Μια πρωτοφανή και άκρως επιθετική διπλωματική αντεπίθεση εξαπολύει η Ουάσινγκτον, με τον Ντόναλντ Τραμπ να επιχειρεί να αναδιαμορφώσει πλήρως τις ισορροπίες ισχύος στη Μέση Ανατολή. Ο Αμερικανός πρόεδρος, εκμεταλλευόμενος το τέλος της πολεμικής σύγκρουσης με το Ιράν, θέτει έναν ωμό και ξεκάθαρο όρο προς τον μουσουλμανικό κόσμο: η εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ και η προσχώρηση στις ιστορικές Συμφωνίες του Αβραάμ δεν είναι πλέον μια προαιρετική επιλογή, αλλά μια «υποχρεωτική» δέσμευση για την επόμενη ημέρα.
Μέσα από ένα μπαράζ κρίσιμων τηλεφωνικών επαφών με ηγετικές προσωπικότητες της ευρύτερης περιοχής –ανάμεσα στις οποίες η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, το Πακιστάν, η Τουρκία, η Αίγυπτος, η Ιορδανία και το Μπαχρέιν– ο Τραμπ ξεδίπλωσε τη νέα στρατηγική του. Το μήνυμα της αμερικανικής πλευράς ήταν σαφές: η πολυπόθητη τελική συμφωνία με την Τεχεράνη περνάει αναγκαστικά μέσα από την επίσημη αναγνώριση του Ισραήλ από το σύνολο των ισχυρών μουσουλμανικών κρατών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Θα μας "γονατίσουν"! Σκληρές κυρώσεις σε όσους δεν πληρώσουν το νέο διπλό ΕΝΦΙΑ στα ακίνητα
Το σκληρό πρεσάρισμα στην Άγκυρα
Σε αυτό το περίπλοκο γεωπολιτικό σκάκι, η περίπτωση της Τουρκίας παρουσιάζει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον και την πιο έντονη δυσκολία. Αν και δεν ανήκει στον αραβικό κόσμο, η Άγκυρα αποτελεί μια από τις πιο υπολογίσιμες στρατιωτικές και πολιτικές δυνάμεις της περιοχής, ούσα μέλος του ΝΑΤΟ και έχοντας την ικανότητα να συνομιλεί ταυτόχρονα με τη Δύση και την Ανατολή.
Παρά το γεγονός ότι στο παρελθόν οι δύο χώρες διατηρούσαν ανοιχτούς διαύλους, η αιματηρή σύγκρουση στη Γάζα και η σκληρή στάση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απέναντι στο Τελ Αβίβ οδήγησαν τις σχέσεις τους σε ιστορικό χαμηλό. Η απόφαση του Τραμπ να συμπεριλάβει την Τουρκία σε αυτό το «υποχρεωτικό» μπλοκ αποδεικνύει ότι η Ουάσινγκτον επιδιώκει να ορθώσει ένα αρραγές μουσουλμανικό τείχος, το οποίο όχι μόνο θα απομονώσει πλήρως την ιρανική επιρροή, αλλά θα αναγκάσει την Άγκυρα να ευθυγραμμιστεί με τους αμερικανικούς σχεδιασμούς.
Όπως αποκαλύπτουν διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία, ο Λευκός Οίκος συνέδεσε άρρηκτα τη βιωσιμότητα της συμφωνίας για το Ιράν με την ταυτόχρονη ένταξη χωρών όπως το Κατάρ, το Πακιστάν και η Τουρκία στις Συμφωνίες του Αβραάμ. Για τον Τραμπ, η συμμετοχή τους αποτελεί το απόλυτο τεκμήριο «καλής θέλησης» στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Οι στόχοι του Λευκού Οίκου
Η βασική επιδίωξη του Αμερικανού προέδρου είναι να μετατρέψει την πρόσφατη πολεμική κρίση σε μια μόνιμη διπλωματική νίκη. Το σχέδιο δεν περιορίζεται στον περιορισμό της Τεχεράνης, αλλά στοχεύει στην πλήρη ενσωμάτωση του Ισραήλ σε ένα ευρύ περιφερειακό δίκτυο ασφαλείας και οικονομικής συνεργασίας, με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε ρόλο ανώτατου εγγυητή.
