Σου έχουν πει ότι η CIA είναι οι καλοί της υπόθεσης; Ξανασκέψου το. Από πραξικοπήματα μέχρι βασανιστήρια και δολοφονίες, η Υπηρεσία έχει αφήσει σκοτεινά αποτυπώματα σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Πάμε να δούμε 10 από τις πιο ανατριχιαστικές ιστορίες της.
1. Η Εκλογή που Αγόρασε η CIA – Ιταλία 1948 (1948)
Λοιπόν... θες να δεις πώς «στήνεται» μια εκλογή χωρίς να ανοίξει ούτε μια μύτη; Πάμε πίσω στο 1948, στην Ιταλία. Η χώρα ήταν σε φάση: «Ή πάμε με τους κομμουνιστές ή με τους κεντρώους». Και ποιος λες αποφάσισε να «βοηθήσει» λίγο τα πράγματα; Ναι, η CIA. Φόρτωσαν τη χώρα με λεφτά – μιλάμε για ποσά που σήμερα θα έφταναν τα 130 με 260 εκατομμύρια δολάρια! Κι όχι μόνο λεφτά. Έριξαν και ένα απίστευτο κύμα προπαγάνδας. Επιστολές, ραδιοφωνικές εκπομπές, φυλλάδια – όλα κατά των αριστερών. Και μάντεψε; Οι εκλογές πήγαν όπως ήθελαν. Όχι τυχαία… αλλά «δουλεμένες». Πάμε όμως να δούμε και τι έγινε μερικές δεκαετίες αργότερα, στην άλλη μεριά του κόσμου…
2. Αγκόλα: Όταν ο Ψυχρός Πόλεμος Έγινε Εμφύλιος (1975-2002)
Έλα τώρα να πάμε νοτιότερα, στην Αφρική, και πιο συγκεκριμένα στην Αγκόλα, το 1975. Η χώρα προσπαθούσε να σταθεί στα πόδια της μετά την αποικιοκρατία… αλλά το ’να μάτι της CIA δεν άφηνε τίποτα στην τύχη. Με το που μύρισε εμφύλιο, λέει: «Ωραία, πάμε!». Και έτσι γεννήθηκε η Επιχείρηση IA Feature. Χρήμα, όπλα, μυστικές συμφωνίες – όλα για να στηρίξουν τους αντικομμουνιστές. Ουσιαστικά, έπαιζαν το ίδιο έργο όπως και στην Ιταλία, αλλά τώρα με περισσότερο μπαρούτι. Και ενώ το Κογκρέσο τους είπε «φτάνει» με τον Νόμο Κλαρκ… οι τύποι βρήκαν παραθυράκι μέσω Ισραήλ. Ναι, κάπως έτσι στήνονται οι πόλεμοι πίσω από τις κουρτίνες. Τι άλλο όμως παίζει στο μενού της CIA; Μείνε γιατί έρχονται κι άλλα πιο spicy...
3. Κούβα: 45 Χρόνια Παταγώδους Αποτυχίας (1961–2006)
Αν νομίζεις ότι οι Αμερικάνοι τα παράτησαν μετά το φιάσκο στον Κόλπο των Χοίρων, σκέψου ξανά. Μιλάμε για δεκαετίες εμμονής με το να ρίξουν τον Φιντέλ Κάστρο. Και πώς; Με ό,τι πιο τραβηγμένο μπορείς να φανταστείς. Δηλαδή, τι; Δηλητηριασμένα πούρα, εκρηκτικά κοχύλια... μέχρι και απόπειρες με στολές καταδύσεων μολυσμένες με βακτήρια. Όχι, δεν είναι σενάριο του Austin Powers – είναι η CIA σε... δημιουργικό οίστρο. Σύμφωνα με Κουβανικές πηγές, ο Φιντέλ την έβγαλε καθαρή από 634 απόπειρες δολοφονίας. Και πού κατέληξαν όλα αυτά; Σε ένα κάρο αποτυχίες και σε μια Κούβα που απλά δυνάμωνε. Πάμε όμως και σε κάτι πιο... σκοτεινό.
