Σε σημαντική αναδιάταξη της ψηφιακής διαχείρισης της Ανώτατης Εκπαίδευσης προχωρά η ελληνική κυβέρνηση με διάταξη (Άρθρο 115) του υπό δημόσια διαβούλευση νομοσχεδίου, που αφορά στη δημιουργία πληροφοριακού συστήματος στατιστικών στοιχείων των φοιτητών των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (ΑΕΙ) της χώρας.
Η διάταξη προβλέπει ότι το νέο σύστημα θα αναπτυχθεί και θα λειτουργεί στο υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (Υ.ΠΑΙ.Θ.Α.), με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και θα αποτελεί κεντρική βάση συγκέντρωσης ανωνυμοποιημένων στατιστικών στοιχείων όλων των φοιτητών των ελληνικών ΑΕΙ.
Αναφορικά με την υπό διαμόρφωση πλατφόρμα, ο υφυπουργός Παιδείας, Νίκος Παπαϊωάννου, αρμόδιος για την ανώτατη εκπαίδευση, δήλωσε στο protothema.gr: «Το επίπεδο των ελληνικών δημοσίων πανεπιστημίων είναι τόσο υψηλό που στηρίζεται, όχι μόνο στην αξιοσύνη συνολικά της εκπαιδευτικής κοινότητας αλλά και στο επίπεδο των φοιτητών μας, ενώ όλα αντικατοπτρίζονται μέσα από ποιοτικούς δείκτες που χρησιμοποιούν οι διεθνείς οίκοι για κατατάξεις. Ενδεικτικά, ποιοτικοί δείκτες θα ήταν ο λόγος μεταξύ του αριθμού των εισαγομένων φοιτητών και των αποφοιτούντων, όπως και ο ρυθμός αποφοίτησης των φοιτητών, που αντανακλά στο επίπεδο σπουδών. Και φυσικά, θετικό είναι ότι θα μπορούμε να καταλάβουμε κεντρικά με βάση τα προγράμματα σπουδών, που χωλαίνουμε και που όχι, για να μπορέσουμε ακολούθως να συζητήσουμε με τα πανεπιστήμια για το επίπεδο των παρεχόμενων γνωστικών αντικειμένων».
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο κ. Παπαϊωάννου στο ζήτημα της ανωνυμίας των στοιχείων των φοιτητών: «Με το άρθρο 115, νομοθετείται από το υπουργείο Παιδείας η δημιουργία πλατφόρμας, όπου χωρίς όνομα, ανωνυμοποιημένα, διάφορα ποιοτικά χαρακτηριστικά των φοιτητών θα εισέρχονται, έτσι ώστε αφενός μεν το ίδιο το υπουργείο – άρα η Πολιτεία – να εκτιμά το επίπεδο σε κάθε γνωστικό αντικείμενο και να μπορεί να παρεμβαίνει όπου υπάρχει πρόβλημα. Αφετέρου, με βάση αυτά τα στοιχεία, θα υπάρχει η δυνατότητα επικαιροποίησης των απαραίτητων στατιστικών στοιχείων, τα οποία θα μπορούν να συμβάλουν στην ακόμη καλύτερη κατάταξη των ελληνικών δημοσίων πανεπιστημίων».
Στόχοι και λειτουργία της ψηφιακής πλατφόρμας
Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, το πληροφοριακό σύστημα έχει ως κύριους στόχους:
Τη συλλογή, τήρηση και επεξεργασία ανωνυμοποιημένων δεδομένων για τη σύνθεση και τα χαρακτηριστικά του φοιτητικού πληθυσμού.
Την παραγωγή αξιόπιστων στατιστικών στοιχείων, που θα αποτελέσουν βάση για την σχεδίαση, την αξιολόγηση και τον ανασχεδιασμό εκπαιδευτικών πολιτικών στον τομέα της ανώτατης εκπαίδευσης.
Τη βελτίωση της λειτουργίας των ΑΕΙ και τη στήριξη του στρατηγικού σχεδιασμού της πολιτείας στον συγκεκριμένο τομέα.
Κλείσιμο
Τα στοιχεία θα συλλέγονται μέσω διαλειτουργικότητας με τα φοιτητολόγια, που τηρούν και διαχειρίζονται τα ίδια τα ΑΕΙ, και η σύνδεση αυτή θα είναι υποχρεωτική για όλα τα ιδρύματα.
