Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση προς το Ισραήλ, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, εφόσον δεν ανακληθούν οι νομοθετικές ρυθμίσεις που στρέφονται κατά της UNRWA και δεν επιστραφούν οι οικονομικοί πόροι και τα περιουσιακά στοιχεία της υπηρεσίας που έχουν κατασχεθεί.
Σε επιστολή του με ημερομηνία 8 Ιανουαρίου, την οποία απέστειλε στον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο κ. Γκουτέρες υπογραμμίζει ότι τα Ηνωμένα Έθνη δεν μπορούν να παραμείνουν αδρανή απέναντι σε ενέργειες που, όπως σημειώνει, «παραβιάζουν κατάφωρα τις υποχρεώσεις του Ισραήλ βάσει του διεθνούς δικαίου» και οι οποίες, κατά την εκτίμησή του, «πρέπει να ανατραπούν άμεσα».
Νομοθετικές παρεμβάσεις της Κνέσετ
Η Κνέσετ, το ισραηλινό κοινοβούλιο, ενέκρινε τον Οκτώβριο του 2024 νόμο που απαγορεύει ρητά τη δράση της UNRWA στο ισραηλινό έδαφος, καθώς και κάθε μορφή επαφής δημόσιου λειτουργού με την υπηρεσία.
Τον περασμένο μήνα, ο νόμος τροποποιήθηκε, ώστε να προβλέπεται επιπλέον η διακοπή ηλεκτροδότησης και υδροδότησης στις εγκαταστάσεις της UNRWA, εντείνοντας περαιτέρω την πίεση προς τον οργανισμό.
Κατάσχεση εγκαταστάσεων στην Ανατολική Ιερουσαλήμ
Παράλληλα, οι ισραηλινές Αρχές προχώρησαν τον προηγούμενο μήνα στην κατάσχεση των γραφείων της UNRWA στην ανατολική Ιερουσαλήμ.
Ο ΟΗΕ θεωρεί την ανατολική Ιερουσαλήμ παλαιστινιακό έδαφος υπό ισραηλινή κατοχή, ενώ το Ισραήλ έχει χαρακτηρίσει το σύνολο της πόλης «αιώνια και αδιαίρετη» πρωτεύουσά του, ανακηρύσσοντας μονομερώς την προσάρτησή της.
Η αντίδραση του Ισραήλ στον ΟΗΕ
Ο πρεσβευτής του Ισραήλ στα Ηνωμένα Έθνη, Ντάνι Ντάνον, υποβάθμισε δημόσια την επιστολή του κ. Γκουτέρες προς τον κ. Νετανιάχου. «Δεν σκοτιστήκαμε για τις απειλές του Γενικού Γραμματέα», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Όπως πρόσθεσε, αντί να αντιμετωπίσει, κατά την άποψή του, την «αδιάψευστη ανάμιξη προσωπικού της UNRWA στην τρομοκρατία», ο Γενικός Γραμματέας επιλέγει να απειλεί το Ισραήλ. «Αυτό δεν είναι υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου, αλλά υπεράσπιση μιας οργάνωσης αμαυρωμένης από την τρομοκρατία», ανέφερε.
Η μακρόχρονη αντιπαράθεση για την UNRWA
Η ισραηλινή κυβέρνηση επικρίνει εδώ και χρόνια την UNRWA, η οποία ιδρύθηκε το 1949 με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, μετά τον πόλεμο που ακολούθησε την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ.
Η υπηρεσία παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια, υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης σε εκατομμύρια παλαιστίνιους πρόσφυγες στη Λωρίδα της Γάζας, τη Δυτική Όχθη, τη Συρία, τον Λίβανο και την Ιορδανία.
Κατηγορίες και έρευνες
Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν αναγνωρίσει ότι εννέα μέλη της UNRWA ενδέχεται να συμμετείχαν στην επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023, που εξαπέλυσε η Χαμάς σε νότιες περιοχές του Ισραήλ, γεγονός που αποτέλεσε το έναυσμα του πολέμου στη Γάζα. Τα συγκεκριμένα άτομα απομακρύνθηκαν από την υπηρεσία.
Επιπλέον, στέλεχος της Χαμάς που σκοτώθηκε από τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις στον Λίβανο τον Σεπτέμβριο του 2025 διαπιστώθηκε ότι εργαζόταν επίσης στην UNRWA.
Η θέση του ΟΗΕ και η ανθρωπιστική κρίση
Ο ΟΗΕ έχει δεσμευτεί να διερευνήσει διεξοδικά όλες τις καταγγελίες και έχει ζητήσει επανειλημμένα από το Ισραήλ να προσκομίσει τεκμήρια, επισημαίνοντας ωστόσο ότι δεν έχει λάβει αποδεικτικό υλικό.
Κορυφαία στελέχη του ΟΗΕ, καθώς και το Συμβούλιο Ασφαλείας, τονίζουν ότι η UNRWA αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της διανομής ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα, όπου δύο χρόνια πολέμου έχουν προκαλέσει ανθρωπιστική καταστροφή.
Η γνωμοδότηση του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου
Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) εξέδωσε τον Οκτώβριο προσωρινή, μη δεσμευτική γνωμοδότηση, σύμφωνα με την οποία το Ισραήλ, ως δύναμη κατοχής, έχει υποχρέωση να διασφαλίζει την κάλυψη των βασικών αναγκών του άμαχου πληθυσμού στη Λωρίδα της Γάζας.
Η γνωμοδότηση ζητήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και, παρότι διαθέτει νομικό και πολιτικό βάρος, δεν είναι δεσμευτική. Σε κάθε περίπτωση, τα δικαστικά όργανα των Ηνωμένων Εθνών δεν διαθέτουν μηχανισμούς επιβολής των αποφάσεών τους.
