Η κορύφωση του «δράματος» για την τύχη της Γροιλανδίας από τον Ντόναλντ Τραμπ, με την τελική υπαναχώρησή του αφού μοίρασε απειλές και προσβολές σε εταίρους και συμμάχους, δεν μπορεί να καλύψει το μεγάλο ρήγμα που υπάρχει πλέον στις διατλαντικές σχέσεις με τους Ευρωπαίους συμμάχους, οι οποίοι πλέον, αν και ανακουφισμένοι από την αποφυγή προς το παρόν ενός εμπορικού πολέμου ή ακόμη και μιας θερμής αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ, προσπαθούν να μαντέψουν σε ποιο μέτωπο θα εκδηλωθεί το νέο χτύπημα Τραμπ.
«… Η παλιά τάξη πραγμάτων δεν επιστρέφει. Δεν πρέπει να τη θρηνούμε. Η νοσταλγία δεν είναι στρατηγική. Αλλά από το ρήγμα μπορούμε να χτίσουμε κάτι καλύτερο, πιο δυνατό και πιο δίκαιο. Αυτό είναι το καθήκον των μεσαίων δυνάμεων…», ήταν τα λόγια του Καναδού πρωθυπουργού στην εμβληματική ομιλία του στο Νταβός, με αναφορές στον Θουκυδίδη και στον Διάλογο των Μηλίων, στον οποίο παρέπεμπε και η αναφορά του Γερμανού καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς στη δική του ομιλία ότι «οι Δημοκρατίες δεν έχουν υποτελείς, αλλά συμμάχους, αξιόπιστους εταίρους και φίλους…».
Ο Τραμπ, αφού αναστάτωσε τις παγκόσμιες αγορές με την απειλή επιβολής δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που διαφωνούσαν με την ιδέα του για προσάρτηση της Γροιλανδίας, που προκάλεσε την ανταπόδοση της απειλής από τους Ευρωπαίους με την επιστράτευση του «μπαζούκα» των κυρώσεων εις βάρος των ΗΠΑ, και αφού υπονόμευσε πλήρως τη Δυτική Συμμαχία, αποφάσισε, μετά από μια συζήτηση με τον γ.γ. του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, να κηρύξει το τέλος του συναγερμού που ο ίδιος προκάλεσε και να ανακαλέσει την απόφασή του για κυρώσεις εναντίον των ευρωπαϊκών χωρών.
Ομως, η παρουσία του Τραμπ στο Νταβός δεν ήταν ένα αποσπασματικό γεγονός, αλλά το αποκορύφωμα μιας πορείας που δείχνει πόσο λίγο σέβεται τις αρχές μιας συμμαχίας, την ίδια την υπόστασή της και την αξιοπρέπεια των εταίρων και συμμάχων του, ενώ αναδεικνύεται ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα: ότι οι ΗΠΑ από τη θέση του εγγυητή του συστήματος ασφάλειας της Δύσης εξελίσσονται σε αναξιόπιστο εταίρο, που δηλώνει πλέον ότι δεν τον αφορά η ασφάλεια της Ευρώπης, αλλά επιλεκτικά και μόνο ό,τι αφορά τα δικά του συμφέροντα, όπως στην περίπτωση της Γροιλανδίας -συνηγορώντας μάλιστα ότι η Ρωσία είναι απειλή για τη Γροιλανδία, όχι όμως και τόσο μεγάλη για την Ουκρανία. Και τελικά ότι η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ μιας χώρας την αφήνει εντελώς εκτεθειμένη απέναντι στην απειλή της κυριαρχίας της από μια άλλη, όπως συνέβη με τη Δανία στην υπόθεση της Γροιλανδίας. Κάτι βεβαίως που η Ελλάδα έχει αντιμετωπίσει διαρκώς από το 1974 και μετά, όταν η απειλή της κυριαρχίας της προέρχεται από ένα κράτος-μέλος, την Τουρκία.
