Την Τρίτη, ο αποκαλούμενος «Συνασπισμός των Προθύμων», στον οποίο συμμετέχουν κυρίως Ευρωπαίοι ηγέτες, συναντήθηκε στο Παρίσι με απεσταλμένους του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, με στόχο την επίτευξη περαιτέρω προόδου προς μια βιώσιμη και διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία. Ωστόσο, στη συζήτηση υπήρχε ένας εμφανής «ελέφαντας στο δωμάτιο» — και αυτός είχε το όνομα Γροιλανδία.
Η Γροιλανδία, το μεγαλύτερο νησί του κόσμου, έξι φορές μεγαλύτερο από τη Γερμανία, βρίσκεται στην Αρκτική και αποτελεί αυτόνομη περιοχή της Δανίας. Παρ’ όλα αυτά, ο Ντόναλντ Τραμπ επιμένει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες τη χρειάζονται, υποστηρίζοντας πως η απόκτησή της συνιστά ζήτημα αμερικανικής εθνικής ασφάλειας.
Την Κυριακή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι η Γροιλανδία είναι «ιδιαίτερα στρατηγική αυτή τη στιγμή», σημειώνοντας πως «είναι γεμάτη ρωσικά και κινεζικά πλοία». Όπως είπε, «χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας και η Δανία δεν μπορεί να το διασφαλίσει».
Βαθιά ανησυχία στους ευρωπαϊκούς κύκλους
Μετά τη συνάντηση, ο Λευκός Οίκος εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία ανέφερε ότι «εξετάζει μια σειρά επιλογών» για την απόκτηση της Γροιλανδίας — όλες μονομερείς, συμπεριλαμβανομένης και της αγοράς του νησιού.
Ωστόσο, αυτό που, σύμφωνα με τη συντάκτρια του BBC για την Ευρώπη, Κάτια Άντλερ, προκάλεσε τη μεγαλύτερη ανησυχία στους Ευρωπαίους ηγέτες ήταν η αναφορά στο ανακοινωθέν ότι «η χρήση του αμερικανικού στρατού αποτελεί πάντοτε επιλογή στη διάθεση του ανώτατου διοικητή».
Η πρωθυπουργός της Δανίας προειδοποίησε ότι οι προθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία δεν πρέπει να υποτιμηθούν, ενώ οι ηγέτες που συμμετείχαν στη συνάντηση για την Ουκρανία αποχώρησαν εμφανώς βαθιά προβληματισμένοι.
Η ειρωνεία της διατλαντικής σχέσης
«Η ειρωνεία είναι έντονη», σημειώνει η Άντλερ. Ευρωπαίοι ηγέτες, μαζί με την ηγεσία του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προσπαθούν να πείσουν την κυβέρνηση Τραμπ να συμβάλει στη διαφύλαξη της κυριαρχίας της Ουκρανίας απέναντι στις επιθετικές εδαφικές βλέψεις της Ρωσίας. Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν προχωρήσει σε στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα, θέτοντας υπό κράτηση τον πρόεδρό της, ενώ συνεχίζουν να απειλούν ανοιχτά την κυριαρχία μιας άλλης ευρωπαϊκής χώρας — της Δανίας.
Το σκηνικό γίνεται ακόμη πιο αντιφατικό αν ληφθεί υπόψη ότι Δανία και Ηνωμένες Πολιτείες είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ.
Η δανική προειδοποίηση για το ΝΑΤΟ
Η Δανία προειδοποιεί ότι μια μονομερής ενέργεια της κυβέρνησης Τραμπ για την απόκτηση της Γροιλανδίας θα ισοδυναμούσε με το τέλος της διατλαντικής αμυντικής συμμαχίας, στην οποία η Ευρώπη βασίζεται για την ασφάλειά της από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Παρότι οι βόρειοι γείτονες της Δανίας έσπευσαν να την υπερασπιστούν μετά τις δηλώσεις Τραμπ, αρχικά επικράτησε εκκωφαντική σιωπή από τις τρεις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις: Λονδίνο, Παρίσι και Βερολίνο.
