«Οι καρχαρίες δεν αποτελούν λόγο πανικού, αλλά αναπόσπαστο κομμάτι των ελληνικών θαλασσών» τονίζει η Περιβαλλοντική Οργάνωση για την Προστασία των Θαλάσσιων Οικοσυστημάτων iSea, σε ανακοίνωσή της με αφορμή τα περιστατικά εμφάνισης γλαυκοκαρχαριών, που καταγράφονται τις τελευταίες ημέρες κοντά στην ακτή, σε Σαρωνικό και Κορινθιακό.
Όπως σημειώνει η οργάνωση, μετά τις Κεχριές, γλαυκοκαρχαρίας εθεάθη και στο Παλαιό Καλαμάκι. Οι εμφανίσεις αυτές έχουν προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον από τα μέσα ενημέρωσης, αλλά και ανησυχία
Ένα βήμα πριν την εξαφάνιση
Η iSea διευκρινίζει ότι το είδος που καταγράφεται κυρίως τις τελευταίες ημέρες είναι ο Γλαυκοκαρχαρίας (Prionace glauca). Πρόκειται για ένα είδος που απαντάται σε όλες τις ελληνικές θάλασσες. Παρότι πρόκειται για έναν από τους πιο γνωστούς καρχαρίες παγκοσμίως, οι πληθυσμοί του παρουσιάζουν σημαντική μείωση τις τελευταίες δεκαετίες εξαιτίας της υπεραλίευσης και της διεθνούς εμπορίας πτερυγίων. Στη Μεσόγειο ο γλαυκοκαρχαρίας αξιολογείται ως κρισίμως κινδυνεύον είδος, δηλαδή βρίσκεται ένα βήμα πριν από την εξαφάνιση από την περιοχή, ενώ προστατεύεται από διεθνή νομοθεσία.
Η αλήθεια πίσω από τη «συχνότερη εμφάνιση» καρχαριών
Η οργάνωση ξεκαθαρίζει ότι η παρουσία καρχαριών στις ελληνικές θάλασσες δεν αποτελεί κάτι ασυνήθιστο: «Οι καρχαρίες και τα σαλάχια αποτελούν φυσικό και ιδιαίτερα σημαντικό κομμάτι της θαλάσσιας βιοποικιλότητας της Μεσογείου και της Ελλάδας εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Οι περισσότερες καταγραφές αφορούν είδη που είτε είναι ακίνδυνα για τον άνθρωπο είτε αποφεύγουν ενεργά την επαφή μαζί του».
«Τα τελευταία χρόνια δημιουργείται η εντύπωση ότι οι εμφανίσεις καρχαριών αυξάνονται» αναφέρει η οργάνωση, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι «αυτό φαίνεται να σχετίζεται κυρίως με την ευρύτερη χρήση κινητών τηλεφώνων και μέσων κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και με την αυξημένη παρουσία ανθρώπων στη θάλασσα, γεγονός που οδηγεί απλά σε περισσότερες καταγραφές και δημοσιοποίηση περιστατικών. Ενώ πολλές είναι οι δημοσιεύσεις που τελικά δεν αποτελούν πραγματικότητα, αλλά κατασκευάσματα Τεχνητής Νοημοσύνης ή αναπαραγωγής υλικού που παρουσιάζεται ως νέο. Η διαθέσιμη επιστημονική βιβλιογραφία δεν υποστηρίζει καμία αύξηση των πληθυσμών ή των εμφανίσεων καρχαριών στη Μεσόγειο. Αντίθετα, πολλά είδη καρχαριών και σαλαχιών παραμένουν σε ιδιαίτερα δυσμενή κατάσταση διατήρησης, αντιμετωπίζοντας έντονες πιέσεις από την υπεραλίευση και την υποβάθμιση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων».