Για να κλείσει αυτό το γιγαντιαίο παζλ, ο Τραμπ σχεδιάζει άμεσες επαφές και με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, επιδιώκοντας να συντονίσει τις κινήσεις του Τελ Αβίβ με το αμερικανικό όραμα της μεγάλης εξομάλυνσης.
Το ρίσκο και η ιστορική μετατόπιση
Οι Συμφωνίες του Αβραάμ, που ξεκίνησαν κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ με τα Εμιράτα και το Μπαχρέιν, εισέρχονται πλέον σε μια πολύ πιο φιλόδοξη και επικίνδυνη φάση. Αυτή η νέα προσπάθεια λαμβάνει χώρα μέσα σε ένα περιβάλλον έντονης οργής στον μουσουλμανικό κόσμο, εξαιτίας των όσων εκτυλίχθηκαν στη Γάζα, γεγονός που καθιστά τις κυβερνήσεις της περιοχής ιδιαίτερα προσεκτικές.
Εάν ο Αμερικανός πρόεδρος καταφέρει να καθίσει στο ίδιο τραπέζι το Ριάντ, την Άγκυρα, την Ντόχα και το Ισλαμαμπάντ, θα πρόκειται για τη μεγαλύτερη γεωπολιτική ανατροπή του αιώνα, αλλάζοντας ριζικά τον χάρτη όπως τον ξέραμε μέχρι σήμερα.
Το Τουρκικό αδιέξοδο και ο γρίφος της Σαουδικής Αραβίας
Για τον Ερντογάν, το δίλημμα είναι τεράστιο και το πολιτικό κόστος δυσβάσταχτο. Έχοντας επενδύσει τα μέγιστα στην υπεράσπιση της παλαιστινιακής υπόθεσης και στην κατάπτυστη ρητορική εναντίον του Ισραήλ, μια ξαφνική αναδίπλωση θα προκαλούσε ισχυρούς τριγμούς στο εσωτερικό του AKP και στους ισλαμιστικούς κύκλους της Τουρκίας. Η Άγκυρα δεν πρόκειται να υποχωρήσει εύκολα, εκτός κι αν εξασφαλίσει ανταλλάγματα μεγάλου βάρους που θα μπορούν να παρουσιαστούν ως θρίαμβος.
Την ίδια στιγμή, το «Άγιο Δισκοπότηρο» της αμερικανικής διπλωματίας παραμένει η Σαουδική Αραβία. Ο πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν εμφανίζεται εξαιρετικά διστακτικός, καθώς η πίεση της αραβικής κοινής γνώμης είναι ασφυκτική.
Το Ριάντ αποτελεί τον απόλυτο ρυθμιστή:
Αν η Σαουδική Αραβία υπογράψει, θα παρασύρει μαζί της ολόκληρο τον μουσουλμανικό κόσμο.
Αν το Ριάντ αρνηθεί, η πίεση του Τραμπ προς την Τουρκία και το Πακιστάν θα πέσει στο κενό.
Η επόμενη ημέρα
Η πρωτοβουλία του Ντόναλντ Τραμπ αποτελεί μια ξεκάθαρη προσπάθεια να μετατραπεί η πολεμική στάχτη σε διπλωματικό κεφάλαιο. Ωστόσο, τα εμπόδια είναι γιγαντιαία. Η πληγή της Γάζας παραμένει ανοιχτή, η λαϊκή κατακραυγή στις μουσουλμανικές χώρες είναι τεράστια και η απαίτηση για μια δίκαιη λύση στο Παλαιστινιακό δεν μπορεί να παρακαμφθεί εύκολα με ένα προεδρικό διάταγμα. Το αν ο χάρτης της Μέσης Ανατολής θα ξαναγραφτεί με αμερικανικό μελάνι ή αν το σχέδιο θα ναυαγήσει πάνω στην περιφερειακή πραγματικότητα, μένει να αποδειχθεί στο άμεσο μέλλον.
