Στο Σεράγεβο της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, μια άγνωστη μέχρι πρότινος εταιρεία, η οποία συνδέεται άμεσα με τον Αμερικανό Πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ, όπως έγινε γνωστό το Σάββατο (30/5), βρίσκεται μια ανάσα από την εξασφάλιση συμβολαίων αξίας άνω του 1 δισ. δολαρίων για την κατασκευή και λειτουργία ενός κρίσιμου αγωγού φυσικού αερίου στα Βαλκάνια.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τον Guardian, το έργο, το οποίο αποσκοπεί στη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ για την αντικατάσταση των ρωσικών προμηθειών, προωθείται με έντονη διπλωματική πίεση από την κυβέρνηση του Ρεπουμπλικανού Προέδρου. Μάλιστα, με βάση ανώτατο αξιωματούχο της βαλκανικής χώρας, ο οποίος διατήρησε την ανωνυμία του, πρόκειται για το πιο σημαντικό έργο υποδομής στην ιστορία της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης.
Η εξέλιξη αυτή, που έρχεται στο φως μετά από δημοσιογραφική έρευνα του «Guardian», τον Μάιο του 2026, αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η νέα αμερικανική διοίκηση θολώνει τις γραμμές ανάμεσα στην κρατική πολιτική και την οικονομική ενίσχυση προσώπων του περιβάλλοντός της.
Οι εκλεκτοί του Λευκού Οίκου του Τραμπ
Η εταιρεία AAFS Infrastructure and Energy δεν διαθέτει καμία προηγούμενη εμπειρία σε έργα τέτοιας κλίμακας. Ωστόσο, οι ιδρυτές και εκπρόσωποί της διατηρούν ισχυρούς προσωπικούς δεσμούς με τον Λευκό Οίκο.
Πιο αναλυτικά, ο Τζέσι Μπίντολ είναι κορυφαίος νομικός του κινήματος MAGA, έχοντας υπερασπιστεί τον Αμερικανό Πρόεδρο και τον πρωτότοκο γιο του, Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, ενώ είχε πρωτοστατήσει και στην αμφισβήτηση των εκλογικών αποτελεσμάτων του 2020. Μαζί του συμμετέχει ο Τζο Φλιν, επιχειρηματίας στον τομέα της υγείας και αδελφός του Μάικλ Φλιν, ο οποίος διετέλεσε για μικρό χρονικό διάστημα σύμβουλος εθνικής ασφάλειας κατά την πρώτη προεδρική θητεία.
Ο τοπικός συνεργάτης τους είναι ο Άμερ Μπέκαν, ένας μεσήλικας Βόσνιος επιχειρηματίας που στο παρελθόν είχε αποτύχει στην πολιτική, συγκεντρώνοντας μόλις 116 ψήφους στις δημοτικές εκλογές του Σεράγεβο το 2016. Η AAFS ιδρύθηκε αρχικά στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη το 2021, αλλά η εκτόξευσή της συντελέστηκε πέρσι, όταν εισήλθαν στο σχήμα οι Αμερικανοί εταίροι μέσω μιας ομότιτλης εταιρείας με έδρα την Ουάσιγκτον.
Η εμπλοκή της εταιρείας άρχισε το περασμένο φθινόπωρο με συζητήσεις για την ανακαίνιση δύο αεροδρομίων, ύψους 300 εκατ. δολαρίων, προτού οι Βόσνιοι αξιωματούχοι προτείνουν στους Αμερικανούς να αναλάβουν τον αγωγό Southern Interconnection. Η επιλογή αυτή έγινε απευθείας, με νομοθετική ρύθμιση τον περασμένο Μάρτιο, χωρίς τη διεξαγωγή δημόσιου μειοδοτικού διαγωνισμού.
Από την πλευρά της, η οργάνωση Διεθνής Διαφάνεια προειδοποίησε για «καταστροφικές συνέπειες», τονίζοντας ότι η καθιέρωση τέτοιων πρακτικών σε μια χώρα με εξαιρετικά υψηλά επίπεδα διαφθοράς θέτει σε κίνδυνο στρατηγικά έργα. Παράλληλα, ο πρεσβευτής της Ε.Ε. απέστειλε αυστηρή προειδοποίηση στην ηγεσία της χώρας, επισημαίνοντας την ανάγκη διαβούλευσης με τις Βρυξέλλες για την αποφυγή απώλειας χρηματοδοτικών ευκαιριών και ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης.
Η γεωπολιτική σκακιέρα και η στάση του Ντόντικ
Ο αγωγός, το κόστος του οποίου εκτιμάται στα 300 εκατ. ευρώ, συνοδευόμενος από ακόμη 900 εκατ. ευρώ για την κατασκευή τριών σταθμών παραγωγής ενέργειας, αποτελεί πάγιο στόχο της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής εδώ και τρεις προεδρικές θητείες. Σκοπός είναι η σύνδεση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης με τερματικό σταθμό φυσικού αερίου στις ακτές της Κροατίας, ώστε να τερματιστεί η απόλυτη εξάρτηση της χώρας από τη Ρωσία, ενόψει και της προθεσμίας που έχει θέσει η Ε.Ε. για τον Σεπτέμβριο του 2027.
Για την υλοποίηση του έργου, ωστόσο, η Ουάσινγκτον χρειάστηκε να προσεγγίσει τον Μίλοραντ Ντόντικ, τον υπερεθνικιστή ηγέτη των Σέρβων της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Ο Μίλοραντ Ντόντικ, στενός σύμμαχος του Ρώσου Προέδρου, Βλαντίμιρ Πούτιν, βρισκόταν υπό αυστηρές αμερικανικές κυρώσεις κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Τζο Μπάιντεν για διαφθορά και προσπάθειες υπονόμευσης της ειρηνευτικής συμφωνίας του 1595. Μετά την επιστροφή του Ρεπουμπλικανού προέδρου στην εξουσία, ο Μίλοραντ Ντόντικ άρχισε μια δαπανηρή εκστρατεία πίεσης, στην οποία συμμετείχε και ο Μάικλ Φλιν με αμοιβή 100.000 δολαρίων.
Επισημαίνεται ότι, τον περασμένο Οκτώβριο, οι κυρώσεις κατά του Μίλοραντ Ντόντικ ήρθησαν αιφνιδιαστικά ενώ, τον Απρίλιο, ο Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ επισκέφθηκε την Μπάνια Λούκα, όπου έτυχε θερμής υποδοχής από τον γιο του Σέρβου ηγέτη, Ιγκόρ Ντόντικ, ο οποίος έκανε λόγο για έναν «πιστό, αληθινό και χριστιανό σύμμαχο». Αν και ο πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ, Μάικλ Μέρφι, προειδοποίησε ότι η προσέγγιση αυτή αποτελεί «παιχνίδι με τη φωτιά», οι Αμερικανοί κατέστησαν σαφές στον υπερεθνικιστή ηγέτη των Σέρβων της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης ότι ο αγωγός αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα. Στις 21 Απριλίου, ο ίδιος είπε ότι δεν θα προβάλει βέτο, ανοίγοντας τον δρόμο για την ολοκλήρωση του σχεδίου των Τζέσι Μπίντολ και Τζο Φλιν.
