Νέες ειδικότητες και επαγγέλματα του μέλλοντοςαναδεικνύονται με ταχείς ρυθμούς ανασυνθέτοντας την αγορά εργασίας, η οποία καταργεί σταδιακά χιλιάδες θέσεις εργασίας για να τις αντικαταστήσει με αυτοματισμούς και συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης.Σήμερα, σύμφωνα με τον δείκτη Iceberg Index που χρησιμοποιούν οι ερευνητές του ΜΙΤ, η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί δυνητικά να αντικαταστήσει το 11,7% των εργαζομένων, αλλάζοντας ριζικά τα κριτήρια με τα οποία στο μέλλον οι επιχειρήσεις θα αναζητούν προσωπικό, σύμφωνα με την ΜΑΙΡΗ ΛΑΜΠΑΔΙΤΗ και το newmoney.gr
Η ψηφιακή εποχή
Με δεδομένο ότι οι εργαζόμενοι και οι επιχειρήσεις εισέρχονται σταδιακά στην ψηφιακή εποχή, οι νέοι καλούνται να επιλέξουν επιστημονικά πεδία που θα τους οδηγήσουν στα επαγγέλματα του μέλλοντος. Εύλογα η πληροφορική κατέχει τα πρωτεία, ενώ, όπως δείχνουν τα στοιχεία, η αγορά εργασίας συνεχίζει να έχει ανάγκη από ειδικότητες στον χώρο της υγείας, της προσωπικής φροντίδας, της εκπαίδευσης καθώς και από τεχνικούς. Ωστόσο, μόνο το 2,5% των συνολικά απασχολούμενων στην Ελλάδα, το χαμηλότερο στην Ευρώπη, είναι ειδικοί στις Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ICT) το 2025 έναντι 5% κατά μέσο όρο στην Ε.Ε., σύμφωνα με τη Eurostat.
Το 2025, όπως και το προηγούμενο έτος, η Σουηδία κατέγραψε το υψηλότερο μερίδιο ειδικών ICT στη συνολική απασχόληση (8,9%), ακολουθούμενη από το Λουξεμβούργο (8,7%) και τη Φινλανδία (7,8%).
Αντίθετα, τα χαμηλότερα μερίδια καταγράφηκαν στην Ελλάδα (2,5%), στη Ρουμανία (2,7%) και την Ιταλία (3,8%).
Η συντριπτική πλειονότητα των ειδικών στην τεχνολογία που απασχολούνταν στην Ε.Ε. το 2025 ήταν άνδρες (80,5%), ενώ οι γυναίκες αντιπροσώπευαν μόνο το 19,5%.
Οι λόγοι που η Ελλάδα υστερεί στον τομέα της πληροφορικής είναι:
1. Το brain drain: Πολλοί ταλαντούχοι προγραμματιστές και μηχανικοί λογισμικού επιλέγουν να εργαστούν στο εξωτερικό ή σε ξένες εταιρείες με καθεστώς τηλεργασίας από την Ελλάδα, λόγω των σημαντικά υψηλότερων αμοιβών και των καλύτερων προοπτικών εξέλιξης.
2. Μισθολογικό χάσμα: Οι αμοιβές στον κλάδο τεχνολογίας στην Ελλάδα υπολείπονται κατά πολύ των αντίστοιχων ευρωπαϊκών, καθιστώντας τον εγχώριο ιδιωτικό τομέα λιγότερο ελκυστικό για νέους αποφοίτους.
3. Χαμηλή ψηφιακή ένταση επιχειρήσεων: Ενα μεγάλο μέρος της ελληνικής αγοράς αποτελείται από μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) που δεν έχουν τον προϋπολογισμό, την τεχνογνωσία ή την ανάγκη να ενσωματώσουν εξειδικευμένο προσωπικό πληροφορικής.