4. Τα Μνημόνια των Βασανιστηρίων – Η Σκοτεινή Νομιμοποίηση (2001)
Και τώρα πάμε στο 2001. Το κλίμα; Μετά τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου, οι ΗΠΑ είχαν μπει σε mode «ό,τι χρειαστεί». Και τότε, σκάει το νομικό... φιάσκο: τα λεγόμενα Torture Memos. Επίσημα έγγραφα που δικαιολογούσαν βασανιστήρια με fancy ονομασίες όπως «τεχνικές ενισχυμένης ανάκρισης». Ξέρεις, πράγματα... ήπια, τύπου πνιγμός, στέρηση ύπνου, κλειστοφοβία σε κουτιά μεγέθους φέρετρου. Κανονικό ψυχολογικό και σωματικό ξεζούμισμα. Όλα αυτά με «νομική κάλυψη». Δηλαδή, η CIA έκανε βασανιστήρια – με το Νόμο στο πλευρό της. Φυσικά, όλος ο πλανήτης το πήρε χαμπάρι. Και έγινε χαμός. Αλλά, κάτσε... τα πραξικοπήματα σταματάνε μόνο στις φτωχές χώρες; Όχι πάντα…
5. Αυστραλία: Το Πραξικόπημα που Θάφτηκε (1975)
Ναι, καλά διάβασες: Πραξικόπημα στην Αυστραλία. Δεν είναι συνηθισμένο, αλλά συνέβη. Το 1975, ο Πρωθυπουργός Γκοφ Γουίτλαμ είχε αρχίσει να τα βάζει με τους Αμερικάνους. Δεν του άρεσε καθόλου η παρουσία τους στο Pine Gap, ένα μυστικότατο στρατιωτικό σύμπλεγμα. Έλεγε ότι ήθελε μια ανεξάρτητη Αυστραλία. Και κάπου εκεί... αρχίζουν να μπλέκονται η CIA και η MI6. Τυχαίο που ξαφνικά αποπέμπεται από την εξουσία; Χμμ... Οι αποδείξεις είναι θολές, αλλά η μπόχα δύσκολα κρύβεται. Και αυτή η υπόθεση έσπασε την εικόνα της Αυστραλίας ως «ήσυχης γειτονιάς». Ε και τώρα… πάμε να δούμε πώς μια δημοκρατία μπορεί να «σβήσει» χωρίς να ακουστεί κιχ.
6. Ινδονησία: Μια Σφαγή με την Υπογραφή της CIA (1965)
Και τώρα, φίλε μου, πάμε σε μια ιστορία που... δεν θα τη βρεις στα σχολικά βιβλία. Ινδονησία, 1965. Μια απόπειρα πραξικοπήματος – ή έτσι μας είπαν – δίνει το τέλειο άλλοθι στον στρατηγό Σουχάρτο. Και τότε ξεκινάει η σφαγή. Κυριολεκτικά. Μισό με ένα εκατομμύριο άνθρωποι δολοφονούνται. Και ποιος ήταν στο παρασκήνιο με λίστες στόχων ανά χείρας; Ναι, σωστά κατάλαβες: η CIA. Βοήθησαν τον Σουχάρτο με ονόματα, πληροφορίες, και ένα μεγάλο ΟΚ για να πάρει την εξουσία. Και τι έκανε εκείνος; Έστησε ένα καθεστώς που έμεινε για 31 χρόνια. Αλλά μην νομίζεις πως ήταν ο μόνος που... έλαβε τέτοια βοήθεια. Για πήγαινε πιο δυτικά, μέχρι τη Νικαράγουα.
7. Νικαράγουα: Όπλα, Ναρκωτικά και Παρασκήνιο (1979–90)
Η CIA και οι Contras στη Νικαράγουα είναι το απόλυτο παράδειγμα του πώς παρακάμπτεις κάθε νόμο όταν έχεις «πατριωτική αποστολή». Τι έγινε; Οι Σαντινίστας πήραν την εξουσία και ήθελαν σοσιαλιστικές μεταρρυθμίσεις. Κακό για τις αμερικανικές επενδύσεις; ΠΟΛΥ. Οπότε... η λύση; Αντάρτες! Όμως το Κογκρέσο δεν έδινε άδεια για χρηματοδότηση, άρα οι τύποι... πούλησαν όπλα στο Ιράν (ναι, στο Ιράν!) και με τα κέρδη πλήρωσαν τους Contras. Το γνωστό Iran-Contra σκάνδαλο. Και σαν να μην έφτανε αυτό, άρχισαν να βγαίνουν φήμες – πολύ άσχημες φήμες. Για να βρουν ακόμα περισσότερα λεφτά, κάποιοι λένε πως η CIA έκανε τα στραβά μάτια σε εμπόριο ναρκωτικών μέσα στις ΗΠΑ. Θες κι άλλο σκοτάδι; Κράτα γερά – πάμε Κονγκό.
