Σε ένα ζήτημα μείζονος σημασίας για την παγκόσμια ασφάλεια και τη σταθερότητα, η Τουρκία φέρεται να έχει εξελιχθεί σε ασφαλές καταφύγιο για άτομα που διώκονται διεθνώς για σοβαρά εγκλήματα. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η τουρκική κυβέρνηση ακολουθεί μια συστηματική πρακτική χορήγησης υπηκοότητας σε πρόσωπα που συνδέονται με την τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα και το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, εκμεταλλευόμενη το πρόγραμμα επενδυτικής πολιτογράφησης.
Η τακτική αυτή έχει προκαλέσει την έντονη ανησυχία δυτικών μυστικών υπηρεσιών και διεθνών οργανισμών, καθώς η απόκτηση του τουρκικού διαβατηρίου παρέχει στα άτομα αυτά όχι μόνο ελευθερία κινήσεων, αλλά και προστασία από την έκδοση στις χώρες καταγωγής τους ή σε τρίτες χώρες που τους καταζητούν.
Ο Μηχανισμός των «Χρυσών Διαβατηρίων»
Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία διαδραματίζει το πρόγραμμα «Χρυσή Βίζα» ή πολιτογράφηση μέσω επενδύσεων. Η Τουρκία προσφέρει τη δυνατότητα σε αλλοδαπούς να αποκτήσουν την τουρκική υπηκοότητα με την αγορά ακινήτων αξίας άνω των 400.000 δολαρίων ή μέσω τραπεζικών καταθέσεων.
Αν και το πρόγραμμα παρουσιάζεται επισήμως ως εργαλείο προσέλκυσης ξένων κεφαλαίων για την τόνωση της τουρκικής οικονομίας, στην πράξη λειτουργεί ως «πλυντήριο» ταυτοτήτων. Το ρεπορτάζ επισημαίνει ότι οι έλεγχοι ιστορικού (background checks) που διενεργούν οι τουρκικές αρχές είναι συχνά ελλιπείς ή εσκεμμένα χαλαροί, επιτρέποντας σε άτομα με βεβαρημένο ποινικό μητρώο να ενταχθούν στην τουρκική κοινωνία και να αλλάξουν ακόμη και τα ονόματά τους, καθιστώντας τον εντοπισμό τους εξαιρετικά δύσκολο.
Ασπίδα Προστασίας για Τρομοκράτες και Μαφιόζους
Τα στοιχεία που έρχονται στο φως είναι ανησυχητικά. Μεταξύ των προσώπων που έχουν επωφεληθεί από αυτή την πολιτική περιλαμβάνονται:
Μέλη του ISIS: Υπάρχουν αναφορές για πρώην μαχητές και χρηματοδότες του Ισλαμικού Κράτους που, μετά την κατάρρευση του «Χαλιφάτου» στη Συρία και το Ιράκ, πέρασαν τα σύνορα, επένδυσαν παράνομα αποκτηθέντα κεφάλαια και έλαβαν τουρκικά έγγραφα.
Στελέχη της Χαμάς: Η Τουρκία έχει κατηγορηθεί ότι παρέχει διαβατήρια σε ανώτερα στελέχη της Χαμάς, επιτρέποντάς τους να ταξιδεύουν διεθνώς και να συντονίζουν τις δραστηριότητές τους από το τουρκικό έδαφος, παρά τις αντιδράσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Βαρόνοι του Οργανωμένου Εγκλήματος: Αρχηγοί εγκληματικών οργανώσεων από τα Βαλκάνια, τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή έχουν βρει καταφύγιο στην Κωνσταντινούπολη και τα τουρκικά παράλια, μεταφέροντας τις επιχειρησιακές τους βάσεις εντός της χώρας.
Η Διεθνής Ανησυχία και η FATF
Η πρακτική αυτή έχει θέσει την Τουρκία στο στόχαστρο της Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης (FATF), του διεθνούς οργανισμού που καταπολεμά το ξέπλυμα χρήματος και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. Η Τουρκία είχε βρεθεί στο παρελθόν στην «γκρίζα λίστα» της FATF λόγω ανεπαρκών ελέγχων.
Δυτικοί αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι η Άγκυρα χρησιμοποιεί την υπηκοότητα ως γεωπολιτικό εργαλείο, αλλά και ως μέσο οικονομικής επιβίωσης, αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις στην παγκόσμια ασφάλεια. Το γεγονός ότι ένας καταζητούμενος τρομοκράτης μπορεί να αποκτήσει νόμιμα έγγραφα μιας χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ και να κινηθεί με σχετική άνεση, αποτελεί τεράστιο κενό ασφαλείας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Συνάντηση Κορυφής: «Κλείδωσε» η ομάδα Μητσοτάκη για την Τουρκία
Άρνηση Έκδοσης και Δικαστική Ασυλία
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που προκύπτουν είναι η νομική ασπίδα που προσφέρει η υπηκοότητα. Σύμφωνα με το τουρκικό δίκαιο, αλλά και το διεθνές εθιμικό δίκαιο, τα κράτη σπανίως εκδίδουν τους δικούς τους πολίτες.
Όταν ξένες κυβερνήσεις ζητούν την έκδοση εγκληματιών που έχουν καταφύγει στην Τουρκία, η Άγκυρα συχνά απαντά ότι τα άτομα αυτά είναι πλέον Τούρκοι πολίτες και συνεπώς θα δικαστούν (αν δικαστούν) από τα τουρκικά δικαστήρια. Στην πράξη, αυτό οδηγεί σε ατιμωρησία, καθώς οι υποθέσεις συχνά λιμνάζουν ή καταλήγουν στο αρχείο λόγω «έλλειψης στοιχείων», ενώ οι κατηγορούμενοι συνεχίζουν ανενόχλητοι τη ζωή και τη δράση τους.
Η πολιτική αυτή της Τουρκίας δημιουργεί τριβές στις διμερείς σχέσεις με συμμάχους της στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι οποίοι βλέπουν τη γειτονική χώρα να μετατρέπεται σε κόμβο συγκέντρωσης στοιχείων που απειλούν τη δημόσια τάξη και ασφάλεια σε παγκόσμιο επίπεδο.