4. Αντιστοιχία δεξιοτήτων: Παρόλο που παράγονται αξιόλογοι απόφοιτοι πληροφορικής, πολλές φορές υπάρχει χάσμα μεταξύ των ακαδημαϊκών γνώσεων και των πρακτικών αναγκών της αγοράς (π.χ. έλλειψη εξειδίκευσης σε σύγχρονες τεχνολογίες αιχμής).
Το υπουργείο Εργασίας, τα τελευταία χρόνια, έχει ξεκινήσει εκστρατεία ενημέρωσης στα λύκεια της χώρας για τα επαγγέλματα που εκτιμάται ότι θα έχουν μεγάλη ζήτηση την επόμενη δεκαετία, τα επιστημονικά πεδία που πρέπει να ακολουθήσουν οι μαθητές, ακόμα και τις σχολές σε όλη την επικράτεια που θεωρούνται υψηλού επιπέδου για την καλλιέργεια αυτών των δεξιοτήτων.
Κωσταντίνος Καραγκούνης, υφυπουργός Εργασίας: «Εχουμε υποχρέωση ως πολιτεία να δώσουμε την πληροφόρηση στη νεολαία μας για το μέλλον της αγοράς εργασίας»
Ο υφυπουργός Εργασίας Κωσταντίνος Καραγκούνηςκαταθέτει στο «business stories» την εμπειρία του από την επαφή του με τους μαθητές: «Το υπουργείο Εργασίας σε συνεργασία με το υπουργείο Παιδείας έχει ξεκινήσει μια εκστρατεία ενημέρωσης σε όλα τα σχολεία της χώρας για τις τάσεις στην αγορά εργασίας, βασισμένη σε επιστημονικά δεδομένα, διεθνείς μελέτες και πορίσματα διεθνών οργανισμών έως το 2035. Εχουμε υποχρέωση ως πολιτεία να δώσουμε την πληροφόρηση στη νεολαία μας για το μέλλον της αγοράς εργασίας, για το ποια επαγγέλματα έχουν ζήτηση, ποια έχουν προοπτική και ποια πιθανόν στα επόμενα χρόνια να εξαφανιστούν. Γι’ αυτόν τον λόγο προσωπικά έχω γυρίσει πολλά σχολεία ανά την Ελλάδα και έχω μιλήσει με δεκάδες χιλιάδες μαθητές ενημερώνοντάς τους με στελέχη του υπουργείου για τις προκλήσεις αυτές. Στη φάση αυτή που οι μαθητές γυμνασίου και λυκείου οργανώνουν τις επιλογές τους και μπαίνουν σε φάση διαμόρφωσης της επαγγελματικής τους κατεύθυνσης είναι εξαιρετικά κρίσιμο να έχουν στη φαρέτρα τους όλα αυτά τα δεδομένα. Οφείλω να πω ότι τόσο η Νίκη Κεραμέως όσο και η Σοφία Ζαχαράκη έχουν ψηλά στην ατζέντα τους αυτές τις πολιτικές που βοηθούν τα παιδιά μας να έχουν όλα τα εφόδια ώστε να σταδιοδρομήσουν και να μεγαλουργήσουν σε μια χώρα που πλέον είναι παράδειγμα προς μίμηση και όχι προς αποφυγή».
Δουλειές με μέλλον
Σύμφωνα με τον Μηχανισμό Διάγνωσης Αναγκών της Αγοράς Εργασίας, τον επίσημο φορέα του υπουργείου Εργασίας που μελετά τα μεγέθη, τις τάσεις, την προσφορά και τη ζήτηση επαγγελμάτων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, τα επαγγέλματα του μέλλοντος είναι τα εξής:
■ Μηχανικός δικτύων και βάσεων δεδομένων
■ Μηχανικός ανάπτυξης λογισμικού
■ Τεχνικός ηλεκτρονικών υπολογιστικών συστημάτων και δικτύων
■ Τεχνικός βιομηχανικών εγκαταστάσεων
■ Τεχνικός αυτοματισμών
■ Ηλεκτρονικός κτιρίων για ασύρματες συνδέσεις (π.χ. ΚΝΧ σε οικείες και επαγγελματικούς χώρους)
■ Ψυκτικοί προηγμένων συστημάτων
■ Μηχανικοί ΙοΤ
■ Επαγγελματίες υγείας και παροχών υπηρεσιών προσωπικής ιατρικής υποστήριξης
■ Χειριστές και συντηρητές ιατρικών εργαλείων και μηχανημάτων
■ Στελέχη διαχείρισης ασφάλειας & ποιότητας τροφίμων
■ Εργοδηγός κλάδου εξόρυξης
■ Στελέχη προώθησης εξαγωγών εφοδιαστικής αλυσίδας
■ Τεχνικοί ηλεκτρολογικών συστημάτων, εγκαταστάσεων και δικτύων και χειριστές μηχανημάτων έργου.