Διαχείριση, πρόσβαση και ρυθμίσεις ασφαλείας
Το σύστημα θα ανήκει στο Υπουργείο Παιδείας, το οποίο ορίζεται ως διαχειριστής και υπεύθυνος επεξεργασίας των δεδομένων. Η Γενική Διεύθυνση Ψηφιακών Συστημάτων, Υποδομών και Εξετάσεων του υπουργείου ορίζεται ως αρμόδια για τη συντήρηση και λειτουργία του.
Με κοινές αποφάσεις υπουργών, θα καθοριστούν η έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας του συστήματος. Οι κατηγορίες, οι χρόνοι διατήρησης και διαγραφής των δεδομένων. Οι υπηρεσίες και το προσωπικό, που θα έχουν πρόσβαση σε κάθε κατηγορία πληροφοριών.
Τα πρόσωπα ή οι φορείς στους οποίους μπορεί να κοινοποιούνται στοιχεία του συστήματος.
Παράλληλα, εμπεριέχονται αναφορές στη συμμόρφωση με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (ΓΚΠΔ – GDPR) και τον ν.4624/2019, ώστε να εξασφαλιστεί η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και η εφαρμογή τεχνικών και οργανωτικών μέτρων ασφάλειας.
Αντιδράσεις και προβληματισμοί
Η πρωτοβουλία για ένα κεντρικό σύστημα φοιτητικών δεδομένων δεν γίνεται χωρίς κριτική. Ορισμένοι εκπαιδευτικοί και φοιτητικοί κύκλοι εκφράζουν ανησυχίες σχετικά με θέματα προστασίας προσωπικών δεδομένων, ακόμη και αν αυτά είναι ανωνυμοποιημένα, καθώς τέτοιες πλατφόρμες συχνά αντιμετωπίζουν προκλήσεις στην εγγύηση πλήρους ανωνυμίας και ασφαλούς πρόσβασης.
Υπενθυμίζεται, ότι οι προσπάθειες για βελτίωση των πολιτικών στον χώρο της ανώτατης εκπαίδευσης συνοδεύονται ταυτόχρονα από άλλες μεταρρυθμίσεις, όπως η θέσπιση ορίων φοίτησης και η επανεκτίμηση του φοιτητικού πληθυσμού στα ελληνικά πανεπιστήμια – αλλαγές που ήδη έχουν οδηγήσει σε σημαντική μείωση του αριθμού ενεργών φοιτητών.
Ο ρόλος της νέας πλατφόρμας
Εφόσον λάβει την έγκριση της Βουλής, το νέο ψηφιακό σύστημα στατιστικών για το φοιτητικό πληθυσμό της χώρας που περιλαμβάνει το υπό συζήτηση σχέδιο νόμου, αναμένεται να αποτελέσει μία αξιόπιστη πηγή, που θα προσφέρει πιο εμπεριστατωμένη εικόνα του προφίλ των φοιτητών, όπως καταγωγή, ηλικία, σπουδές και προγράμματα, που επιλέγουν. Επιπλέον, θα προσφέρει πρόσθετα εργαλεία ανάλυσης για διαδικασίες πολιτικής, όπως η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας προγραμμάτων σπουδών και η λήψη αποφάσεων για νέα εκπαιδευτικά ή οικονομικά μέτρα. Θα συμβάλει, ακόμη, με δυνατότητες σύνδεσης με άλλες βάσεις δεδομένων, προσφέροντας μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της σχέσης μεταξύ εκπαίδευσης και αγοράς εργασίας, κάτι που πολλοί νέοι αναζητούν, όπως φάνηκε και από πρόσφατες αναζητήσεις στο διαδίκτυο για στατιστικά απασχόλησης αποφοίτων.
