αργότερα μέσα στον Σεπτέμβριο, θα μπορούσε να προσφέρει ευκαιρία για νέες επαφές μεταξύ Ουκρανίας και ΗΠΑ.

Παράλληλα, δεν αποκλείεται μια νέα τριμερής συνάντηση μεταξύ ΗΠΑ, Ουκρανίας και Ρωσίας, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί ακόμη σχετική απόφαση.

«Έχουμε αυτόν τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο για να βρούμε έναν τρόπο να μιλήσουμε», δήλωσε ο Ζελένσκι, υπογραμμίζοντας ότι χωρίς διάλογο δεν μπορεί να υπάρξει αποτέλεσμα.

Ο ίδιος εμφανίστηκε να θεωρεί ότι ο Τραμπ μπορεί να συμβάλει στην έναρξη μιας πραγματικής διαπραγματευτικής διαδικασίας πριν από την έλευση του ψυχρού χειμώνα.

Παρά τις διπλωματικές διεργασίες, πάντως, οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν ότι παραμένει αβέβαιο κατά πόσο μπορούν να ικανοποιηθούν ταυτόχρονα οι απαιτήσεις Μόσχας και Κιέβου. Προηγούμενες προσπάθειες για εκεχειρίες ή περιορισμό των επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν αποτύχει.

Ο Ζελένσκι, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι η Ουκρανία θα πρέπει να διατηρήσει την αμυντική της ισχύ καθ’ όλη τη διάρκεια οποιασδήποτε διπλωματικής διαδικασίας. Παρά τις ελλείψεις στην αντιαεροπορική άμυνα και τις συνεχιζόμενες ρωσικές επιθέσεις με drones και πυραύλους, εκτιμά ότι η θέση του Κιέβου στο πεδίο της μάχης είναι σήμερα καλύτερη σε σχέση με προηγούμενες περιόδους.

Παράλληλα, ζητά από την Ουάσινγκτον να εντείνει τις κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας, θεωρώντας τις οικονομικές πιέσεις ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία που διαθέτει η Δύση για να επηρεάσει τη στάση της Μόσχας στις διαπραγματεύσεις.

«Ο Πούτιν χρειάζεται χρήματα. Ο Πούτιν θέλει χρήματα για να συνεχίσει τον πόλεμο», υποστήριξε χαρακτηριστικά ο Ουκρανός πρόεδρος.