Επαγγέλματα σε κίνδυνο
Σύμφωνα με τη μελέτη του ΜΙΤ για τις επιπτώσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης στις θέσεις εργασίας εκτιμάται ότι οι αναταράξεις στην αγορά εργασίας λόγω της ΑΙ προσώρας δεν είναι δραματικές, ενώ οι ειδικοί επισημαίνουν ότι στη θέση των επαγγελμάτων που καταργούνται δημιουργούνται καινούρια.
■ Ενδεικτικά, τα επαγγέλματα που εκτίθενται σε μεγαλύτερο κίνδυνο με την επέλαση της ΑΙ είναι: λογιστές, φοροτεχνικοί, μισθοδοσία, Data entry clerks, τραπεζικό back office, διοικητική υποστήριξη/ γραμματεία, HR administration, customer support (call centers, chat).
■ Μεσαία επικινδυνότητα έκθεσης στο ΑΙ έχουν οι εξής ειδικότητες: Marketing/digital marketing, content writing, υποστήριξη πωλήσεων.
■ Χαμηλότερη επικινδυνότητα έκθεσης στο ΑΙ έχουν: Μηχανικοί, δικηγόροι, ιατρικά επαγγέλματα (κλινικό έργο), οικονομικοί σύμβουλοι, τεχνίτες/χειρωνακτικά επαγγέλματα, κατασκευές/εργοτάξια, αγροτικές εργασίες πεδίου, φροντίδα ηλικιωμένων, εστίαση και καθαριότητα.
Με βάση τη μελέτη Project Iceberg του ΜΙΤ για τις επιπτώσεις της ΑΙ στην αγορά εργασίας, ο Κωνσταντίνος Αγραπιδάς, γενικός διευθυντής Εργασιακών Σχέσεων Υγείας – Ασφάλειας του υπουργείου Εργασίαςεπισημαίνει: «Η μελέτη είναι εργαλείο που θα βοηθήσει στον σχεδιασμό πολιτικών για τις επενδύσεις, επανεκπαίδευση και κατάρτιση πριν ξεδιπλωθούν πλήρως οι επιπτώσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης. Δυστυχώς, η μελέτη αφορά κυρίως τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ έχει καθυστερήσει αντίστοιχη μελέτη στην Ε.Ε. Είμαστε στην αρχή ακόμα και πολλά ερωτήματα είναι πρόωρο να απαντηθούν. Για παράδειγμα, δεν γνωρίζουμε πόσες από τις θέσεις που θα καταργηθούν θα αναπληρωθούν από άλλες, καθώς ο ανθρώπινος παράγοντας στην εργασία είναι πάντα κρίσιμος και υπάρχουν δεξιότητες που δεν μπορούν να αντικατασταθούν από τα ρομπότ».
