Η μεταρρύθμιση σηματοδοτεί τη μετάβαση από στοχευμένες τροποποιήσεις σε έναν συνολικό συνταγματικό μετασχηματισμό, αντικατοπτρίζοντας αλλαγές στο πολιτικό σύστημα, στο μοντέλο διακυβέρνησης και στο αξιακό πλαίσιο του κράτους. Η τελική απόφαση για την υιοθέτηση του νέου Συντάγματος θα ληφθεί από τους πολίτες μέσω πανεθνικού δημοψηφίσματος.
Η μεταρρυθμιστική διαδικασία ξεκίνησε μετά την πρόταση του προέδρου του Καζακστάν, η οποία ανακοινώθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2025 στο ετήσιο Διάγγελμά του προς το Έθνος, για τη δημιουργία μονοθάλαμου Κοινοβουλίου στο πλαίσιο μιας ευρύτερης επανεκκίνησης του πολιτικού συστήματος. Τον Οκτώβριο του 2025 συγκροτήθηκε Ομάδα Εργασίας για την κοινοβουλευτική μεταρρύθμιση, η οποία πραγματοποίησε εξάμηνη αναθεώρηση, κατά τη διάρκεια της οποίας υποβλήθηκαν περισσότερες από 2.000 προτάσεις από πολίτες μέσω των πλατφορμών «e-Otinish» (εθνικό διαδικτυακό σύστημα δημόσιων αναφορών και αιτήσεων) και «eGov» (κρατική πύλη ηλεκτρονικής διακυβέρνησης). Τον Ιανουάριο του 2026 συστάθηκε Συνταγματική Επιτροπή με 130 μέλη, εκπροσωπώντας όλες τις περιφέρειες και κοινωνικές ομάδες, συμπεριλαμβανομένων μελών του National Kurultai, νομικών εμπειρογνωμόνων, κρατικών αξιωματούχων, εκπροσώπων των μέσων ενημέρωσης, προέδρων μασλιχάτ και φορέων της κοινωνίας των πολιτών. Η Επιτροπή εξέτασε προτάσεις που αφορούσαν 77 άρθρα, δηλαδή περίπου το 84% του ισχύοντος Συντάγματος, γεγονός που οδήγησε στην απόφαση για την προετοιμασία ενός εξ ολοκλήρου νέου συνταγματικού κειμένου. Όλες οι συνεδριάσεις της Επιτροπής ήταν ανοιχτές και μεταδίδονταν δημόσια, με ευρεία συμμετοχή νομικών, υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, βουλευτών, πολιτικών αναλυτών και ακαδημαϊκών ειδικών.
Κύριες Μεταρρυθμίσεις
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
3 Βέλγοι καταδικάστηκαν στο Καζακστάν επειδή εμφανίστηκαν με το διάσημο «μαγιό του Μπόρατ» σε αγώνα Champions League
Το σχέδιο Συντάγματος προβλέπει τη σύσταση μονοθάλαμου Κοινοβουλίου, του Kurultai, αποτελούμενου από 145 βουλευτές που θα εκλέγονται με αναλογικό εκλογικό σύστημα για πενταετή θητεία, με διευρυμένες κοινοβουλευτικές αρμοδιότητες που αποσκοπούν στην ενίσχυση της θεσμικής ανάπτυξης και της λογοδοσίας των πολιτικών κομμάτων. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία του Λαϊκού Συμβουλίου του Καζακστάν ως του ανώτατου πανεθνικού συμβουλευτικού οργάνου εκπροσώπησης των δημόσιων συμφερόντων, με δικαίωμα νομοθετικής πρωτοβουλίας. Στον εκτελεστικό κλάδο, το σχέδιο εισάγει τον θεσμό του Αντιπροέδρου, ο οποίος θα ενεργεί εκ μέρους του Προέδρου στις σχέσεις με εγχώριους και διεθνείς κοινωνικοπολιτικούς, επιστημονικούς, πολιτιστικούς και εκπαιδευτικούς οργανισμούς.