Η παρουσία του Νόναλντ Τραμπ στο Νταβός, με όσα είχαν προηγηθεί, προκαλεί υποχρεωτικά την αφύπνιση των εταίρων και συμμάχων, που αντιλαμβάνονται το «τέλος εποχής» και ότι η διατλαντική σχέση, στην οποία στηρίχθηκε μεταπολεμικά η αρχιτεκτονική ασφάλειας της Δύσης και η ευημερία της, έχει οριστικά διαταραχθεί.
Ο Αμερικανός πρόεδρος προκάλεσε όλη αυτή τη μείζονα κρίση για τη Γροιλανδία αμφισβητώντας ευθέως την κυριαρχία μιας ανεξάρτητης συμμάχου χώρας, για να καταλήξει στο τέλος σε έναν συμβιβασμό που, όπως όλα δείχνουν, θα μπορούσε να έχει εξασφαλίσει πριν ακόμη ξεκινήσει αυτή η διαμάχη, και μάλιστα σε συναινετικό και συμμαχικό κλίμα. Διότι η στρατιωτική συμφωνία του 1951 προέβλεπε ήδη τη δυνατότητα ευρύτατης χρήσης βάσεων από τον αμερικανικό στρατό στο έδαφος της Γροιλανδίας και κανείς δεν θα είχε αντίρρηση για τον εκσυγχρονισμό, τη διεύρυνση και την ανανέωση των συμφωνιών αυτών.
Επίσης, ήδη από την πρώτη στιγμή που ο Αμερικανός πρόεδρος ήγειρε ζήτημα Γροιλανδίας, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι είχαν προτείνει τη συζήτηση και δραστηριοποίηση του ΝΑΤΟ για την ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία και της αποτροπής επέκτασης της επιρροής στην περιοχή αυτή της Ρωσίας και της Κίνας.
Αντ’ αυτού, άκουσαν τον Ντόναλντ Τραμπ, φτάνοντας στο Νταβός, να δηλώνει ότι δεν ζητά τίποτα περισσότερο από «ένα κομμάτι πάγο», στο οποίο όμως να έχει πλήρη δικαιώματα και ιδιοκτησία, καθώς μόνο σε κάτι που σου ανήκει μπορείς να εξασφαλίσεις την υπεράσπισή του και όχι σε κάτι που νοικιάζεις. Εσπευσε μάλιστα να απειλήσει όσους συμμάχους λένε όχι στην απόκτηση της Γροιλανδίας, λέγοντας ότι αυτό θα το θυμηθούν οι ΗΠΑ όταν έρθει η ώρα.
Με τρόπο που σόκαρε τους συμμάχους, ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι η παράδοση της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ είναι μια υποχρέωση για να ξεπληρωθεί η συνεισφορά της Αμερικής στην ασφάλεια της Ευρώπης και μάλιστα με προσβλητικό τρόπο είπε ότι, αν δεν υπήρχαν οι ΗΠΑ, στην Ευρώπη θα μιλούσαν γερμανικά ή γιαπωνέζικα.
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό κλίμα, που ο ίδιος είχε δημιουργήσει πριν ακόμη την άφιξή του στο Νταβός την Τετάρτη, και ενώ είχε ανακοινωθεί ήδη ότι την Πέμπτη οι ηγέτες της Ε.Ε. θα συνεδρίαζαν εκτάκτως στις Βρυξέλλες για να αποφασίσουν την ενιαία αντίδραση σε ενδεχόμενη προσπάθεια των ΗΠΑ να υλοποιήσουν τις απειλές εναντίον της Γροιλανδίας αλλά και την επιβολή δασμών από τον Τραμπ, ήρθε μία από τις γνωστές πλέον υπαναχωρήσεις του Αμερικανού προέδρου μετά τη συνάντησή του με τον γ.γ. του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε.