Ποιες θέσεις εργασίας σε αριθμούς θα «ανοίξουν» στην Ελλάδα έως το 2035
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Kατάρτισης (CEDEFOP) εισέρχεται βαθύτερα στις ανάγκες της αγοράς σε σχέση με τις θέσεις εργασίας που θα «ανοίξουν» έως το 2035 όχι μόνο λόγω της εξέλιξης της τεχνολογίας, αλλά και λόγω επέκτασης της απασχόλησης, καθώς και αντικατάστασης του προσωπικού που συνταξιοδοτείται. Ειδικότερα, οι προβλέψεις για την Ελλάδα αφορούν εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας που θα ανοίξουν την επόμενη δεκαετία, με τις δημοφιλέστερες στη λίστα να είναι: οι δάσκαλοι, οι υπάλληλοι γραφείου, οι χειριστές μηχανημάτων, οι επαγγελματίες υγείας, οι υπηρεσίες προσωπικής φροντίδας και οι πωλήσεις.
Παράλληλα, καταγράφονται και θέσεις όπως οι διευθυντές λιανικής, η γραμματειακή υποστήριξη, που τείνουν να αφανιστούν.
- Διοικητικοί και εμπορικοί διευθυντές 11.052
- Γεωργικοί, δασοκομικοί και αλιευτικοί εργάτες 25.274
- Συναρμολογητές 7.867
- Εργάτες οικοδομικών και συναφών επαγγελμάτων, 1.972 εξαιρουμένων των ηλεκτρολόγων
- Συνεργαζόμενοι επαγγελματίες επιχειρήσεων και διοίκησης 51.639
- Επαγγελματίες επιχειρήσεων και διοίκησης 81.837
- Διευθύνοντες σύμβουλοι, ανώτεροι αξιωματούχοι και νομοθέτες 6.043
- Καθαριστές και βοηθοί 15.431
- Υπάλληλοι εξυπηρέτησης πελατών 59.640
- Οδηγοί και χειριστές κινητών εγκαταστάσεων 128.274
- Εργαζόμενοι ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών 39.726
- Βοηθοί παρασκευής φαγητού 16.550
- Επεξεργασία τροφίμων, ξυλουργική, ένδυση και άλλα χειροτεχνικά και συναφή επαγγέλματα 47.212
- Γενικοί και πληκτρογραφικοί υπάλληλοι 144.425
- Εργάτες χειροτεχνίας και εκτύπωσης 10.193
- Συνεργαζόμενοι επαγγελματίες υγείας 8.627
- Επαγγελματίες υγείας 119.928
- Τεχνικοί πληροφοριών και επικοινωνιών 17.871
- Επαγγελματίες τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών 29.222
- Εργάτες σε ορυχεία, κατασκευές, μεταποίηση και μεταφορές 33.061
- Νομικοί, κοινωνικοί και πολιτιστικοί επαγγελματίες 67.534
- Νομικοί, κοινωνικοί, πολιτιστικοί επαγγελματίες 31.013
- Εξειδικευμένοι γεωργικοί εργάτες με προσανατολισμό στην αγορά 44.987
- Εξειδικευμένοι δασοκόμοι, αλιείς και κυνηγετικοί εργάτες με προσανατολισμό στην αγορά 2.054
- Εργαζόμενοι στη μεταλλουργία, τα μηχανήματα και τα συναφή επαγγέλματα 36.744
- Υπάλληλοι αριθμητικής και καταγραφής υλικών 17.950
- Εργαζόμενοι προσωπικής φροντίδας 56.052
- Εργαζόμενοι σε προσωπικές υπηρεσίες 337.718
- Διευθυντές παραγωγής και εξειδικευμένων υπηρεσιών 20.311
- Εργαζόμενοι σε προστατευτικές υπηρεσίες 57.828
- Εργαζόμενοι σε απορρίμματα και άλλοι βασικοί εργαζόμενοι 31.546
- Εργαζόμενοι στις πωλήσεις 269.655
- Συνεργαζόμενοι επαγγελματίες επιστήμης και μηχανικής 12.003
- Επαγγελματίες επιστήμης και μηχανικής 67.200
- Στατικοί χειριστές εγκαταστάσεων και μηχανημάτων 30.121
- Πωλητές και εργαζόμενοι σε οδικές και συναφείς δραστηριότητες 2.615
- Επαγγελματίες διδασκαλίας 122.011