31 είδη καρχαριών στην Ελλάδα
Η iSea τονίζει ότι «οι καρχαρίες δεν “εισβάλλουν” στις θάλασσές μας και κανένα νέο είδος δεν έχει καταγραφεί τον τελευταίο αιώνα. Εμείς μοιραζόμαστε τον χώρο με είδη που υπήρχαν εκεί πολύ πριν από εμάς». Όπως επισημαίνεται, στην Ελλάδα καταγράφονται 31 είδη καρχαριών, 25 είδη σαλαχιών και 1 είδος χίμαιρας, με πολλά από αυτά να απειλούνται με εξαφάνιση τόσο σε παγκόσμιο επίπεδο, όσο και στις ελληνικές θάλασσες. «Η Μεσόγειος θεωρείται σήμερα μία από τις πιο επικίνδυνες περιοχές στον κόσμο για τους καρχαρίες και τα σαλάχια, καθώς περισσότερο από το 50% των ειδών αντιμετωπίζουν κίνδυνο εξαφάνισης λόγω υπεραλίευσης, υποβάθμισης ενδιαιτημάτων και παράνομης διακίνησης. Στην Ελλάδα, το 68% των ειδών καρχαριών, το 48% των ειδών σαλαχιών και η μοναδική χίμαιρα που απαντάται στη χώρα κινδυνεύουν με εξαφάνιση. Παράλληλα, μεγάλο μέρος των ειδών αυτών προστατεύεται από την ελληνική κι ευρωπαϊκή νομοθεσία. Παρ’ όλα αυτά, προστατευόμενα είδη συνεχίζουν να αλιεύονται ή ακόμη και να καταλήγουν στην αγορά και στην κατανάλωση, συχνά χωρίς οι πολίτες να γνωρίζουν τι πραγματικά αγοράζουν» υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση της οργάνωσης.
Τι να κάνουμε αν αντιληφθούμε την παρουσία καρχαρία
Σύμφωνα με την iSea, «η παρουσία καρχαριών κοντά στις ακτές δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με φόβο ή επιθετικότητα. Αντίθετα πρέπει να αντιμετωπίζεται με σεβασμό στην άγρια ζωή και ψυχραιμία απέναντι στο άγνωστο. Γι’ αυτό:
- αποφεύγουμε την παρενόχληση ή την καταδίωξη του ζώου,
- βγαίνουμε ήρεμα από το νερό εφόσον κριθεί απαραίτητο,
- δεν επιχειρούμε να το πλησιάσουμε για φωτογραφίες ή βίντεο, ενημερώνουμε τους αρμόδιους φορείς και τις λιμενικές αρχές.
- αν θέλουμε να επισκεφτούμε μια παραλία για την οποία έχουμε επιφυλάξεις ή να κάνουμε ψαροντούφεκο ενημερωνόμαστε από το τοπικό λιμεναρχείο».
«Εξαιρετικά χαμηλές οι πιθανότητες αρνητικής αλληλεπίδρασης ανθρώπου και καρχαρία στη Μεσόγειο»
Συμπερασματικά, η οργάνωση τονίζει πως «οι πιθανότητες αρνητικής αλληλεπίδρασης ανθρώπου και καρχαρία στη Μεσόγειο παραμένουν εξαιρετικά χαμηλές». Αντίθετα, όπως σημειώνει, «ο πραγματικός κίνδυνος αφορά τους ίδιους τους καρχαρίες, καθώς χιλιάδες άτομα σκοτώνονται κάθε χρόνο στη Μεσόγειο από αλιευτικές δραστηριότητες. Η προστασία των καρχαριών και σαλαχιών δεν αφορά μόνο τα ίδια τα είδη. Αφορά τη διατήρηση της ισορροπίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και τελικά τη διατήρηση υγιών θαλασσών για όλους μας» καταλήγει, καλώντας τους πολίτες για οποιαδήποτε καταγραφή καρχαρία ή σαλαχιού, να επικοινωνούν με τις λιμενικές αρχές και την iSea, η οποία αποτελεί συντονιστή για τους καρχαρίες και τα σαλάχια στο Εθνικό Δίκτυο Εκβρασμών, αποστέλλοντας φωτογραφίες, βίντεο και πληροφορίες τοποθεσίας και συμβάλλοντας έτσι σημαντικά στην επιστημονική γνώση και προστασία των ειδών.