8. Mobutu: Ο Δικτάτορας που Έχτισε η CIA (1961–65)
Το Κονγκό τη δεκαετία του ’60 ήταν σαν πυριτιδαποθήκη. Ανεξαρτησία, ελπίδα… και μετά μπλέκεται η CIA. Γιατί; Επειδή ο Πρωθυπουργός Πατρίς Λουμούμπα είχε το θράσος να κοιτάξει προς τη Σοβιετική Ένωση. Άρα έπρεπε να φύγει. Και ήρθε ο... εκλεκτός τους: Ζοζέφ Μομπούτου. Ένας τύπος που δεν ήταν απλά σκληρός – ήταν αιμοσταγής. Δημόσιες εκτελέσεις, βασανιστήρια, πολιτικοί αντίπαλοι που εξαφανίζονταν. Έναν τον γύρισαν από εξορία με υποσχέσεις «συγχώρεσης» και μετά τον τεμάχισαν αργά – μπροστά σε κόσμο. Και όλα αυτά με τις πλάτες της Δύσης. Γιατί; Γιατί τους βόλευε. Και κάπως έτσι, η «σταθερότητα» χτίζεται πάνω σε ανθρώπινα κορμιά. Αλλά δεν τελειώσαμε ακόμα...
9. Ο Βασανιστής της CIA στην Ουρουγουάη (1969)
Ουρουγουάη, τέλη ‘60s. Η χώρα βράζει από κοινωνικές εντάσεις και αντάρτικα. Και η CIA τι κάνει; Στέλνει έναν τύπο που έμοιαζε περισσότερο με villain από σειρά του Netflix: τον Νταν Μιτριόνε. Επίσημα ήταν «σύμβουλος δημόσιας ασφάλειας». Στην πράξη; Ήταν βασανιστής. Έκανε εκπαιδεύσεις αστυνομικών με πρακτική... πάνω σε άστεγους. Ναι, δολοφονούσε ανθρώπους για εκπαιδευτικούς λόγους. Το 1970 οι Τουπαμάρος τον απήγαγαν και ζήτησαν να απελευθερωθούν πολιτικοί κρατούμενοι. Οι αρχές είπαν όχι. Και τον εκτέλεσαν. Με τρόπο πιο ανθρώπινο απ’ ό,τι εκείνος επέλεγε για τα θύματά του. Εξουσία, βασανιστήρια, και σκοτεινά παιχνίδια στο όνομα της «τάξης». Αλλά περίμενε... γιατί κι εδώ, μέσα στην Αμερική, συνέβη κάτι εξίσου αρρωστημένο.
10. Project Mockingbird: Όταν η CIA Παρακολουθούσε Δημοσιογράφους (1963–65)
Και τώρα, πάμε πίσω στις ΗΠΑ – εκεί που υποτίθεται πως υπάρχει ελευθερία λόγου. Ε, λοιπόν, Project Mockingbird σου λέει κάτι; Αν όχι, άκου αυτό: Η CIA παρακολουθούσε δημοσιογράφους. Με κοριούς, με υποκλοπές, χωρίς άδεια από κανέναν δικαστή. Προσπαθούσαν να εντοπίσουν «διαρροές» προς τον Τύπο και στην πορεία, κατά λάθος–ή μήπως όχι;–έστησαν ένα ολόκληρο δίκτυο παρακολούθησης. Όλα βγήκαν στο φως το 1975, όταν έγινε έρευνα για τις σκοτεινές πρακτικές της Υπηρεσίας. Το σοκ ήταν μεγάλο. Η CIA δεν ήλεγχε απλά τους εχθρούς της στο εξωτερικό. Ήθελε να ελέγχει και το αφήγημα στο εσωτερικό. Ελευθερία Τύπου ή Προπαγάνδα made in Langley; Εσύ αποφασίζεις.
Η CIA δεν είναι απλώς μια κατασκοπευτική υπηρεσία. Είναι μια μηχανή με παγκόσμια εμβέλεια, που γράφει ιστορία στο σκοτάδι. Κι αυτές οι 10 ιστορίες... είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