Το προτεινόμενο συνταγματικό κείμενο ενισχύει σημαντικά τις νομικές εγγυήσεις και τα δικονομικά δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένης της ρητής συνταγματικής προστασίας του δικηγορικού λειτουργήματος, της ενισχυμένης προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας, της απαγόρευσης αναδρομικής εφαρμογής νόμων που επιβάλλουν νέες υποχρεώσεις ή επιδεινώνουν τη νομική θέση των πολιτών, της ενίσχυσης του τεκμηρίου αθωότητας, της απαγόρευσης της διπλής δίωξης για το ίδιο αδίκημα και της συνταγματικής κατοχύρωσης του «κανόνα Miranda».
Βασικές Αξίες και Στρατηγικός Προσανατολισμός
Δομικά, το σχέδιο αποτελείται από Προοίμιο, 11 ενότητες και 95 άρθρα, εκσυγχρονίζοντας τη συνταγματική γλώσσα και αντικαθιστώντας παρωχημένη ορολογία ώστε να αντικατοπτρίζει την εξέλιξη του πολιτικού συστήματος, τις κοινωνικές προτεραιότητες και τη διεθνή θέση του Καζακστάν. Για πρώτη φορά, τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι ελευθερίες δηλώνονται στο Προοίμιο ως ύψιστη προτεραιότητα του κράτους και αποτελούν καθοδηγητική αρχή ολόκληρου του συνταγματικού κειμένου. Το σχέδιο επαναβεβαιώνει την ενότητα και την αλληλεγγύη, την διαεθνοτική και διαθρησκευτική αρμονία ως θεμέλια της κρατικής υπόστασης, καθώς και την κυριαρχία, την ανεξαρτησία, τον ενιαίο χαρακτήρα του κράτους και την εδαφική ακεραιότητα ως αμετάβλητες αξίες, ενώ η δικαιοσύνη, η νομιμότητα και η υπεύθυνη διαχείριση της φύσης κατοχυρώνονται σε συνταγματικό επίπεδο.
Το Σύνταγμα επανακαθορίζει επίσης τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή πορεία του κράτους, αναγνωρίζοντας την εκπαίδευση, την επιστήμη, τον πολιτισμό και την καινοτομία ως κεντρικές συνταγματικές προτεραιότητες, αντανακλώντας μια στρατηγική στροφή προς το ανθρώπινο κεφάλαιο ως βασικό μοχλό εθνικής ανάπτυξης. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός αντιμετωπίζεται ρητά μέσω της εισαγωγής, για πρώτη φορά, συνταγματικής προστασίας των δικαιωμάτων των πολιτών στο ψηφιακό περιβάλλον. Το σχέδιο ενισχύει τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους, διαχωρίζοντας σαφώς τη θρησκεία από τη διακυβέρνηση και επιβεβαιώνοντας τον κοσμικό χαρακτήρα της εκπαίδευσης και της αγωγής, ενώ ο γάμος ορίζεται συνταγματικά ως εθελούσια και ισότιμη ένωση μεταξύ άνδρα και γυναίκας.
Παρά την εισαγωγή ενός θεμελιωδώς ανανεωμένου συνταγματικού πλαισίου, το σχέδιο αναγνωρίζει τον ρόλο του ισχύοντος Συντάγματος στη διαδικασία κρατικής οικοδόμησης και στην ιστορική εξέλιξη του Καζακστάν, τοποθετώντας το νέο κείμενο ως εξέλιξη που αντανακλά τη θεσμική ωριμότητα και τη συσσωρευμένη διεθνή αξιοπιστία της χώρας. Η δημόσια διαβούλευση για το σχέδιο συνεχίζεται μέσω των πλατφορμών e-Otinish και eGov, ενώ η τελική απόφαση για την υιοθέτησή του θα ληφθεί μέσω πανεθνικού δημοψηφίσματος.
