Γκουτέρες στην 80ή επέτειο του Διεθνούς Δικαστηρίου: «Το διεθνές δίκαιο παραβιάζεται μπροστά μας»

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες μιλώντας στη Xάγη για την 80ή επέτειο του Διεθνούς Δικαστηρίου χαρακτήρισε τις σημερινές διεθνείς συνθήκες ως «στιγμή κρίσης» και «στιγμή επιλογής», τονίζοντας ότι τέτοιες περίοδοι «αποκαλύπτουν ποιοι είμαστε και τι εκπροσωπούμε».

Υπενθύμισε ότι πριν από ογδόντα χρόνια, μέσα στα ερείπια του πολέμου, οι ηγέτες του κόσμου επέλεξαν «να απορρίψουν ένα μέλλον που θα κυβερνάται από τον εξαναγκασμό και τη βία» και να οικοδομήσουν ένα διεθνές σύστημα θεμελιωμένο στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και στο διεθνές δίκαιο, στη βάση της πεποίθησης ότι «η δύναμη του δικαίου πρέπει πάντοτε να υπερισχύει του δικαίου της δύναμης».

Αναφερόμενος στον ιστορικό ρόλο του Διεθνούς Δικαστηρίου, σημείωσε ότι οι αποφάσεις και γνωμοδοτήσεις του «διαμόρφωσαν τον σύγχρονο κόσμο», προσθέτοντας ότι σήμερα «το Δικαστήριο δεν υπήρξε ποτέ τόσο περιζήτητο», γεγονός που, όπως είπε, αποδεικνύει «την εμπιστοσύνη που απολαμβάνει η αυθεντία και η ανεξαρτησία του».

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην αυξημένη παρουσία γυναικών στη σύνθεσή του, χαρακτηρίζοντάς την «σημάδι προόδου που δεν πρέπει να σταματήσει», ενώ εξήρε και τον εκσυγχρονισμό των μεθόδων εργασίας του, που «ενισχύει την αποτελεσματικότητα και την ανθεκτικότητά του».

Ο κ. Γκουτέρες υπογράμμισε ότι «οι αποφάσεις του Δικαστηρίου, συμπεριλαμβανομένων των προσωρινών μέτρων, είναι δεσμευτικές για τα μέρη κάθε υπόθεσης» και ότι «ο σεβασμός αυτών των αποφάσεων δεν είναι προαιρετικός αλλά υποχρέωση που απορρέει από τον Χάρτη».

Προειδοποίησε ότι σήμερα «παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου εκτυλίσσονται μπροστά στα μάτια μας», καθώς «στρατιωτικές επιχειρήσεις καταπατούν τους βασικούς κανόνες που διέπουν τις συγκρούσεις», «οι ανθρωπιστικές υποχρεώσεις αγνοούνται» και «παραβιάζονται οι κανόνες διεθνούς δικαίου που προστατεύουν τον ίδιο τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών».

Παράλληλα, σημείωσε ότι οι θεσμοί που δημιουργήθηκαν για την απονομή δικαιοσύνης «αμφισβητούνται και δοκιμάζονται ολοένα περισσότερο».

Κατά τον ίδιο, αυτή η διάβρωση «δεν συμβαίνει στην περιφέρεια του διεθνούς συστήματος αλλά στον πυρήνα του», ακόμη και από κράτη που έχουν «μοναδικές ευθύνες για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας». Προειδοποίησε ότι όταν «το δίκαιο της δύναμης αντικαθιστά τη δύναμη του δικαίου, η αστάθεια γίνεται μεταδοτική», οι συγκρούσεις «ξεπερνούν τα σύνορα», οι οικονομικοί κραδασμοί «αντηχούν παγκοσμίως» και «οι πιο ευάλωτοι υποφέρουν πρώτοι και περισσότερο».

Κλείνοντας, ο Γενικός Γραμματέας κάλεσε τα κράτη να επιλέξουν «ένα μέλλον που θα κυβερνάται από το κράτος δικαίου και όχι από την ωμή ισχύ», τονίζοντας ότι «το διεθνές δίκαιο προσφέρει στα κράτη τη βεβαιότητα μιας κοινής γλώσσας και την προβλεψιμότητα ενός κοινού πλαισίου για ειρηνική επίλυση διαφορών». Όπως είπε, «η αποδυνάμωσή του σημαίνει διάβρωση των θεμελίων της παγκόσμιας σταθερότητας», ενώ «η ενίσχυσή του σημαίνει επένδυση σε έναν κόσμο που κυβερνάται από δικαιοσύνη και όχι από φόβο».

Κάλεσε επίσης σε επαναδέσμευση για ειρηνική επίλυση διαφορών, «σεβασμό στις αποφάσεις του Δικαστηρίου» και εφαρμογή των γνωμοδοτήσεών του, υπογραμμίζοντας ότι «σε αυτή τη στιγμή κρίσης, αυτή είναι η μόνη σωστή επιλογή».