Ενώ το Σαββατοκύριακο πλησίαζε με την προοπτική μιας ιστορικής συμφωνίας για τον τερματισμό της πολεμικής σύγκρουσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, οι πρόσφατες κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να ανατρέπουν τα δεδομένα. Παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις των επιτελών του, ο Αμερικανός πρόεδρος επέλεξε να ακολουθήσει την τακτική της «διαπραγμάτευσης μέσω του Τύπου», δημοσιοποιώντας λεπτομέρειες των συνομιλιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και προβαίνοντας σε τηλεφωνικές δηλώσεις σε δημοσιογράφους, την ώρα που οι Πακιστανοί μεσολαβητές τον ενημέρωναν για τις εξελίξεις.
Οι αμφισβητούμενοι ισχυρισμοί και η αντίδραση της Τεχεράνης
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CNN, ο Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν έχει αποδεχθεί μια σειρά από όρους που, κατά πηγές με γνώση των διαβουλεύσεων, δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Μεταξύ άλλων, ο πρόεδρος ισχυρίστηκε ότι η Τεχεράνη συμφώνησε να παραδώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο, ικανοποιώντας μία από τις πλέον ακανθώδεις απαιτήσεις των ΗΠΑ, ενώ προανήγγειλε τον άμεσο τερματισμό του πολέμου. Ωστόσο, οι Ιρανοί αξιωματούχοι διέψευσαν δημοσίως αυτούς τους ισχυρισμούς, αρνούμενοι μάλιστα ότι προετοιμάζονταν για νέο γύρο επαφών, γεγονός που εξανέμισε γρήγορα την αισιοδοξία για την επίτευξη συμφωνίας.
Εσωτερικές τριβές και το ζήτημα της αξιοπιστίας
Στο εσωτερικό του Λευκού Οίκου, ορισμένοι αξιωματούχοι παραδέχονται ανεπίσημα ότι οι δημόσιες τοποθετήσεις του προέδρου υπήρξαν επιζήμιες, δεδομένης της βαθιάς δυσπιστίας που τρέφει το Ιράν προς τις ΗΠΑ. Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά εντοπίζει ένα εσωτερικό χάσμα στην Τεχεράνη, ανάμεσα στη διαπραγματευτική ομάδα των Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλίμπαφ και Αμπάς Αραγτσί και το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Πηγές αναφέρουν ότι οι Ιρανοί ενοχλήθηκαν σφόδρα από τη χρήση των social media για διπλωματικούς σκοπούς, καθώς θεωρούν ότι έτσι δίνεται η εικόνα υποχώρησης σε θέματα που δεν έχουν κλείσει και παραμένουν μη δημοφιλή στο εσωτερικό της χώρας τους.
Οι δηλώσεις στα ΜΜΕ και η ναυτική ένταση
Ο Τραμπ, σε διαδοχικές συνεντεύξεις του σε μέσα όπως το Bloomberg, το CBS και το Axios, παρουσίασε μια εικόνα πλήρους σύμπνοιας, κάνοντας λόγο για «απεριόριστη» αναστολή του πυρηνικού προγράμματος και επικείμενη συνάντηση κορυφής. Εντούτοις, η κατάσταση περιπλέχθηκε περαιτέρω την Κυριακή, όταν αμερικανικό αντιτορπιλικό κατέλαβε ιρανικό φορτηγό πλοίο στον Κόλπο του Ομάν, κατηγορώντας το για παραβίαση του ναυτικού αποκλεισμού. Το περιστατικό αυτό προκάλεσε την οργή της Τεχεράνης, θέτοντας σε δοκιμασία την ήδη εύθραυστη εκεχειρία των δύο εβδομάδων που πλέον πλησιάζει στη λήξη της.
Το δίλημμα της επόμενης ημέρας
Καθώς η προθεσμία εκπνέει, ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια κρίσιμη απόφαση: να αποδεχθεί μια ενδεχομένως ατελή συμφωνία ή να οδηγηθεί σε κλιμάκωση μιας σύγκρουσης που υποσχόταν να τερματίσει γρήγορα. Αν και από τη Δευτέρα οι Ιρανοί αξιωματούχοι φαίνονται λιγότερο αρνητικοί στη συνέχιση των συνομιλιών, το περίγραμμα μιας πιθανής συμφωνίας παραμένει θολό. Το Ιράν επιμένει στον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και την άρση των κυρώσεων, ενώ οι ΗΠΑ θέτουν ως «κόκκινες γραμμές» το πάγωμα του εμπλουτισμού ουρανίου και την παράδοση των αποθεμάτων υλικού που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή βόμβας.
