Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Στο επίκεντρο δημόσιας συζήτησης βρίσκονται δύο από τα νέα εγκεκριμένα σχολικά βιβλία του Δημοτικού, μετά τη δημοσιοποίηση σελίδων στις οποίες παρουσιάζονται, μεταξύ διαφορετικών οικογενειακών σχημάτων, οικογένειες με δύο πατέρες ή δύο μητέρες.
Πρόκειται για διδακτικό πακέτο της Γλώσσας για τη Β΄ Δημοτικού και για βιβλίο Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της ΣΤ΄ Δημοτικού, τα οποία έχουν ενταχθεί στο νέο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων στο πλαίσιο του θεσμού του Πολλαπλού Βιβλίου.
Η δημοσιοποίηση του περιεχομένου τους προκάλεσε αντιδράσεις και έφερε το ζήτημα μέχρι τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη, ο οποίος δήλωσε ότι η κυβέρνηση δεν εφαρμόζει «woke ατζέντα» και τόνισε ότι χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή κατά την επιλογή εκπαιδευτικού υλικού για παιδιά μικρής ηλικίας.
Υπάρχει όμως μία βασική λεπτομέρεια που δεν πρέπει να χαθεί μέσα στην πολιτική αντιπαράθεση:
τα συγκεκριμένα βιβλία δεν αποτελούν τα σημερινά μοναδικά σχολικά εγχειρίδια ούτε πρόκειται να διανεμηθούν καθολικά στους μαθητές τον Σεπτέμβριο του 2026.
Η εφαρμογή του Πολλαπλού Βιβλίου έχει προγραμματιστεί για το σχολικό έτος 2027-2028.
Τι παρουσιάζεται στη Β΄ Δημοτικού
Η μεγαλύτερη συζήτηση έχει προκληθεί από το διδακτικό βιβλίο της Γλώσσας «Η γλώσσα μου», των Εκδόσεων Νήσος.
Στην πρώτη θεματική ενότητα με τίτλο «Ποιοι είναι οι σημαντικοί αγαπημένοι γύρω μας;» παρουσιάζονται μέσα από εικονογραφήσεις διαφορετικές οικογενειακές συνθέσεις.
Ανάμεσά τους απεικονίζονται οικογένειες με δύο άνδρες ή δύο γυναίκες σε γονεϊκό ρόλο.
Οι μαθητές καλούνται στη συνέχεια να παρατηρήσουν τις εικόνες, να συζητήσουν τι βλέπουν και να αναγνωρίσουν ποια εικόνα μοιάζει περισσότερο με τη δική τους οικογένεια.
Μπορούν επίσης να ζωγραφίσουν τη δική τους.
Το στοιχείο που έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη αντιπαράθεση δεν είναι τόσο η ύπαρξη της αναφοράς όσο η ηλικία των μαθητών, καθώς η Β΄ Δημοτικού αφορά παιδιά περίπου επτά ετών.
Αυτό είναι και το πραγματικό παιδαγωγικό ερώτημα που έχει ανοίξει:
σε ποια ηλικία και με ποιον τρόπο πρέπει το σχολικό υλικό να παρουσιάζει τις διαφορετικές οικογενειακές πραγματικότητες που συναντώνται στην κοινωνία.
Πιο αναλυτική παρουσίαση στη ΣΤ΄ Δημοτικού
Διαφορετική είναι η προσέγγιση στο εγχειρίδιο Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της ΣΤ΄ Δημοτικού των Εκδόσεων Πουκαμισάς.
Στην ενότητα για την ελληνική οικογένεια παρουσιάζονται διάφορες μορφές οικογενειακής οργάνωσης.
Αναφέρονται η πυρηνική οικογένεια, η μονογονεϊκή, η εκτεταμένη και η θετή οικογένεια, ενώ περιλαμβάνεται και ξεχωριστή αναφορά σε οικογένεια με δύο γονείς του ίδιου φύλου.
Οι μαθητές καλούνται μάλιστα σε σχετική δραστηριότητα να εργαστούν ομαδικά πάνω στους διαφορετικούς τύπους οικογένειας και να δημιουργήσουν αφίσα με εικόνες και φωτογραφίες.
Παράλληλα τίθεται ερώτημα για τη μορφή της δικής τους οικογένειας.
Η ηλικιακή διαφορά σε σχέση με τη Β΄ Δημοτικού είναι σημαντική.
