Λίγους μήνες πριν την τελετή έναρξης των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων «Μιλάνο - Κορτίνα 2026», ένα σοβαρό «αγκάθι» στις σχέσεις μεταξύ Ρώμης και Ουάσιγκτον απειλεί να επισκιάσει τη γιορτή του αθλητισμού. Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται η ασφάλεια της πολυπληθούς αμερικανικής αποστολής και, συγκεκριμένα, η απαίτηση των ΗΠΑ να αναπτύξουν δικές τους ομοσπονδιακές δυνάμεις ασφαλείας επί ιταλικού εδάφους, με επιχειρησιακή δικαιοδοσία.
Το ζήτημα, το οποίο έφερε στο φως της δημοσιότητας η ιταλική δημόσια τηλεόραση και αναπαράγεται από διεθνή μέσα, αφορά την πρόθεση του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ (DHS) να αποστείλει πράκτορες της ICE (Immigration and Customs Enforcement) στην Ιταλία, γεγονός που έχει προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων στους κόλπους των ιταλικών δυνάμεων ασφαλείας.
Το αμερικανικό αίτημα και ο ρόλος της ICE
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραδοσιακά λαμβάνουν δρακόντεια μέτρα για την προστασία των αθλητών τους σε μεγάλες διοργανώσεις, φοβούμενες τρομοκρατικά χτυπήματα ή ενέργειες εναντίον Αμερικανών πολιτών. Ωστόσο, στην περίπτωση του Μιλάνου, το αίτημα φαίνεται να ξεπερνά τα συνήθη πρωτόκολλα συνεργασίας.
Συγκεκριμένα, η Ουάσιγκτον φέρεται να ζητά την παρουσία πρακτόρων της ICE (Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων), και ειδικότερα του τμήματος Ερευνών Εσωτερικής Ασφάλειας (HSI), οι οποίοι θα λειτουργούν ως «ασπίδα» για την αμερικανική ομάδα. Το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν οι πράκτορες αυτοί:
Να φέρουν τον υπηρεσιακό τους οπλισμό εντός ιταλικής επικράτειας.
Να έχουν αυξημένες αρμοδιότητες και ελευθερία κινήσεων στους χώρους των αγώνων και στο Ολυμπιακό Χωριό.
Η ιταλική οργή: «Δεν είμαστε προτεκτοράτο»
Η αντίδραση της Ιταλίας ήταν άμεση και έντονη, προερχόμενη κυρίως από τα ισχυρά συνδικάτα της ιταλικής αστυνομίας. Εκπρόσωποι των αστυνομικών ενώσεων (όπως το SILP-CGIL) χαρακτήρισαν την αμερικανική απαίτηση «προκλητική» και «απαράδεκτη», τονίζοντας ότι η Ιταλία είναι κυρίαρχο κράτος και μέλος των G7, με εξαιρετικά εκπαιδευμένες δυνάμεις ασφαλείας.
Τα βασικά επιχειρήματα της ιταλικής πλευράς είναι:
Ικανότητα των Carabinieri και της Polizia: Η Ιταλία διαθέτει μερικές από τις πιο έμπειρες αντιτρομοκρατικές μονάδες στον κόσμο (NOCS, GIS), οι οποίες έχουν διαχειριστεί με επιτυχία μεγάλες διοργανώσεις και την εγχώρια τρομοκρατία στο παρελθόν.
Ζήτημα Κυριαρχίας: Η παρουσία ξένων ένοπλων πρακτόρων που επιχειρούν αυτόνομα θεωρείται παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας. Σύμφωνα με το ιταλικό δίκαιο, μόνο οι ιταλικές αρχές έχουν το μονοπώλιο της νόμιμης βίας και της επιβολής του νόμου.
Προηγούμενο: Υπάρχει φόβος ότι αν ικανοποιηθεί το αίτημα των ΗΠΑ, άλλες χώρες (όπως το Ισραήλ ή η Κίνα) θα ζητήσουν ανάλογα προνόμια, μετατρέποντας το Μιλάνο σε πεδίο δράσης ξένων μυστικών υπηρεσιών.
Το διπλωματικό παρασκήνιο
Η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Από τη μία, η Ιταλία είναι σταθερός σύμμαχος των ΗΠΑ και επιθυμεί την άριστη συνεργασία. Από την άλλη, δεν μπορεί να φανεί ενδοτική σε θέματα εθνικής υπερηφάνειας και εσωτερικής ασφάλειας.
Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι διεξάγονται πυρετώδεις διαβουλεύσεις μεταξύ του Ιταλικού Υπουργείου Εσωτερικών (Viminale) και της Αμερικανικής Πρεσβείας στη Ρώμη για να βρεθεί η «χρυσή τομή». Τα σενάρια που εξετάζονται είναι:
Το Μοντέλο των Συνδέσμων: Οι Αμερικανοί πράκτορες να είναι παρόντες αλλά άοπλοι, λειτουργώντας αποκλειστικά ως σύνδεσμοι και σύμβουλοι, συνοδευόμενοι πάντα από Ιταλούς αστυνομικούς που θα έχουν την επιχειρησιακή ευθύνη.
Περιορισμένη Οπλοφορία: Να επιτραπεί οπλισμός μόνο σε εξαιρετικά περιορισμένο αριθμό πρακτόρων που θα βρίσκονται σε «στατική» φύλαξη εντός συγκεκριμένων εγκαταστάσεων της αμερικανικής αποστολής, και όχι σε δημόσιους χώρους.
Η «Σκιά» της ICE
Η εμπλοκή της συγκεκριμένης υπηρεσίας (ICE) προκαλεί επιπλέον ερωτηματικά. Η ICE είναι κυρίως γνωστή για θέματα μετανάστευσης και τελωνείων και όχι για την προστασία προσώπων (που είναι αρμοδιότητα του Diplomatic Security Service - DSS ή της Secret Service).
Ωστόσο, το τμήμα HSI της ICE έχει επεκτείνει τη δράση του διεθνώς τα τελευταία χρόνια, συμμετέχοντας σε έρευνες για διασυνοριακό έγκλημα. Η επιλογή της Ουάσιγκτον να χρησιμοποιήσει την ICE για τους Ολυμπιακούς Αγώνες ερμηνεύεται από αναλυτές ως προσπάθεια ενίσχυσης του προφίλ της υπηρεσίας, αλλά και ως ένδειξη της ανησυχίας για πιθανές απειλές που σχετίζονται με τη διακίνηση ανθρώπων ή υλικών.
Συμπέρασμα: Τεστ αντοχής
Η ένταση για τους πράκτορες της ICE αποτελεί ένα τεστ αντοχής για τις ιταλοαμερικανικές σχέσεις, αλλά και για την ίδια τη διοργάνωση. Η Ιταλία καλείται να εγγυηθεί την απόλυτη ασφάλεια των Αγώνων, αποδεικνύοντας ότι δεν χρειάζεται «κηδεμόνες», ενώ οι ΗΠΑ πιέζουν για τη μέγιστη δυνατή προστασία των αθλητών τους.
Το πιθανότερο σενάριο είναι ένας συμβιβασμός που θα επιτρέπει την παρουσία Αμερικανών, αλλά υπό τις αυστηρές διαταγές και την εποπτεία της ιταλικής αστυνομίας, ώστε να διασωθούν τα προσχήματα της εθνικής κυριαρχίας. Μέχρι τότε, όμως, το κλίμα παραμένει τεταμένο, με τα ιταλικά συνδικάτα να δηλώνουν έτοιμα για κινητοποιήσεις αν δουν «Αμερικανούς σερίφηδες» στους δρόμους του Μιλάνου.
