Η υπουργός Ορυκτών Πόρων της Γροιλανδίας έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, απορρίπτοντας κάθε προσπάθεια «μοιρασιάς» του ορυκτού πλούτου του νησιού. Όπως τόνισε, καμία εξωτερική δύναμη δεν έχει το δικαίωμα να αποφασίζει για το μέλλον των φυσικών πόρων της Αρκτικής, υπογραμμίζοντας ότι η κυριαρχία της χώρας της δεν τίθεται υπό διαπραγμάτευση.
«Όλα μπορούν να συζητηθούν, εκτός από την κυριαρχία μας», δήλωσε η Naaja Nathanielsen σε συνέντευξή της στο POLITICO, δύο ημέρες μετά τις κεκλεισμένων των θυρών συνομιλίες μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε. Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε υποστηρίξει ότι στις επαφές αυτές υπήρξε συμφωνία που αφορούσε τους πόρους της Γροιλανδίας.
Η υπουργός αμφισβήτησε ευθέως το δικαίωμα τρίτων να λαμβάνουν τέτοιες αποφάσεις, ξεκαθαρίζοντας ότι η Γροιλανδία «δεν πρόκειται να δεχθεί η μελλοντική ανάπτυξη του ορυκτού της τομέα να καθορίζεται από δυνάμεις εκτός της χώρας».
Η συζήτηση Τραμπ – Ρούτε και οι αντιδράσεις
Στις αρχές της εβδομάδας, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε απειλήσει με επιβολή εκτεταμένων δασμών στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εάν δεν παραχωρούσαν τη Γροιλανδία – ένα ημιαυτόνομο έδαφος της Δανίας – στις ΗΠΑ. Την Τετάρτη, ωστόσο, έκανε πίσω, ανακοινώνοντας ότι κατέληξε σε ένα «πλαίσιο για μελλοντική συμφωνία» με τον Μαρκ Ρούτε.
Η Naaja Nathanielsen ξεκαθάρισε ότι, εάν αυτό το πλαίσιο περιλαμβάνει παραχώρηση ελέγχου των ορυκτών της Γροιλανδίας σε άλλη χώρα, η απάντηση από το Νουούκ είναι κατηγορηματικά αρνητική.
Το αρκτικό νησί διαθέτει σημαντικά αποθέματα σπάνιων γαιών, ικανά να καλύψουν περίπου το ένα τέταρτο της παγκόσμιας ζήτησης, καθώς και μεγάλες ποσότητες πετρελαίου, φυσικού αερίου, χρυσού και μετάλλων κρίσιμων για την καθαρή ενέργεια. Παρ’ όλα αυτά, η εκμετάλλευση αυτών των πόρων παραμένει μέχρι σήμερα περιορισμένη.
Φόβοι για απώλεια κυριαρχίας
Παρότι οι λεπτομέρειες του προτεινόμενου πλαισίου παραμένουν ασαφείς, Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε στο POLITICO ότι θα μπορούσε να προβλέπεται η δημιουργία ενός εποπτικού συμβουλίου για την παρακολούθηση των ορυκτών πόρων της Γροιλανδίας.
Η υπουργός απέρριψε κατηγορηματικά αυτό το ενδεχόμενο, τονίζοντας ότι «κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με παραχώρηση κυριαρχίας», καθώς η διαχείριση των ορυκτών πόρων εμπίπτει αποκλειστικά στη δικαιοδοσία της χώρας. Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο πολυμερών συνομιλιών για το ζήτημα.
«Δεν αποκλείω μια συμφωνία», σημείωσε, διευκρινίζοντας ότι η κυβέρνηση δεν αντιτίθεται στην ενίσχυση των δυνατοτήτων του ΝΑΤΟ στη Γροιλανδία ή σε μορφές επιτήρησης, ενώ παραμένει ανοιχτή και στην περαιτέρω ανάπτυξη της μεταλλευτικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ, βάσει της συμφωνίας του 2019. «Δεν μπορούμε όμως να ανταλλάξουμε τα μεταλλεύματά μας με την κυριαρχία μας», υπογράμμισε.
Διπλωματικές κινήσεις και ευρωπαϊκή ανησυχία
Μετά τη συνάντησή της στο Νουούκ με τον πρωθυπουργό της Γροιλανδίας, Jens Frederik Nielsen, η πρωθυπουργός της Δανίας, Mette Frederiksen, δήλωσε ότι, παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, εξετάζεται ένα πεδίο συνεννόησης με τις ΗΠΑ. Νωρίτερα, είχε συναντηθεί στις Βρυξέλλες με τον Μαρκ Ρούτε για να συζητήσουν τις επαφές του με τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Nielsen, πάντως, παραδέχθηκε ότι παραμένει στο σκοτάδι ως προς τις λεπτομέρειες της συμφωνίας.
Σύμμαχοι, αλλά όχι φίλοι
Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε κατάσταση έντονης ανησυχίας, προσπαθώντας να δημιουργήσει σχεδόν από την αρχή μια αξιόπιστη εφοδιαστική αλυσίδα πρώτων υλών. Η αστάθεια στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού για υλικά κρίσιμα στην πράσινη ενέργεια, την τεχνολογία και την άμυνα καθιστά τη Γροιλανδία πιθανή λύση, γεγονός που οδήγησε στην υπογραφή στρατηγικής εταιρικής σχέσης ΕΕ–Γροιλανδίας το 2023.
Η Nathanielsen εκτιμά ότι οι ΗΠΑ κινήθηκαν ταχύτερα στη δημιουργία τέτοιων αλυσίδων, χάρη στις εμπορικές συμφωνίες του Τραμπ και την προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας. Αντίθετα, η ΕΕ, όπως είπε, «ήταν πιο αργή, επειδή η διαδικασία είναι πιο σύνθετη».
Τέλος, η Γροιλανδία επανεξετάζει προσεκτικά τους κινδύνους που συνεπάγεται η στάση των ΗΠΑ, μετά τις δηλώσεις Τραμπ που φάνηκαν να αποκλείουν στρατιωτική επέμβαση. «Η ένταση παραμένει, αλλά έχουν γίνει βήματα αποκλιμάκωσης», ανέφερε η υπουργός, προσθέτοντας με νόημα ότι «οι ΗΠΑ είναι σύμμαχος, αλλά όχι απαραίτητα φίλος αυτή τη στιγμή».
