Μεταστροφή στη στάση του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, καταγράφηκε τις τελευταίες ώρες σχετικά με το ενδεχόμενο πώλησης μαχητικών F-35 στην Τουρκία. Ενώ αρχικά είχαν δοθεί υποσχέσεις για άρση των κυρώσεων, ο κ. Τραμπ, λίγο πριν από την αναχώρησή του από την Άγκυρα, δήλωσε ότι δεν έχει λάβει ακόμη οριστική απόφαση, προκαλώντας εύλογα ερωτήματα για τη συνέχεια της διαδικασίας.
Η παρέμβαση των διπλωματικών κύκλων και το Κογκρέσο
Διπλωματικές πηγές στην Αθήνα εκτιμούν ότι η αλλαγή «πλεύσης» του Αμερικανού Προέδρου οφείλεται σε επίμονες εισηγήσεις στενών συνεργατών του, καθώς και στην έντονη δυσαρέσκεια που εκδηλώθηκε από μέλη του Αμερικανικού Κογκρέσου, συμπεριλαμβανομένων Ρεπουμπλικανών γερουσιαστών. Η πώληση αεροσκαφών πέμπτης γενιάς σε μια χώρα που κατέχει το ρωσικό σύστημα S-400 παραμένει ένα ζήτημα μείζονος στρατηγικής σημασίας για την Ουάσιγκτον.
Οι δύο «νόμοι-ασπίδες» της αμερικανικής νομοθεσίας
Η επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 προσκρούει σε ένα αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο καθιστά τη διαδικασία εξαιρετικά επίπονη:
Νόμος CAATSA: Η Τουρκία παραμένει υπό το καθεστώς κυρώσεων λόγω της προμήθειας και κατοχής των ρωσικών S-400. Η άρση τους αποτελεί προϋπόθεση, αλλά όχι επαρκή συνθήκη για την πώληση.
Νόμος-«Ασπίδα» για την τεχνολογία: Όπως εξηγεί ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου, Άγγελος Συρίγος, η νομοθεσία απαιτεί κοινή επιστολή των αμερικανικών Υπουργείων Άμυνας και Εξωτερικών προς το Κογκρέσο, η οποία θα βεβαιώνει –μετά από αυτοψία ειδικών– ότι η Τουρκία δεν κατέχει πλέον ρωσικά συστήματα και δεν θα επιτρέψει την επιστροφή τους.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τραμπ: Το Ιράν ζητά συμφωνία μετά τα πλήγματα
Η προϋπόθεση αυτή θεωρείται από τους αναλυτές ως τεχνικά και διπλωματικά σχεδόν ανέφικτη, καθώς η απομάκρυνση των S-400 απαιτεί τη σύμφωνη γνώμη της Ρωσίας, η οποία δεν αναμένεται να διευκολύνει τις νατοϊκές επιδιώξεις.
Η ελληνική θέση στην Άγκυρα
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε με σαφήνεια το πλαίσιο των ελληνικών ανησυχιών στο ΝΑΤΟ. Στο επίκεντρο των παρεμβάσεών του βρέθηκε το ζήτημα του casus belli (απειλή πολέμου) από την Τουρκία, το οποίο χαρακτήρισε ως «ιστορική ανορθογραφία».
Η Αθήνα τονίζει ότι οι ευαισθησίες όλων των συμμάχων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, ενώ αποφεύγει να εμπλακεί σε ρητορική αντιπαράθεση, εστιάζοντας στην υλοποίηση του δικού της εξοπλιστικού προγράμματος. Οι Έλληνες πιλότοι αναμένεται να ξεκινήσουν εκπαιδεύσεις στα F-35 από το 2027, ενώ το πρώτο αεροσκάφος αναμένεται να ενταχθεί στην Πολεμική Αεροπορία στα τέλη του 2029, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή πορεία της Ελλάδας στην ενίσχυση της αποτρεπτικής της ισχύος.
