Νέα δεδομένα για την εξέλιξη της περιοχής από το τέλος της Νεολιθικής εποχής έως τη νεότερη περίοδο (19ος αι.) προκύπτουν από τις επιφανειακές αρχαιολογικές έρευνεςπου που πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο 2021–2025, κοντά στην αρχαία πόλη της Ερέτριας στην Εύβοια, από την Ελβετική Αρχαιολογική Σχολή στην Ελλάδα σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Εύβοιας.
Σε έκταση 30τ.χλμ. καταγράφηκαν περισσότερες από 200 κατασκευές και συλλέχθηκαν εκατοντάδες ευρήματα, υλικά τεκμήρια μιας ανθρώπινης παρουσίας από την Προϊστορική έως τη Μεσαιωνική εποχή.
Ο χάρτης με τις περιοχές όπου πραγματοποιήθηκαν οι επιφανειακές έρευνες
Ο συνδυασμός επιτόπιων παρατηρήσεων και τεχνολογικών μεθόδων αποκάλυψε ένα σύνθετο δίκτυο: δέκα περίπου οικισμοί που ερμηνεύονται ως αρχαίοι δήμοι, αγροικίες, νεκροταφεία, λατομεία, λαξευτά ελαιοτριβεία, μεσαιωνικά παρεκκλήσια και τμήματα αρχαίων οδικών αξόνων. Οι έρευνες αυτές προσφέρουν μια νέα ανάγνωση του τοπίου και των ιστορικών διεργασιών που το διαμόρφωσαν ανά τους αιώνες, παρέχοντας πολύτιμα δεδομένα για πτυχές όπως η οικολογία, η γεωργία, η οικιστική ανάπτυξη, η οικονομία, οι μεταφορές, οι εμπορικές ανταλλαγές και η κοινωνική συνοχή. Παράλληλα, αποτελούν εργαλείο προστασίας μιας πολιτιστικής κληρονομιάς που απειλείται από τη σύγχρονη αστικοποίηση.
Τα αποτελέσματα της έρευνας παρέχουν νέα στοιχεία για την εξέλιξη του τοπίου σε βάθος χρόνου, συμβάλλοντας στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι τοπικές κοινότητες αξιοποίησαν το φυσικό τους περιβάλλον και τους διαθέσιμους πόρους.
Παράλληλα, η έρευνα φωτίζει πτυχές του αγροτικού τοπίου, της γεωργίας και των αρχαίων οδικών δικτύων, επιτρέποντας τη μελέτη της ανάπτυξης της πόλης της Ερέτριας και της ένταξης του μεγάλου ιερού της Αρτέμιδος στο αρχαίο τοπίο.
Σε κάθε ερευνητική περίοδο συμμετείχαν αρχαιολόγοι, γεωμορφολόγοι αλλά και φοιτητές αρχαιολογίας από την Ελβετία, την Ελλάδα και άλλα ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια. υπό την καθοδήγηση έμπειρων ερευνητών, οι νέοι αρχαιολόγοι συμμετέχουν σε όλα τα στάδια, από τη συλλογή των δεδομένων έως την ανάλυσή τους.
