Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των Ηνωμένων Πολιτειών (Federal Reserve) βρίσκεται στο επίκεντρο πολιτικής και νομικής αντιπαράθεσης, καθώς το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ (DOJ) έχει εκδώσει υπομνήματα μεγάλης ένορκης έρευνας (grand jury subpoenas) προς την κορυφαία κεντρική τράπεζα και τον Πρόεδρό της, Jerome Powell, απειλώντας με ποινικές διώξεις, σύμφωνα με τα τελευταία δημοσιεύματα διεθνών μέσων.
Το θέμα έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο στις ΗΠΑ και στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική κοινότητα, με αναλυτές και αγορές να αξιολογούν τις συνέπειες στο καθεστώς ανεξαρτησίας της Fed και στη νομισματική πολιτική.
Το αίτιο της νομικής έρευνας και οι απειλές
Η ενέργεια του Υπουργείου Δικαιοσύνης συνδέεται με κατηγορίες περί ανακριβειών ή ανακριβών δηλώσεων στην κατάθεση του Powell στο Κογκρέσο το προηγούμενο καλοκαίρι, ειδικότερα σε σχέση με την εκτεταμένη και πολυετή ανακαίνιση των γραφείων της Fed στην Ουάσιγκτον, ένα έργο δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται οι πληροφορίες που δόθηκαν από τον Powell ενώπιον της επιτροπής τραπεζικών υποθέσεων της Γερουσίας το καλοκαίρι του 2025, σχετικά με τη χρηματοδότηση και την έκταση του έργου, όπως επίσης και η πιθανότητα να περιλαμβάνονται διαφορές μεταξύ των δηλώσεών του και των πραγματικών στοιχείων της υπόθεσης.
Από την πλευρά του, ο Powell απέρριψε τις απειλές περί ποινικών διώξεων, χαρακτηρίζοντας την κίνηση του DOJ ως προσχηματική προσπάθεια υπονόμευσης της ανεξαρτησίας του κεντρικού τραπεζικού θεσμού, και όχι μια ουσιαστική ενέργεια σχετικά με το έργο ανακαίνισης καθ’ εαυτό.
Οι αντιδράσεις
Η ενέργεια του υπουργείου έχει πυροδοτήσει έντονες αντιδράσεις στο πολιτικό πεδίο των ΗΠΑ. Ορισμένοι βουλευτές — συμπεριλαμβανομένων και μέλους του Ρεπουμπλικανικού κόμματος — έχουν δημόσια εκφράσει ανησυχίες για τον τρόπο με τον οποίο θεσμικοί κανόνες και ανεξαρτησία της Fed συνδέονται με την ικανότητα του δικαστικού συστήματος να κινεί τέτοιες έρευνες κατά του επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας.
Παράλληλα, ορισμένοι πολιτικοί επικριτές της κυβέρνησης τόνισαν ότι η πίεση αυτή ενισχύεται από την συνεχιζόμενη αντιπαράθεση του Προέδρου Donald Trump με τη Fed σχετικά με το επίπεδο των επιτοκίων, καθώς ο Trump έχει επανειλημμένα ζητήσει επιθετικότερες μειώσεις των επιτοκίων, κάτι που η κεντρική τράπεζα δεν υιοθετεί στο ίδιο εύρος.
Αντιδράσεις στις αγορές
Οι ειδήσεις για τη νομική πίεση και τις απειλές κατά του Powell έχουν επηρεάσει και τις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές. Τα στοιχεία δείχνουν ότι:
Οι δείκτες μελλοντικής απόδοσης των αμερικανικών μετοχών σημείωσαν πτώση,
Ο δολάριος υποχώρησε έναντι βασικών νομισμάτων,
Οι τιμές του χρυσού ανήλθαν σε επίπεδα ρεκόρ, καθώς οι επενδυτές στράφηκαν σε ασφαλείς επενδύσεις εν μέσω αυξημένης πολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας.
Αν και οι άμεσες επιπτώσεις στις αποφάσεις για τα επιτόκια εξακολουθούν να είναι υπό αξιολόγηση από τους αναλυτές, η κατάσταση έχει ήδη δημιουργήσει κλίμα αβεβαιότητας στις αγορές συναλλάγματος και μετοχών.
Θεσμική ανεξαρτησία και πολιτική αντιπαράθεση
Το επίμαχο ζήτημα έχει εγείρει ευρύτερες συζητήσεις για το μέλλον της ανεξαρτησίας της Federal Reserve, ένα θεμελιώδες στοιχείο του αμερικανικού νομισματικού συστήματος, που επιτρέπει στην κεντρική τράπεζα να καθορίζει επιτόκια και νομισματική πολιτική χωρίς άμεση πολιτική παρέμβαση.
Ο ίδιος ο Powell έχει τονίσει σε δηλώσεις του ότι η απειλή ποινικών διώξεων δεν σχετίζεται με τις οικονομικές αποφάσεις της Fed, αλλά αποτελεί προσπάθεια πολιτικής πίεσης, με πιθανή στόχευση τις επιλογές της κεντρικής τράπεζας στον καθορισμό επιτοκίων.