Τελικά, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ δήλωσε ότι μόνο η Δανία και η Γροιλανδία μπορούν να αποφασίσουν για το μέλλον του νησιού, θέση που έχει εκφράσει και στο παρελθόν ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς.
Περιορισμένη ευρωπαϊκή στήριξη
«Αν υπήρχε κοινή δήλωση και από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο, θα είχε σταλεί ισχυρό μήνυμα στην Ουάσιγκτον», δήλωσε στο Reuters ο Καμίλ Γκράντε από το European Council on Foreign Relations, πρώην Βοηθός Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ για τις Επενδύσεις στην Άμυνα.
Ωστόσο, μόνο έξι ευρωπαϊκές χώρες υπέγραψαν μια τέτοια κοινή δήλωση στήριξης της Δανίας.
Σύμφωνα με την Άντλερ, ο κατηγορηματικός και πιεστικός τρόπος του Τραμπ, που κάποιοι χαρακτηρίζουν τακτική εκφοβισμού, έχει εντείνει την ανησυχία των Ευρωπαίων ηγετών.
Μια Ευρώπη στο περιθώριο των εξελίξεων
Στον νέο κόσμο της Πολιτικής των Μεγάλων Δυνάμεων, όπου κυριαρχούν οι ΗΠΑ και η Κίνα, με παίκτες όπως η Ρωσία και η Ινδία, η Ευρώπη μοιάζει να παραμένει στο περιθώριο, κινδυνεύοντας να παρασυρθεί από τις εξελίξεις.
Στο τέλος της περασμένης χρονιάς, η ΕΕ δεν κατάφερε να υλοποιήσει τη δέσμευσή της να στηρίξει οικονομικά την Ουκρανία μέσω των παγωμένων ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων. Στον τομέα του εμπορίου — τον μοναδικό όπου διαθέτει κάποια γεωπολιτική ισχύ — επέλεξε και πάλι να υποχωρήσει απέναντι στον Τραμπ.
Όταν οι ΗΠΑ επέβαλαν δασμούς 15% σε ευρωπαϊκά προϊόντα, η ΕΕ απέφυγε τα αντίποινα, φοβούμενη την απώλεια της αμερικανικής στήριξης στην ασφάλεια και την άμυνά της.
Γροιλανδία, Δανία και ευρωπαϊκός διχασμός
Με τη Γροιλανδία και τη Δανία στο προσκήνιο, οι χώρες της ΕΕ εμφανίζονται διχασμένες ως προς τη στάση τους απέναντι στην κυβέρνηση Τραμπ και το εύρος της στήριξης προς την Κοπεγχάγη.
«Οι μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις μπορεί να εξέδωσαν κοινή δήλωση, αλλά πόσο μακριά θα έφταναν πραγματικά για να εγγυηθούν τη δανική κυριαρχία;», διερωτάται η Άντλερ.
«Κανείς δεν πρόκειται να πολεμήσει στρατιωτικά τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη Γροιλανδία», δήλωσε χαρακτηριστικά αναπληρωτής αρχηγός προσωπικού του Λευκού Οίκου.
Παρότι ο Τραμπ πέτυχε να δεσμεύσει σχεδόν όλα τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες, η Ευρώπη παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τις ΗΠΑ σε κρίσιμους τομείς, όπως οι πληροφορίες, η διοίκηση και οι αεροπορικές δυνατότητες — κάτι που η Ουάσιγκτον γνωρίζει καλά.
Σύμφωνα με στελέχη του ΝΑΤΟ, ακόμη και σε κλειστές συζητήσεις, τα ευρωπαϊκά κράτη δυσκολεύονται να φανταστούν πώς θα αντιδρούσαν αν οι ΗΠΑ προχωρούσαν σε στρατιωτική κίνηση στη Γροιλανδία.
