Το ακριβότερο αεροσκάφος που κατασκευάστηκε ποτέ δεν είναι κάποιο επιβατικό αεροπλάνο, ούτε κάποιο υπερηχητικό μαχητικό τελευταίας γενιάς. Είναι ένα αεροσκάφος που μοιάζει περισσότερο με διαστημόπλοιο παρά με βομβαρδιστικό, ένα αεροσκάφος που ακόμα και σήμερα, σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά την έναρξη της ανάπτυξής του, παραμένει ένα από τα πιο μυστηριώδη και τεχνολογικά προηγμένα όπλα στον πλανήτη.
Το αμερικανικό B-2 Spirit δεν έγινε διάσημο μόνο επειδή μπορεί να μεταφέρει πυρηνικά όπλα ή επειδή είναι σχεδόν αόρατο στα ραντάρ.Έγινε διάσημο επειδή το κόστος του ξεπέρασε κάθε λογική. Με συνολικό κόστος που ξεπερνούσε τα 2 δισεκατομμύρια δολάρια ανά αεροσκάφος όταν υπολογιστούν έρευνα, ανάπτυξη και υποστήριξη, το B-2 είναι μέχρι σήμερα το ακριβότερο αεροσκάφος στην ιστορία της ανθρωπότητας. Και το πιο εντυπωσιακό; Ο διάδοχός του, το B-21 Raider, αναμένεται να κοστίζει λιγότερο από το ένα τρίτο αυτού του ποσού ανά μονάδα.
Πριν μπούμε όμως στο ζουμί της υπόθεσης, αν σας αρέσουν τέτοιου είδους εξοπλιστικά βίντεο, κάντε μια εγγραφή στο κανάλι και πατήστε το καμπανάκι για να μη χάνετε κανένα.
H Γέννηση Ενός Ιπτάμενου Φαντάσματος
Για να καταλάβουμε γιατί το B-2 έγινε τόσο ακριβό, πρέπει πρώτα να επιστρέψουμε στα τελευταία χρόνια του Ψυχρού Πολέμου. Τη δεκαετία του 1970 και του 1980, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναζητούσαν έναν τρόπο να μπορούν να πλήξουν στόχους βαθιά μέσα στη Σοβιετική Ένωση ακόμη και αν όλα τα συστήματα αεράμυνας βρίσκονταν σε πλήρη επιφυλακή.
Τα υπάρχοντα στρατηγικά βομβαρδιστικά, όπως το B-52, ήταν τεράστια και εύκολα εντοπίσιμα από τα σοβιετικά ραντάρ. Οι Σοβιετικοί διέθεταν ήδη εξελιγμένα αντιαεροπορικά συστήματα και αναχαιτιστικά αεροσκάφη που μπορούσαν θεωρητικά να καταρρίψουν τα περισσότερα αμερικανικά βομβαρδιστικά πριν καν φτάσουν στον στόχο τους.
Η απάντηση των Αμερικανών ήταν απλή στη θεωρία αλλά τρομακτικά δύσκολη στην πράξη. Αντί να προσπαθήσουν να δημιουργήσουν ένα ταχύτερο ή καλύτερα οπλισμένο βομβαρδιστικό, αποφάσισαν να δημιουργήσουν ένα αεροσκάφος που απλά δεν θα μπορούσε να εντοπιστεί.
Έτσι γεννήθηκε το πρόγραμμα του B-2 Spirit.
Η χαρακτηριστική του μορφή σε σχήμα ιπτάμενης πτέρυγας δεν επιλέχθηκε για λόγους αισθητικής. Κάθε γωνία, κάθε καμπύλη και κάθε επιφάνεια του αεροσκάφους σχεδιάστηκε έτσι ώστε να ανακλά όσο το δυνατόν λιγότερη ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία πίσω στα εχθρικά ραντάρ.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα αεροσκάφος με εκτιμώμενη διατομή ραντάρ συγκρίσιμη με αυτή ενός μικρού πουλιού, παρά το γεγονός ότι έχει άνοιγμα πτερύγων περίπου 52 μέτρα και μήκος σχεδόν 21 μέτρα.
