Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, όπου το λιώσιμο των πάγων δημιουργεί νέους εμπορικούς δρόμους αλλά και πεδία ανταγωνισμού, ο Γάλλος Πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν αναλαμβάνει πρωτοβουλία για την ισχυροποίηση της θέσης της Ευρώπης στην Αρκτική. Η συνάντησή του με την Πρωθυπουργό της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, και τον Πρωθυπουργό της Γροιλανδίας, Μούτε Μπ. Εγκέντε, δεν αποτελεί μια εθιμοτυπική επίσκεψη, αλλά μια κίνηση υψηλής στρατηγικής σημασίας.
Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρίσκονται τρεις κρίσιμοι άξονες: η πρόσβαση σε σπάνιες γαίες, η περιβαλλοντική προστασία και η ανάσχεση της επεκτατικής πολιτικής ανταγωνιστικών δυνάμεων, όπως η Ρωσία και η Κίνα, στην περιοχή του «Υψηλού Βορρά».
Η συμμαχία των Πάγων
Η παρουσία του Εμμανουέλ Μακρόν στο τραπέζι των συζητήσεων με τη Δανία (που ασκεί κυριαρχία στη Γροιλανδία) και την τοπική κυβέρνηση της Γροιλανδίας (που απολαμβάνει καθεστώς ευρείας αυτονομίας) σηματοδοτεί το ενδιαφέρον της Γαλλίας να αναδειχθεί σε «πολική δύναμη».
Η Γαλλία, αν και δεν βρέχεται από τον Αρκτικό ωκεανό, διαθέτει μακρά παράδοση στην επιστημονική έρευνα των πόλων και ισχυρό πολεμικό ναυτικό. Ο Μακρόν επιδιώκει να μετατρέψει αυτό το κεφάλαιο σε πολιτική επιρροή, προωθώντας μια ευρωπαϊκή στρατηγική για την Αρκτική, η οποία θα βασίζεται στη συνεργασία και όχι στη στρατιωτικοποίηση.
Το κυνήγι των Σπάνιων Γαιών
Πίσω από τις διακηρύξεις για την κλιματική αλλαγή, κρύβεται ένας σκληρός οικονομικός ανταγωνισμός. Η Γροιλανδία θεωρείται το «θησαυροφυλάκιο» του μέλλοντος, καθώς στο υπέδαφός της κρύβονται τεράστια αποθέματα:
Κρίσιμων Πρώτων Υλών: Σπάνιες γαίες απαραίτητες για την κατασκευή μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων, ανεμογεννητριών και μικροτσίπ.
Ορυκτών: Ουράνιο, ψευδάργυρος και χρυσός.
Η Ευρώπη, στην προσπάθειά της να απεξαρτηθεί από το κινεζικό μονοπώλιο στις σπάνιες γαίες, βλέπει στη Γροιλανδία μια εναλλακτική και ασφαλή πηγή προμήθειας. Ο Μακρόν, εκπροσωπώντας ουσιαστικά και τα συμφέροντα της ΕΕ, επιδιώκει να κλείσει συμφωνίες που θα επιτρέψουν σε ευρωπαϊκές εταιρείες να δραστηριοποιηθούν εξορυκτικά στο νησί, τηρώντας παράλληλα αυστηρά περιβαλλοντικά πρότυπα, κάτι που αποτελεί προϋπόθεση για την κυβέρνηση του Εγκέντε.
Η απειλή από Ανατολάς
Η στρατηγική σημασία της συνάντησης ενισχύεται από το γεγονός ότι η Αρκτική έχει μετατραπεί σε πεδίο ψυχροπολεμικής έντασης.
Ρωσία: Η Μόσχα έχει ενισχύσει δραματικά τη στρατιωτική της παρουσία στον Βορρά, ανοίγοντας ξανά σοβιετικές βάσεις και αναπτύσσοντας υπερσύγχρονα οπλικά συστήματα.
Κίνα: Το Πεκίνο, αυτοαποκαλούμενο ως «κράτος κοντά στην Αρκτική», επιδιώκει να δημιουργήσει τον «Πολικό Δρόμο του Μεταξιού», επενδύοντας σε υποδομές και παγοθραυστικά.
Η Γαλλία και η Δανία (μέλη του ΝΑΤΟ) ανησυχούν για την πιθανότητα η Γροιλανδία να πέσει στην οικονομική σφαίρα επιρροής της Κίνας, γεγονός που θα είχε σοβαρές επιπτώσεις για την ασφάλεια του Βόρειου Ατλαντικού.
Η στάση της Γροιλανδίας
Ο Πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Μούτε Μπ. Εγκέντε, κρατά τα κλειδιά των εξελίξεων. Η κυβέρνησή του επιδιώκει την οικονομική ανεξαρτησία ως σκαλοπάτι για την πλήρη πολιτική ανεξαρτησία από τη Δανία στο μέλλον. Ωστόσο, ο Εγκέντε έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα θυσιάσει το εύθραυστο περιβάλλον της Αρκτικής στον βωμό του κέρδους.
Η προσέγγιση του Μακρόν, η οποία συνδυάζει οικονομικές προτάσεις με δεσμεύσεις για βιώσιμη ανάπτυξη και επιστημονική συνεργασία, φαίνεται να βρίσκει ευήκοα ώτα στο Νουούκ (πρωτεύουσα της Γροιλανδίας), σε αντίθεση με τις πιο επιθετικές προσεγγίσεις άλλων υπερδυνάμεων στο παρελθόν (όπως η πρόταση Τραμπ για αγορά του νησιού).
Το νέο σύνορο της Ευρώπης
Η τριμερής συνάντηση επιβεβαιώνει ότι η Αρκτική δεν είναι πλέον μια μακρινή, παγωμένη έκταση, αλλά το νέο σύνορο της Ευρώπης. Ο Εμμανουέλ Μακρόν, αναλαμβάνοντας ρόλο μπροστάρη, επιχειρεί να διασφαλίσει ότι η ΕΕ θα έχει λόγο και ρόλο στη διαμόρφωση του μέλλοντος της περιοχής, προστατεύοντας ταυτόχρονα τα γεωπολιτικά και ενεργειακά της συμφέροντα απέναντι στον ρωσικό και κινεζικό ανταγωνισμό.
