Σε μία από τις πιο οριακές και κρίσιμες φάσεις της σύγχρονης ιστορίας της βρίσκεται η Κούβα, καθώς η χώρα βιώνει μια πολυεπίπεδη και βαθιά οικονομική κρίση. Η πολυετής απομόνωση, σε συνδυασμό με τις αυστηρές κυρώσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες, λειτουργεί πλέον ως μια ασφυκτική «τανάλια» που στραγγαλίζει την οικονομική και κοινωνική ζωή της νησιωτικής χώρας.
Η κυβέρνηση της Αβάνας βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πρωτοφανές αδιέξοδο, καθώς τα αποθέματα ξένου συναλλάγματος έχουν στερέψει. Το αποτέλεσμα είναι αποκαρδιωτικό: τα ράφια των καταστημάτων αδειάζουν, οι σταθμοί παραγωγής ενέργειας υπολειτουργούν και η πάλαι ποτέ «βαριά βιομηχανία» του νησιού, ο τουρισμός, καταγράφει νούμερα που προκαλούν τεράστια ανησυχία στους οικονομικούς αναλυτές.
Ενεργειακός Στραγγαλισμός και Πολύωρα Μπλακάουτ
Το πιο άμεσο και εμφανές πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η κουβανική κοινωνία είναι η δραματική έλλειψη καυσίμων. Το ηλεκτρικό δίκτυο της χώρας είναι πεπαλαιωμένο και εξαρτάται σε συντριπτικό βαθμό από το εισαγόμενο πετρέλαιο. Λόγω της αδυναμίας της κυβέρνησης να πληρώσει τους διεθνείς προμηθευτές με «σκληρό» νόμισμα, τα φορτία αργού πετρελαίου που φτάνουν στα λιμάνια του νησιού μειώνονται συνεχώς.
Αυτή η ενεργειακή ανεπάρκεια οδηγεί σε καθημερινές και πολύωρες διακοπές ρεύματος, οι οποίες σε ορισμένες επαρχίες ξεπερνούν ακόμη και τις δώδεκα ώρες το εικοσιτετράωρο. Το γεγονός αυτό παραλύει τη βιομηχανική παραγωγή, διαταράσσει την παροχή νερού, πλήττει τις υπηρεσίες υγείας και δοκιμάζει τις αντοχές των πολιτών, δημιουργώντας ένα κλίμα έντονης δυσαρέσκειας.
Αγώνας Επιβίωσης: Άδεια Ράφια και Πληθωρισμός
Πέρα από το σκοτάδι, η καθημερινότητα των Κουβανών χαρακτηρίζεται από τον διαρκή αγώνα για την εξασφάλιση των βασικών ειδών διατροφής. Η εγχώρια αγροτική παραγωγή έχει υποστεί καθίζηση, καθώς οι αγρότες στερούνται βασικών εφοδίων, όπως λιπάσματα, μηχανήματα και καύσιμα για τις μεταφορές.
Ως εκ τούτου, η Κούβα εξαρτάται απόλυτα από τις εισαγωγές τροφίμων (σε ποσοστό που αγγίζει το 80%), τις οποίες πλέον αδυνατεί να χρηματοδοτήσει. Τα παραδοσιακά καταστήματα με δελτίο προσφέρουν πλέον ελάχιστα προϊόντα, ενώ τα καταστήματα που πωλούν είδη σε ξένο συνάλλαγμα παραμένουν απρόσιτα για τη συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών. Ο πληθωρισμός καλπάζει ανεξέλεγκτα, εξαϋλώνοντας την αγοραστική δύναμη των μισθών και οδηγώντας εκατομμύρια πολίτες στα όρια της φτώχειας.
Η Κατάρρευση του Τουριστικού Τομέα
Ο τουρισμός, που ιστορικά αποτελούσε την κύρια πηγή εσόδων και τη βασική ελπίδα για την ανάκαμψη της χώρας, βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση. Σε αντίθεση με άλλα κράτη της Καραϊβικής που ανέκαμψαν μετά την παγκόσμια υγειονομική κρίση, η Κούβα βλέπει τα ξενοδοχεία της να παραμένουν μισοάδεια.
Η έλλειψη βασικών υποδομών (όπως ρεύμα και τρόφιμα) αποθαρρύνει τους Ευρωπαίους και Ασιάτες επισκέπτες. Παράλληλα, οι ταξιδιωτικοί περιορισμοί που επιβάλλουν οι Ηνωμένες Πολιτείες εμποδίζουν την πρόσβαση στη μεγαλύτερη και πιο επικερδή αγορά, αφαιρώντας πολύτιμα έσοδα από την κρατική μηχανή.
Ο Ρόλος της Αμερικανικής Πολιτικής
Κεντρικό ρόλο σε αυτή την απομόνωση διαδραματίζει η εξωτερική πολιτική της Ουάσιγκτον. Υπό την ηγεσία του εν ενεργεία Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, η αμερικανική πλευρά διατηρεί και ενισχύει μια εξαιρετικά σκληρή γραμμή απέναντι στην Αβάνα. Το πλαίσιο των κυρώσεων έχει γίνει ακόμη πιο αυστηρό, απαγορεύοντας τις οικονομικές συναλλαγές και τιμωρώντας εταιρείες τρίτων χωρών που επιχειρούν να συνεργαστούν με το κουβανικό κράτος.
Η στρατηγική του Λευκού Οίκου στοχεύει στην αποδυνάμωση του καθεστώτος, ωστόσο το εμπάργκο, σε συνδυασμό με τις κρατικές αδυναμίες, μετατρέπεται σε έναν πραγματικό κλοιό γύρω από τους απλούς πολίτες.
Συμπερασματικά, το νησί της Καραϊβικής βρίσκεται εγκλωβισμένο σε έναν φαύλο κύκλο. Η έλλειψη πόρων, η αδυναμία παραγωγής και η γεωπολιτική απομόνωση συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα, το οποίο απειλεί τη δομή της κουβανικής οικονομίας και κοινωνίας, χωρίς να διαφαίνεται στον ορίζοντα κάποια άμεση λύση ή διέξοδος.