Οι επιδόσεις του παραμένουν εντυπωσιακές ακόμη και σήμερα. Το B-2 μπορεί να πετάξει με μέγιστη ταχύτητα περίπου 1.010 χιλιομέτρων την ώρα, να επιχειρεί σε ύψος άνω των 15 χιλιομέτρων και να διανύσει πάνω από 11.000 χιλιόμετρα χωρίς ανεφοδιασμό στον αέρα.
Με εναέριο ανεφοδιασμό, η εμβέλειά του γίνεται πρακτικά απεριόριστη. Έχουν καταγραφεί αποστολές διάρκειας μεγαλύτερης των 40 ωρών, με τα πληρώματα να απογειώνονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, να βομβαρδίζουν στόχους στην άλλη άκρη του πλανήτη και να επιστρέφουν στην ίδια βάση.
Το πλήρωμά του αποτελείται από μόλις δύο άτομα, τον κυβερνήτη και τον συγκυβερνήτη, ενώ μπορεί να μεταφέρει περίπου 18 τόνους συμβατικών ή πυρηνικών όπλων στο εσωτερικό του ώστε να διατηρείται η στελθ διαμόρφωση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
5+1 φονικοί πύραυλοι που μπορούν να φέρουν τα ελληνικά F-35
Το Αστρονομικό Κόστος
Και τώρα φτάνουμε στο μεγάλο ερώτημα. Γιατί το B-2 είναι τόσο ακριβό;
Η πρώτη απάντηση είναι η τεχνολογία stealth.
Σήμερα έχουμε συνηθίσει να ακούμε για αόρατα μαχητικά όπως το F-22 και το F-35. Όμως όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα του B-2, σχεδόν τίποτα από αυτή την τεχνολογία δεν υπήρχε σε επιχειρησιακή μορφή.
Οι μηχανικοί της Northrop έπρεπε ουσιαστικά να εφεύρουν τα πάντα από την αρχή. Νέα υλικά απορρόφησης ραντάρ, νέες μέθοδοι κατασκευής, νέους υπολογιστές πτήσης και νέες διαδικασίες συντήρησης.
Ακόμη και η αεροδυναμική του αεροσκάφους δημιουργούσε προβλήματα. Ένα αεροσκάφος χωρίς ουραίο πτερύγιο είναι από τη φύση του ασταθές. Χωρίς πανίσχυρους υπολογιστές που να κάνουν χιλιάδες διορθώσεις κάθε δευτερόλεπτο, το B-2 πρακτικά δεν θα μπορούσε να πετάξει.
Το δεύτερο πρόβλημα ήταν η παραγωγή.
Αρχικά οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδίαζαν να αποκτήσουν 132 αεροσκάφη. Στη συνέχεια ο αριθμός μειώθηκε στα 75 και τελικά, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, κατασκευάστηκαν μόλις 21 B-2.
Και εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο μυστικό πίσω από το τεράστιο κόστος.
Όταν ξοδεύεις δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια για έρευνα και ανάπτυξη και τελικά τα μοιράζεις σε μόλις 21 αεροσκάφη, το κόστος ανά μονάδα εκτοξεύεται.
Το καθαρό κόστος κατασκευής ενός B-2 υπολογιζόταν περίπου στα 737 εκατομμύρια δολάρια της εποχής, όμως όταν προστέθηκαν ανταλλακτικά, υποστήριξη, εγκαταστάσεις, λογισμικό, ανάπτυξη και δοκιμές, το συνολικό κόστος έφτασε περίπου τα 2,1 δισεκατομμύρια δολάρια ανά αεροσκάφος. Ορισμένες σύγχρονες εκτιμήσεις το ανεβάζουν ακόμη περισσότερο αν ληφθεί υπόψη ο πληθωρισμός.