«Άρθρο 115
Δημιουργία πληροφοριακού συστήματος στατιστικών στοιχείων φοιτητών των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων
Στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (Υ.ΠΑΙ.Θ.Α.) δημιουργείται πληροφοριακό σύστημα στατιστικών στοιχείων για τους φοιτητές των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.) της χώρας, το οποίο υλοποιείται, με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, από το Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. και λειτουργεί κεντρικά σε αυτό. Το πληροφοριακό σύστημα του πρώτου εδαφίου έχει ως σκοπό τη συλλογή, τήρηση και επεξεργασία ανωνυμοποιημένων δεδομένων για την παραγωγή αξιόπιστων στατιστικών στοιχείων που αφορούν τη σύνθεση και τα χαρακτηριστικά του φοιτητικού πληθυσμού με στόχο τον σχεδιασμό, την αξιολόγηση και τον ανασχεδιασμό των πολιτικών στον τομέα της Ανώτατης Εκπαίδευσης, τη βελτίωση της λειτουργίας των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων της χώρας και γενικότερα την υποστήριξη του στρατηγικού σχεδιασμού της πολιτείας στον τομέα της Ανώτατης Εκπαίδευσης.
Το πληροφοριακό σύστημα του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 συλλέγει, μέσω διαλειτουργικότητας, ανωνυμοποιημένα στατιστικά στοιχεία από τα φοιτητολόγια που διατηρούν και διαχειρίζονται τα Α.Ε.Ι.. Η διασύνδεση των φοιτητολογίων των Α.Ε.Ι. με το πληροφοριακό σύστημα είναι υποχρεωτική.
Οι υποδομές και οι υπηρεσίες του πληροφοριακού συστήματος του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 ανήκουν στο Υ.ΠΑΙ.Θ.Α., ως Διαχειριστή Φορέα και Υπεύθυνο Επεξεργασίας, και αρμόδια υπηρεσία για τη συντήρηση και τη λειτουργία του ορίζεται η Γενική Διεύθυνση Ψηφιακών Συστημάτων, Υποδομών και Εξετάσεων του ίδιου υπουργείου.
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και Ψηφιακής Διακυβέρνησης: α) δύναται να ορίζεται άλλη οργανική μονάδα του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α., στην οποία μπορεί να ανατίθεται η συντήρηση και λειτουργία του πληροφοριακού συστήματος του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 του παρόντος, καθορίζεται η έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας του πληροφοριακού συστήματος, εξειδικεύονται οι κατηγορίες πληροφοριών και πάσης φύσεως δεδομένων που καταχωρίζονται στο πληροφοριακό σύστημα, ορίζονται ο χρόνος διατήρησης και η διαδικασία διαγραφής τους, καθορίζονται οι οργανικές μονάδες και οι κατηγορίες του προσωπικού του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. που έχουν αρμοδιότητα πρόσβασης σε κάθε κατηγορία πληροφοριών και δεδομένων και η διαδικασία πρόσβασης αυτών, καθώς και τα πρόσωπα ή οι φορείς, στους οποίους μπορεί να κοινοποιούνται πληροφορίες και δεδομένα του πληροφοριακού συστήματος και εξειδικεύονται οι σκοποί, οι προϋποθέσεις και η διαδικασία της κοινοποίησης και β) ρυθμίζεται κάθε σχετικό θέμα, περιλαμβανομένων των θεμάτων της παρ. 3 του άρθρου 28 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων – Γ.Κ.Π.Δ.) και του ν. 4624/2019 (Α’ 137), που αφορά στην επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από την οργανική μονάδα που αναλαμβάνει τη συντήρηση και λειτουργία του πληροφοριακού συστήματος, περιλαμβανομένων των τεχνικών και οργανωτικών μέτρων που εφαρμόζονται για την ασφάλεια της επεξεργασίας.
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού: α) Διατίθενται διαλειτουργικότητες, κατά το κεφάλαιο ΙΒ’ του Μέρους Α’ του ν. 4727/2020, του πληροφοριακού συστήματος του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 του παρόντος με άλλα πληροφοριακά συστήματα και αρχεία φορέων του δημοσίου τομέα, όπως αυτός ορίζεται στην περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α’ ́ 143), β) καθορίζονται οι κατηγορίες πληροφοριών και δεδομένων που τυγχάνουν επεξεργασίας και γ) ρυθμίζεται κάθε σχετικό θέμα με την εφαρμογή του Γ.Κ.Π.Δ και του ν. 4624/2019, που αφορά στην επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, περιλαμβανομένων των τεχνικών και οργανωτικών μέτρων που εφαρμόζονται για την ασφάλεια της επεξεργασίας και ρυθμίζεται κάθε σχετικό τεχνικό ή λεπτομερειακό θέμα».
