Εξαιρετικά ανησυχητική είναι η εικόνα που παρουσιάζει η φετινή Έκθεση για τα Θεμελιώδη Δικαιώματα στη Γερμανία, ένα έγγραφο 240 σελίδων που συντάσσεται και εκδίδεται αδιάλειπτα από το 1997 από δέκα οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μεταξύ των οποίων η Pro Asyl και η Ένωση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.
Κατά την παρουσίαση της έκθεσης από την πρώην ομοσπονδιακή υπουργό Δικαιοσύνης (1998-2002), Χέρτα Ντόιμπλερ-Γκμέλιν, αναδείχθηκε το γεγονός ότι σε μια εποχή παγκόσμιου λαϊκισμού και αυταρχισμού, η ασφάλεια και τα κρατικά συμφέροντα τίθενται συχνά υπεράνω των ατομικών δικαιωμάτων.
Το γερμανικό συνταγματικό κράτος δέχεται αυξανόμενες πιέσεις σε πολλαπλά μέτωπα: οι πολιτικές για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής αποδυναμώνονται, το δικαίωμα στην οικονομικά προσιτή στέγαση συρρικνώνεται, ενώ η ραγδαία τεχνολογική ανάπτυξη και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παραβιάζουν όλο και συχνότερα το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης.
«Ταχεία στρατιωτικοποίηση» και περικοπές
Σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης, βασικοί καταλύτες για αυτή την οπισθοδρόμηση αποτελούν οι εν εξελίξει πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Λωρίδα της Γάζας, καθώς και η γενικότερη ένταση με το Ιράν. Οι διεθνείς αυτές κρίσεις έχουν δημιουργήσει ένα κλίμα φόβου, οδηγώντας το Βερολίνο σε μια άνευ προηγουμένου από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου «ταχεία στρατιωτικοποίηση».
Η Γερμανία έχει ήδη δημιουργήσει ένα κολοσσιαίο ειδικό ταμείο και έχει προχωρήσει σε ανάληψη χρέους προκειμένου να επανεξοπλίσει τις ένοπλες δυνάμεις της. Αντίθετα, οι πόροι για την κοινωνική και διεθνή αλληλεγγύη μειώνονται. Ενδεικτική είναι η περικοπή ύψους 910 εκατομμυρίων ευρώ στον προϋπολογισμό του υπουργείου Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, μειώνοντας δραστικά την αναπτυξιακή βοήθεια προς αφρικανικές χώρες, κίνηση που υποστηρίζεται και από συντηρητικούς κύκλους εντός του κυβερνητικού συνασπισμού.
Ο διάλογος για την υποχρεωτική στράτευση
Ένα από τα πλέον ακανθώδη ζητήματα που θίγει η έκθεση είναι το ενδεχόμενο επαναφοράς της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας, η οποία έχει ανασταλεί από το 2011. Η γερμανική κυβέρνηση καταβάλλει προσπάθειες για την εθελοντική προσέλκυση νέων στις ένοπλες δυνάμεις, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επιστροφής στην υποχρεωτικότητα εάν οι στόχοι δεν επιτευχθούν.
Οι οργανώσεις εκφράζουν έντονες ανησυχίες για τις συνέπειες μιας τέτοιας απόφασης στα δικαιώματα των νέων. Χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτηση της Αθηνάς Μέλερ, μέλους του Δ.Σ. της Διεθνούς Ένωσης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, η οποία τόνισε πως αποτελεί «αλαζονεία» εκ μέρους του γερμανικού κράτους να απαιτεί απόλυτη πίστη και στράτευση από τη νεότερη γενιά, τη στιγμή που το ίδιο το κράτος παρουσιάζει σοβαρά ελλείμματα στην προάσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων της.