Οι μαθητές της ΣΤ΄ Δημοτικού βρίσκονται περίπου στην ηλικία των 11-12 ετών και το θέμα εντάσσεται σε μάθημα που αφορά κοινωνικούς θεσμούς και την οργάνωση της κοινωνίας.
Δεν πρόκειται για τα μοναδικά διαθέσιμα βιβλία
Ένα από τα σημεία που χρειάζεται ιδιαίτερη αποσαφήνιση είναι ο τρόπος λειτουργίας του νέου συστήματος.
Το Πολλαπλό Βιβλίο καταργεί στην πράξη το παλαιότερο μοντέλο ενός και μοναδικού διδακτικού εγχειριδίου για κάθε μάθημα.
Για το ίδιο γνωστικό αντικείμενο μπορούν να υπάρχουν περισσότερα εγκεκριμένα διδακτικά πακέτα.
Το συγκεκριμένο βιβλίο της Γλώσσας Β΄ Δημοτικού αποτελεί μία από τις διαθέσιμες επιλογές για το μάθημα, ενώ αντίστοιχα υπάρχουν περισσότερα εγκεκριμένα πακέτα και για την Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή της ΣΤ΄ Δημοτικού.
Η επιλογή πραγματοποιείται στο επίπεδο των σχολικών μονάδων από τους εκπαιδευτικούς.
Επομένως, η έγκριση ενός βιβλίου στο Μητρώο δεν σημαίνει ότι αυτό θα χρησιμοποιηθεί υποχρεωτικά σε κάθε σχολείο της χώρας.
Παράλληλα, οι εκπαιδευτικοί θα έχουν ψηφιακή πρόσβαση και στα υπόλοιπα εγκεκριμένα βιβλία του ίδιου αντικειμένου, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιούν συμπληρωματικό υλικό.
Τα βιβλία έχουν περάσει από επίσημη διαδικασία έγκρισης
Τα δύο διδακτικά πακέτα δεν αποτελούν ανεπίσημο ή δοκιμαστικό υλικό που εμφανίστηκε χωρίς θεσμικό έλεγχο.
Έχουν ενταχθεί στο Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων στο πλαίσιο της διαδικασίας που εφαρμόζεται από το Υπουργείο Παιδείας και το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής.
Τον Απρίλιο του 2026 εγκρίθηκε συνολικά η ένταξη 230 διδακτικών πακέτων στο Μητρώο και στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Διδακτικών Βιβλίων.
Το Υπουργείο Παιδείας έχει εξηγήσει ότι η διαδικασία περιλαμβάνει συγγραφή, αξιολόγηση και έλεγχο από επιστημονικές επιτροπές.
Η επίσημη έγκριση, βέβαια, δεν αποκλείει τη δημόσια κριτική για την παιδαγωγική καταλληλότητα μιας συγκεκριμένης επιλογής.
Το αν ένα βιβλίο έχει περάσει την προβλεπόμενη θεσμική διαδικασία και το αν το περιεχόμενό του θεωρείται κατάλληλο από γονείς, εκπαιδευτικούς ή πολιτικούς είναι δύο διαφορετικά ζητήματα.
Μαρινάκης: «Ο πατέρας είναι πατέρας, η μητέρα είναι μητέρα»
Η κυβερνητική αντίδραση έδωσε ακόμη μεγαλύτερη πολιτική διάσταση στη συζήτηση.
Ο Παύλος Μαρινάκης ανέφερε ότι το θέμα τον απασχόλησε και προσωπικά ως πατέρα μικρού παιδιού και τόνισε ότι στα διδακτικά προγράμματα των πρώτων τάξεων του Δημοτικού απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή.
Ταυτόχρονα απέρριψε κατηγορηματικά την κατηγορία ότι η κυβέρνηση εφαρμόζει «woke ατζέντα».
«Τα φύλα είναι δύο, ο πατέρας είναι πατέρας, η μητέρα είναι μητέρα. Ούτε Γονέας 1 υπάρχει ούτε Γονέας 2 υπάρχει», δήλωσε.
Η τοποθέτηση έχει ενδιαφέρον ακριβώς επειδή αφορά υλικό το οποίο έχει ήδη εγκριθεί μέσα από την κρατική εκπαιδευτική διαδικασία.
Από την άλλη πλευρά, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος διευκρίνισε ότι άλλο είναι η συζήτηση και η πιθανή κριτική για συγκεκριμένο εκπαιδευτικό υλικό και άλλο η γενίκευση ότι η κυβέρνηση εφαρμόζει συγκεκριμένη ιδεολογική πολιτική.
