Σε μία άνευ προηγουμένου κλιμάκωση οδηγούνται οι διατλαντικές σχέσεις, καθώς η απόφαση του Αμερικανού Προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, να προχωρήσει στην επιβολή σκληρών δασμών ως μέσο πίεσης για την απόκτηση της Γροιλανδίας, έχει προκαλέσει «έκρηξη» οργής στη Γηραιά Ήπειρο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, δια στόματος των κορυφαίων αξιωματούχων της, χαρακτηρίζει τις αμερικανικές ενέργειες ως «απαράδεκτες, εχθρικές και εκτός κάθε πλαισίου διεθνούς δικαίου», σηματοδοτώντας την έναρξη ενός εμπορικού και διπλωματικού πολέμου που απειλεί να αποσταθεροποιήσει την παγκόσμια οικονομία.
Η αφορμή για αυτή τη σφοδρή σύγκρουση δόθηκε από την εμμονή του Λευκού Οίκου να εντάξει τη Γροιλανδία, η οποία αποτελεί αυτόνομη περιοχή του Βασιλείου της Δανίας, στην αμερικανική επικράτεια. Η κατηγορηματική άρνηση της Κοπεγχάγης να συζητήσει έστω και ως υπόθεση εργασίας την πώληση του νησιού, πυροδότησε την εκδικητική αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός Πρόεδρος, πιστός στο δόγμα της «πολιτικής ισχύος», ανακοίνωσε δασμούς σε προϊόντα οκτώ ευρωπαϊκών χωρών, στοχεύοντας ουσιαστικά στην οικονομική τιμωρία των συμμάχων του.
Η Ευρώπη υψώνει τείχος προστασίας
Η αντίδραση των Βρυξελλών υπήρξε ακαριαία και ενιαία, διαψεύδοντας όσους προέβλεπαν ρήγματα στο ευρωπαϊκό μέτωπο. Πολιτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η ΕΕ αντιλαμβάνεται πλέον την κίνηση αυτή όχι ως μια μεμονωμένη εμπορική διαφορά, αλλά ως μια ευθεία αμφισβήτηση της εθνικής κυριαρχίας ενός κράτους-μέλους της. Η φράση «η Γροιλανδία δεν πωλείται» έχει γίνει το σύνθημα που ενώνει τον ευρωπαϊκό βορρά με τον νότο, καθώς όλοι αντιλαμβάνονται ότι η υποχώρηση σε έναν τέτοιο εκβιασμό θα δημιουργούσε ένα επικίνδυνο προηγούμενο για τις διεθνείς σχέσεις.
Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, σε δηλώσεις του που απηχούν το κοινό αίσθημα των «27», κατέστησε σαφές ότι η Ευρώπη δεν πρόκειται να διαπραγματευτεί υπό καθεστώς απειλών. Τόνισε πως οι δασμοί που επιβλήθηκαν είναι απολύτως αδικαιολόγητοι και παραβιάζουν τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Παράλληλα, εξέφρασε την αμέριστη συμπαράσταση της Ένωσης προς τη Δανία και τον λαό της Γροιλανδίας, υπογραμμίζοντας ότι οι εποχές που εδάφη και άνθρωποι άλλαζαν χέρια με οικονομικά ανταλλάγματα έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί.
Σκληρό πόκερ με την παγκόσμια οικονομία
Οι οικονομικές επιπτώσεις αυτής της αντιπαράθεσης αναμένεται να είναι οδυνηρές και για τις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Οι αμερικανικοί δασμοί στοχεύουν στρατηγικά προϊόντα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και αγροδιατροφής, προκαλώντας αναστάτωση στις αγορές. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται αποφασισμένη να απαντήσει με το ίδιο νόμισμα. Στα συρτάρια της Κομισιόν βρίσκεται ήδη έτοιμη μια λίστα αντιποίνων, η οποία περιλαμβάνει στοχευμένους δασμούς σε αμερικανικά προϊόντα, με στόχο να πλήξει την εκλογική βάση του Ντόναλντ Τραμπ και να πιέσει για την άρση των μέτρων.
Πέρα από την οικονομική διάσταση, η κρίση αυτή αποκαλύπτει το βαθύ χάσμα αξιών που χωρίζει πλέον την Ουάσιγκτον από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Η αντιμετώπιση μιας γεωπολιτικά κρίσιμης περιοχής, όπως η Αρκτική, ως εμπορεύσιμου αγαθού προσκρούει στην ευρωπαϊκή αντίληψη περί διεθνούς δικαίου και αυτοδιάθεσης. Η Γροιλανδία, με τον τεράστιο ορυκτό της πλούτο και τη στρατηγική της θέση, έχει μετατραπεί στο «μήλον της έριδος» σε έναν νέο Ψυχρό Πόλεμο, όπου οι ΗΠΑ επιδιώκουν να ανακόψουν την επιρροή της Ρωσίας και της Κίνας, αδιαφορώντας όμως για τις επιπτώσεις στη συνοχή της Δύσης.
Το κλίμα βαραίνει επικίνδυνα και οι διπλωματικές γέφυρες μοιάζουν να γκρεμίζονται η μία μετά την άλλη. Η Ευρώπη καλείται τώρα να αποδείξει ότι διαθέτει τα πολιτικά αντανακλαστικά και την οικονομική ισχύ για να υπερασπιστεί τα μέλη της απέναντι σε έναν σύμμαχο που συμπεριφέρεται ολοένα και περισσότερο ως ανταγωνιστής. Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές, καθώς η κλιμάκωση ή η εκτόνωση της κρίσης θα κρίνει το μέλλον της διατλαντικής συνεργασίας για τα επόμενα χρόνια.