Το κόστος όμως δεν σταματά στην αγορά.
Το B-2 είναι εξαιρετικά ακριβό και στη λειτουργία του. Κάθε ώρα πτήσης μπορεί να κοστίζει πάνω από 150.000 δολάρια λόγω της πολύπλοκης συντήρησης, των ειδικών εγκαταστάσεων και της συνεχούς φροντίδας που απαιτούν τα στελθ υλικά του αεροσκάφους.
Με απλά λόγια, το B-2 δεν είναι απλά ένα αεροπλάνο. Είναι ένα ολόκληρο οικοσύστημα τεχνολογίας που απαιτεί τεράστιους πόρους για να παραμείνει επιχειρησιακό.
Ο (Φθηνότερος) Διάδοχος
Ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της ιστορίας του B-2 είναι ότι ακόμη και ο αντικαταστάτης του θα είναι πολύ φθηνότερος.
Το νέο B-21 Raider σχεδιάστηκε εξαρχής με διαφορετική φιλοσοφία. Οι Αμερικανοί δεν ήθελαν να επαναλάβουν το ίδιο λάθος και να καταλήξουν ξανά με ένα υπερβολικά ακριβό αεροσκάφος που θα παραχθεί σε ελάχιστους αριθμούς.
Για αυτόν τον λόγο το πρόγραμμα του B-21 δίνει τεράστια έμφαση στο κόστος παραγωγής και συντήρησης.
Η κατασκευή του βασίζεται σε σύγχρονες ψηφιακές μεθόδους σχεδίασης, σε πιο ώριμες τεχνολογίες στελθ και σε ανοιχτή αρχιτεκτονική συστημάτων που επιτρέπει ευκολότερες αναβαθμίσεις στο μέλλον.
Το σημαντικότερο όμως είναι οι αριθμοί.
Η αμερικανική αεροπορία στοχεύει σε στόλο τουλάχιστον 100 αεροσκαφών, με μέσο κόστος περίπου 700 εκατομμύρια δολάρια ανά μονάδα σε σημερινές τιμές. Πρόκειται για ένα τεράστιο ποσό, αλλά παραμένει δραματικά χαμηλότερο από τα πάνω από 2 δισεκατομμύρια δολάρια του B-2.
Με άλλα λόγια, οι Ηνωμένες Πολιτείες ελπίζουν να αποκτήσουν σχεδόν τρία B-21 για την τιμή ενός μόνο B-2 Spirit.
Αυτό δείχνει και κάτι ακόμη. Το B-2 ήταν σε μεγάλο βαθμό ένα τεχνολογικό άλμα μιας ολόκληρης γενιάς. Ήταν το αεροσκάφος που άνοιξε τον δρόμο για όλα τα σύγχρονα στελθ αεροσκάφη που βλέπουμε σήμερα.
Ήταν ουσιαστικά το αντίστοιχο ενός πρωτοτύπου τεχνολογίας που κατάφερε να περάσει στην επιχειρησιακή υπηρεσία.
Και ίσως αυτός να είναι ο πραγματικός λόγος που το κόστος του ήταν τόσο αδιανόητο.
Το B-2 Spirit δεν αγοράστηκε απλά ως ένα βομβαρδιστικό.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αγόρασαν δεκαετίες τεχνολογικής υπεροχής.
Ακόμη και σήμερα, σχεδόν τριάντα χρόνια μετά την είσοδό του σε υπηρεσία, εξακολουθεί να θεωρείται ένα από τα πιο δύσκολα αεροσκάφη στον κόσμο για να εντοπιστεί και να αναχαιτιστεί.
Και όσο εντυπωσιακό κι αν είναι το επερχόμενο B-21 Raider, το B-2 θα παραμείνει για πάντα το αεροσκάφος που απέδειξε ότι η τεχνολογία μπορεί μερικές φορές να είναι ακριβότερη ακόμη και από τον χρυσό.
