Σε τεντωμένο σχοινί φαίνεται πως βαδίζουν οι διατλαντικές σχέσεις, με το χάσμα μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών να διευρύνεται επικίνδυνα στο πεδίο της οικονομίας. Από το βήμα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Κριστίν Λαγκάρντ, έστειλε ένα σαφές μήνυμα αποστασιοποίησης προς την αμερικανική πλευρά, αποκλείοντας κάθε ενδεχόμενο συνάντησης με τον Ντόναλντ Τραμπ και ασκώντας δριμεία κριτική στην στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στους παραδοσιακούς της συμμάχους.
Η Άρνηση για Τετ-α-Τετ και το Μήνυμα Δυσαρέσκειας
Η σιδηρά κυρία της ευρωπαϊκής οικονομίας, σε συνέντευξη που παραχώρησε στο πρακτορείο Bloomberg, ήταν αφοπλιστική όταν ρωτήθηκε για το ενδεχόμενο μιας συνάντησης με τον Αμερικανό Πρόεδρο στο περιθώριο του Φόρουμ. «Δεν πρόκειται να τον δω», δήλωσε κατηγορηματικά, βάζοντας τέλος στα σενάρια περί άμεσης διπλωματικής προσέγγισης σε αυτό το επίπεδο. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται από διεθνείς αναλυτές ως ένδειξη της βαθιάς ανησυχίας που επικρατεί στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την οικονομική ατζέντα που προωθεί ο Λευκός Οίκος.
Η κα Λαγκάρντ δεν περιορίστηκε όμως στην άρνηση της συνάντησης. Προχώρησε σε μια ασυνήθιστα αιχμηρή τοποθέτηση για τη συμπεριφορά των ΗΠΑ, επισημαίνοντας πως η αμερικανική πλευρά ενεργεί με τρόπο που δεν συνάδει με την έννοια της συμμαχίας. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες συμπεριφέρονται πολύ περίεργα ως σύμμαχοι», τόνισε χαρακτηριστικά, αναδεικνύοντας τον προβληματισμό για την έλλειψη προβλεψιμότητας και συνεργασίας από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Ο Φόβος του Προστατευτισμού και οι Δασμοί
Στο επίκεντρο της κριτικής και της ανησυχίας βρίσκεται η στροφή των ΗΠΑ στον οικονομικό προστατευτισμό. Η ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ περί επιβολής οριζόντιων δασμών ύψους 10% έως 20% σε όλα τα εισαγόμενα προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων αυτών από την Ευρώπη, αποτελεί μια ευθεία απειλή για την ευρωπαϊκή οικονομία. Η επικεφαλής της ΕΚΤ υπογράμμισε ότι τέτοιες πρακτικές παραβιάζουν τους κανόνες του διεθνούς εμπορίου και δημιουργούν συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού.
Η Ευρώπη, η οποία βασίζεται σε μια ανοιχτή οικονομία και στις εξαγωγές, βλέπει στο πρόσωπο της νέας αμερικανικής πολιτικής έναν κίνδυνο για τη σταθερότητά της. Η κα Λαγκάρντ επεσήμανε ότι οι ενέργειες αυτές «δεν είναι φιλικές» και προειδοποίησε ότι η Ευρώπη δεν θα μείνει με σταυρωμένα τα χέρια. Σε περίπτωση που οι απειλές για δασμούς υλοποιηθούν, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να απαντήσει, οδηγώντας μοιραία σε έναν εμπορικό πόλεμο που δεν θα έχει νικητές, αλλά μόνο χαμένους και στις δύο πλευρές.
Η Ευρώπη Μπροστά σε Νέες Προκλήσεις
Οι δηλώσεις της Κριστίν Λαγκάρντ αντικατοπτρίζουν την ευρύτερη στρατηγική της ΕΚΤ και των Βρυξελλών να θωρακίσουν την ευρωπαϊκή οικονομία απέναντι σε εξωτερικά σοκ. Η «περίεργη» συμπεριφορά των ΗΠΑ, όπως την χαρακτήρισε, αναγκάζει την Ευρώπη να αναζητήσει τον δρόμο της στρατηγικής αυτονομίας. Δεν είναι τυχαίο ότι η συζήτηση στο Νταβός περιστρέφεται γύρω από την ανάγκη η Ευρώπη να ενισχύσει την εσωτερική της αγορά και να μειώσει την εξάρτησή της από απρόβλεπτους εταίρους.
Η κα Λαγκάρντ αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη για δημοσιονομική πειθαρχία και προσεκτικά βήματα στη νομισματική πολιτική, καθώς ο πληθωρισμός παραμένει ένας παράγοντας που απαιτεί προσοχή. Ωστόσο, η γεωπολιτική αβεβαιότητα που προκαλείται από τη στάση των ΗΠΑ προσθέτει έναν επιπλέον γρίφο στην εξίσωση της ανάπτυξης.
Η στάση της Λαγκάρντ στο Νταβός είναι ενδεικτική του κλίματος που επικρατεί. Η εποχή της δεδομένης και αρμονικής συνεργασίας Δύσης-Δύσης φαίνεται να περνάει κρίση. Η Ευρώπη και η Ελλάδα, ως αναπόσπαστο κομμάτι της, καλούνται να πλοηγηθούν σε αχαρτογράφητα νερά, όπου οι παραδοσιακοί σύμμαχοι θέτουν σε προτεραιότητα τα εθνικά τους συμφέροντα εις βάρος της κοινής πορείας.
Το μήνυμα είναι σαφές: Η φιλία και η συμμαχία αποδεικνύονται στην πράξη και όχι στα λόγια. Και αυτή τη στιγμή, όπως υπονοεί σαφώς η Πρόεδρος της ΕΚΤ, οι πράξεις της αμερικανικής ηγεσίας γεννούν περισσότερα ερωτηματικά παρά σιγουριά για το μέλλον της παγκόσμιας οικονομικής συνεργασίας.