Το Πυρηνικό Παζάρι και οι Διαφωνίες για τον Εμπλουτισμό
Στο πλαίσιο του πρώτου κύκλου των επαφών, η αμερικανική πλευρά κατέθεσε μια πρόταση που προέβλεπε 20ετή παύση των δραστηριοτήτων εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν. Η Τεχεράνη απάντησε με μια αντιπρόταση για πενταετή αναστολή, η οποία όμως απορρίφθηκε άμεσα από την Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με πηγές που παρακολουθούν τις διεργασίες, η τελευταία εισήγηση των Ιρανών περιλαμβάνει δεκαετή πλήρη παύση του εμπλουτισμού, ακολουθούμενη από μια πρόσθετη δεκαετία κατά την οποία τα επίπεδα εμπλουτισμού θα παρέμεναν πολύ χαμηλότερα από το όριο που απαιτείται για την παραγωγή πυρηνικών όπλων. Ωστόσο, ο Ντόναλντ Τραμπ παραμένει ανένδοτος, δηλώνοντας πως επιδιώκει τον οριστικό τερματισμό κάθε σχετικής δραστηριότητας επ’ αόριστον, απορρίπτοντας ακόμα και τη λύση της 20ετίας.
Οικονομικά Αντάλλαγματα και η Σκιά του Παρελθόντος
Η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να εξετάζει ένα ισχυρό οικονομικό δέλεαρ για την προώθηση των συνομιλιών: την αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το μέτρο αυτό, σύμφωνα με πληροφορίες του CNN, προτείνεται ως αντάλλαγμα για την πλήρη παράδοση του αποθέματος ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού που κατέχει το Ιράν. Για τον Αμερικανό πρόεδρο, η κόκκινη γραμμή είναι σαφής: η νέα συμφωνία δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να θυμίζει το πυρηνικό ντίλ του 2015 (JCPOA) της περιόδου Ομπάμα. Ο Τραμπ, έχοντας αποσύρει τις ΗΠΑ από τη συγκεκριμένη συμφωνία το 2018, την έχει επανειλημμένα χλευάσει ως ανεπαρκή, καθιστώντας την αποφυγή ενός παρόμοιου πλαισίου προσωπικό στοίχημα.
Στρατηγικοί Φόβοι και το Ραντεβού στο Ισλαμαμπάντ
Ο βραχυπρόθεσμος στόχος των διαπραγματευτών είναι η υπογραφή μιας συμφωνίας-πλαίσιο, η οποία θα αποτελέσει τη βάση για εξειδικευμένες συνομιλίες τις επόμενες εβδομάδες. Ωστόσο, η στρατηγική αυτή συγκεντρώνει επικρίσεις, καθώς ορισμένοι προειδοποιούν ότι η Τεχεράνη ίσως χρησιμοποιεί τις διαβουλεύσεις ως προπέτασμα καπνού για να κερδίσει χρόνο. Υπάρχουν ανησυχίες ότι το Ιράν εκμεταλλεύεται την παύση των εχθροπραξιών για να ανασύρει πυραυλικά συστήματα που είχαν αποκρυβεί κατά τη διάρκεια της σύρραξης. Παρά τις επιφυλάξεις, οι συνομιλίες αναμένεται να ξεκινήσουν την Τετάρτη στο Ισλαμαμπάντ, με τους εμπλεκόμενους να χαρακτηρίζουν την κατάσταση εξαιρετικά «ρευστή».
Το Τελεσίγραφο της Τετάρτης και οι Παλινδρομίες Τραμπ
Η αγωνία κορυφώνεται καθώς η τρέχουσα εκεχειρία εκπνέει το βράδυ της Τετάρτης, ώρα Ουάσιγκτον. Ο Τραμπ έχει αφήσει περιθώριο μόλις 24 ωρών, απειλώντας πως αν δεν υπάρξει αποτέλεσμα, θα προχωρήσει σε βομβαρδισμούς κρίσιμων ιρανικών υποδομών, όπως γέφυρες και εργοστάσια παραγωγής ενέργειας — ενέργειες που θα μπορούσαν να στοιχειοθετήσουν εγκλήματα πολέμου. Παρά τη σκληρή του ρητορική ότι μια νέα παράταση είναι «εξαιρετικά απίθανη», η στάση του παραμένει ασαφής. Σε πρόσφατες δηλώσεις του, εμφανίστηκε διχασμένος: ενώ σε μια στιγμή δήλωσε κατηγορηματικά πως «χωρίς συμφωνία, οι μάχες ξαναρχίζουν», στη συνέχεια άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας παράτασης «αν χρειαστεί», καταλήγοντας στο αινιγματικό «θα δούμε, ίσως να μη χρειαστεί καν».