Ο συγγραφέας απορρίπτει την κατηγορία περί «woke ατζέντας»
Ο Μανούσος Μαραγκουδάκης, συγγραφέας του βιβλίου Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής της ΣΤ΄ Δημοτικού, έχει απορρίψει την ερμηνεία ότι η παρουσίαση διαφορετικών οικογενειακών μορφών αποτελεί ιδεολογική προώθηση.
Η θέση του είναι ότι το βιβλίο καταγράφει κοινωνικές μορφές οικογένειας που υφίστανται σήμερα και ότι η αναφορά στις οικογένειες ομόφυλων ζευγαριών εντάσσεται μαζί με τις υπόλοιπες κατηγορίες.
Αυτό αποτελεί τη θέση του συγγραφέα και όχι κάποια υποχρεωτική ερμηνεία του περιεχομένου από την πλευρά του σχολείου ή της πολιτείας.
Υπάρχει και το ισχύον νομικό πλαίσιο
Στη συζήτηση υπάρχει και μία αντικειμενική νομική παράμετρος.
Από το 2024 η ελληνική νομοθεσία αναγνωρίζει τον πολιτικό γάμο μεταξύ προσώπων του ίδιου φύλου.
Επομένως, οικογένειες με ομόφυλους συζύγους αποτελούν μέρος της σημερινής ελληνικής νομικής και κοινωνικής πραγματικότητας.
Αυτό δεν λύνει αυτομάτως το παιδαγωγικό ερώτημα.
Η διαφωνία μπορεί να αφορά το πότε, το πώς και σε ποια ηλικία πρέπει ένα σχολικό εγχειρίδιο να παρουσιάζει συγκεκριμένα κοινωνικά ζητήματα.
Και ακριβώς εκεί βρίσκεται το ουσιαστικό πεδίο της δημόσιας συζήτησης.
Τι αλλάζει πραγματικά από τον Σεπτέμβριο του 2027
Το Πολλαπλό Βιβλίο αποτελεί πολύ μεγαλύτερη αλλαγή από τις συγκεκριμένες δύο σελίδες που προκάλεσαν αντιδράσεις.
Από το σχολικό έτος 2027-2028, οι μαθητές από την Α΄ Δημοτικού έως και την Α΄ Λυκείου θα περάσουν στα νέα διδακτικά βιβλία που βασίζονται στα ανανεωμένα Προγράμματα Σπουδών.
Τα σχολεία έχουν ήδη προχωρήσει στη διαδικασία επιλογής των πακέτων που θα χρησιμοποιήσουν, ώστε να ακολουθήσουν η εκτύπωση, η παραγγελία και η διανομή τους.
Παράλληλα, το σύνολο του εγκεκριμένου υλικού θα παραμένει διαθέσιμο ψηφιακά.
Άρα το ερώτημα που ανοίγει σήμερα δεν αφορά μόνο δύο βιβλία.
Αφορά και το πόσο στενή ή ευρεία θα είναι η παιδαγωγική αυτονομία των σχολείων μέσα σε ένα σύστημα πολλών εγκεκριμένων επιλογών.
Η συζήτηση τώρα αρχίζει
Οι εικόνες από τα δύο βιβλία έχουν ήδη μετατρέψει μια εκπαιδευτική μεταρρύθμιση σε πολιτική και κοινωνική συζήτηση.
Από τη μία υπάρχουν εκείνοι που θεωρούν ότι το σχολείο οφείλει να καταγράφει τις οικογενειακές μορφές που αναγνωρίζονται και υπάρχουν σήμερα στην κοινωνία.
Από την άλλη υπάρχουν γονείς και πολίτες που θέτουν ερωτήματα για την ηλικία των μαθητών, το περιεχόμενο και τον τρόπο με τον οποίο τέτοια ζητήματα εντάσσονται στα διδακτικά βιβλία.
Το Υπουργείο Παιδείας από την πλευρά του παραπέμπει στη θεσμική διαδικασία αξιολόγησης και στην ύπαρξη πολλών διαθέσιμων βιβλίων.
Το βέβαιο είναι ότι κανένα από τα δύο επίμαχα εγχειρίδια δεν αποτελεί σήμερα το μοναδικό υποχρεωτικό βιβλίο για όλους τους μαθητές.
Και καθώς η πλήρης εφαρμογή του νέου συστήματος ξεκινά τον Σεπτέμβριο του 2027, η συζήτηση για το περιεχόμενο των νέων σχολικών βιβλίων μόλις έχει αρχίσει.