Βεβαίως, λίγα έχουν γίνει γνωστά από τη συμφωνία την οποία ο κ. Τραμπ δήλωσε ότι πέτυχε για τη Γροιλανδία, αν και φαίνεται ότι δεν επιβεβαιώνονται πληροφορίες που διέρρευσαν αρχικά σε αμερικανικά ΜΜΕ ότι στη συμφωνία προβλεπόταν και η παραχώρηση βάσεων με πλήρη κυριαρχία στους Αμερικανούς, αν και υπήρξαν και σενάρια για λύση με πρότυπο το μοντέλο των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο. Εκεί, βεβαίως, η Βρετανία διατήρησε την κυριαρχία στο έδαφος των βάσεων, βάσει της συμφωνίας με την οποία παραχώρησε την ανεξαρτησία στην Κυπριακή Δημοκρατία.
Η διεύρυνση και ο εκσυγχρονισμός της στρατιωτικής συμφωνίας του 1951 φαίνεται ότι αφήνει σοβαρά και σημαντικά περιθώρια για να ικανοποιηθούν απαιτήσεις των ΗΠΑ σε θέματα εγκαταστάσεων ραντάρ και άλλων υποδομών που συνδέονται με την έγκαιρη προειδοποίηση αλλά και το μεγαλεπήβολο σχέδιο αντιπυραυλικής άμυνας Golden Dome.
Το γεγονός πάντως ότι και ο ίδιος ο Ρούτε, που αποτελεί ένα από τα «αγαπημένα παιδιά» του Τραμπ και ο οποίος δεν ενοχλείται από τη δεύτερη, σε διάστημα μερικών μηνών, δημοσιοποίηση του μηνύματος που είχε στείλει στο κινητό του Αμερικανού προέδρου, δήλωσε ότι θα υπάρξουν συνομιλίες των ΗΠΑ με τη Γροιλανδία και τη Δανία, είναι κάτι που προκαλεί φυσικά ανησυχία για τους όρους με τους οποίους θα γίνει αυτή η συζήτηση, και με δεδομένο ότι η Δανία και η Γροιλανδία δηλώνουν ότι δεν τίθεται θέμα συζήτησης για την κυριαρχία της Γροιλανδίας… Και τον κ. Τραμπ να δηλώνει ότι από τη «μελλοντική συμφωνία οι ΗΠΑ παίρνουν ό,τι επεδίωκαν»…
Στην Ευρώπη κανείς δεν θέλει να διαγράψει οριστικά τις διατλαντικές σχέσεις με αφορμή έναν οξύ, ευμετάβλητο και πολύ συχνά επιθετικό και απρόβλεπτο Αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος δεν θα είναι παρών στον Λευκό Οίκο για πάντα. Ομως αυτά ακριβώς τα χαρακτηριστικά είναι που αναγκάζουν τους Ευρωπαίους να αναζητήσουν μεγαλύτερη ανεξαρτησία από τις ΗΠΑ σε ό,τι αφορά τόσο την άμυνα όσο και το εμπόριο και να έχουν σχέδια έτοιμα να αντιμετωπίσουν οποιοδήποτε νέο «καπρίτσιο» του Ντόναλντ Τραμπ. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν αμφισβήτησαν την ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας στον Αρκτικό Κύκλο, όμως τόνισαν ότι αυτή θα πρέπει να προκύψει ως αποτέλεσμα της συνεργασίας εντός του ΝΑΤΟ και με την πλήρη συμμετοχή των ευρωπαϊκών χωρών που διαθέτουν εδάφη στην περιοχή, και όχι με την παράδοση των εδαφών αυτών στις ΗΠΑ.
Στις Βρυξέλλες, το βράδυ της Πέμπτης, οι ηγέτες των 26 χωρών (πλην Ορμπαν) έστειλαν ένα ισχυρό μήνυμα ενότητας με επίγνωση ότι η Ε.Ε. διαθέτει ακόμη ισχυρά όπλα απέναντι και σε έναν ορμητικό Τραμπ, όπως έγινε με την αποφασιστικότητα υπεράσπισης της Δανίας και της Γροιλανδίας. Και ότι η επιδίωξη για διατήρηση και ενίσχυση των διατλαντικών σχέσεων δεν μπορεί ούτε θα γίνει υπό όρους που οδηγούν τελικά στη μετατροπή της Ενωσης σε υποτελή των ΗΠΑ...
