Μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη παραχωρησε στο ιστολόγιο mikrofwno.gr ο γνωστός γλύπτης Κ. Βαρώτσος και μεταξύ άλλων αναφέρθηκε και σε εθνικά θέματα.
Ακολουθεί ένα απόσπασμα:
-Πώς κρίνετε την πορεία της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια;
Η Ελλάδα από τη στιγμή της ίδρυσής της ώς ανεξάρτητο κράτος, η μεγάλη αγωνία που είχε ήταν ο πολιτιστικός προσδιορισμός. Έπρεπε να αναλάβουμε ως έθνος το βάρος του αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού τον οποίο τον είχαν πάρει άλλοι και τον είχαν εξελίξει. Από την άλλη, η μεταβυζαντινή περίοδος εμπόδισε την εξέλιξη να ριζώσει. Ήταν μια μεγάλη περίοδος που περιλαμβάνει και την Τουρκοκρατία. Ο σύγχρονος Έλληνας παλεύει με την έννοια της εξελικτικότητας. Δυσκολεύεται. Η κάθε εξελικτική στιγμή είναι τραυματική γιατί δεν περάσαμε Αναγέννηση. Αυτή η εξελικτικότητα που έδωσε η αναγέννηση και στην εκκλησία, αλλά και στην κοινωνία όλης της Ευρώπης, εμείς δεν την περάσαμε. Επίσης δεν περάσαμε βιομηχανική επανάσταση. Γι αυτό βλέπαμε Έλληνες που πηγαίνανε σε ένα άλλο κράτος και διαπρέπανε. Ο μηχανισμός εκεί ήταν τέτοιος. Ο Έλληνας προσπαθεί στην Ελλάδα να εξελιχθεί και δεν μπορεί. Έχει μάθει εδώ με τον δύσκολο τρόπο.
(...)
-Ο Έλληνας όμως έχει την τάση να απαξιώνει οτιδήποτε Ελληνικό και προσπαθεί να αντιγράψει το ξενόφερτο.
Θα σου πω ένα περιστατικό πάνω σε αυτό. Την εποχή που έκανα τον Δρομέα, υπήρχαν τα αποκόμματα. Γραφόσουν σε μια εταιρία και ότι γράφανε για σένα οι εφημερίδες, σου το έφερναν κάθε μέρα κατά τις 10 το πρωϊ στο σπίτι. Έχει καταργηθεί τώρα αυτή η υπηρεσία. Διαβάζοντας μια μέρα τα αποκόμματα, έγραφε ένας δημοσιογράφος: “Έγινε ο Δρομέας του Βαρώτσου πανομοιότυπος των Παρισίων” Τρελλάθηκα! Σκέφτηκα ότι έκανα ένα έργο που έμοιαζε με ένα που έχει κάνει κάποιος Γάλλος! Πανικοβλήθηκα και παίρνω τηλέφωνο τον δημοσιογράφο.”Ποιό είναι αυτό το έργο στο Παρίσι που λες ότι είναι πανομοιότυπο του Δρομέα;” και μου απαντά “Δεν είπα ότι υπάρχει ίδιο στο Παρίσι. Εννοούσα ότι είναι Ευρωπαϊκό έργο αυτό που κάνατε. Αντάξιο των Ευρωπαϊκών” Το είχε γράψει σαν κομπλιμέντο δηλαδή!
Το ευρωπαϊκό ήταν το καλύτερο. Ότι το έργο το δικό μου ήταν Ευρωπαϊκό. Όχι Ελληνικό. Δεν μπορούσε να είναι Ελληνικό αφού ήταν καλό! Απαξιώσαμε τον δικό μας πολιτισμό τα τελευταία χρόνια επειδή υπήρχε αυτή η παρεξήγηση με όλο το θέμα της παγκοσμιοποίησης. Το Global Village κτλ. Η παγκοσμιοποίηση ήταν μία υπόθεση η οποία αφορούσε την οικονομία. Όχι τον πολιτισμό. Τα χρήματα μου μπορούν να κάνουν το γύρο του πλανήτη μέσα σε μιά μέρα. Δεν μπορεί ο όμως πολιτισμός να είναι παγκοσμιοποιημένος. Επειδή κάποιος καλλιτέχνης στο Los Angeles κάνει ένα πετυχημένο έργο, το αντιγράφει ένας άλλος και το κάνει ίσως και καλύτερα. Ο δημιουργός όμως δεν μπορεί να το δικαιολογήσει, γιατί έχει φτιάξει ένα αντίγραφο ενός Αμερικάνικου έργου χωρίς να έχει το πολιτισμικό υπόβαθρο. Νομίζουν ότι μέσω της παγκοσμιοποίησης μπορούν να ενταχθούν σε ένα ρεύμα ξένο. Το κάνουν πολλοί νέοι αυτό.
Όταν είσαι νέος πρέπει κάπου να γαντζωθείς. Είναι πολύ δύσκολο να αντισταθείς στις μόδες. Θα σου φέρω ένα παράδειγμα. Μόλις είδαν τον Δρομέα, έψαχναν να βρουν κάπου να αναφερθούν. Δεν το είχαν ξαναδεί αυτό. Ούτε στην Ελλάδα, ούτε στο εξωτερικό. Ο “Δρομέας” είναι διάσημος παγκοσμίως γιατί είναι Ελληνικό προϊόν. Δεν έχουν εκείνοι τέτοιο έργο. Με καλούν από όλο τον κόσμο για να τους κάνω τα έργα μου που δεν τα έχουν εκεί. Αν εγώ έκανα κάτι που αντιγράφει τον Αμερικάνο, θα έπαιρναν εμένα; Αφού έχουν τον original. Θα ήταν γελοίο. Είναι σαν να πάρουμε εμείς από εδώ στην Ελλάδα έναν Αμερικάνο που αντιγράφει την τεχνοτροπία του Φασιανού. Θα μοιάζει, αλλά θα καταλαβαίνεις ότι δεν είναι Φασιανός. Σαν να έρχεται ένας Γερμανός στην Κρήτη και να παίζει λύρα. Το είχα δει αυτό να συμβαίνει. Ήταν ένας Γερμανός που έπαιζε λύρα πολύ καλά. Όσο καλά και να παίζει όμως, ποτέ δε θα πιάσει τη νότα που θα πιάσει ο Κρητικός που θα σε κάνει να ανατριχιάσεις. Εγώ ακούω μπουζούκι και ανατριχιάζω. Και δεν είμαι κανένας μπουζουκόβιος, αλλά μόλις ακούω ένα καλό μπουζούκι να παίζει, τρελαίνομαι. Πάω σε συναυλίες του Ξαρχάκου και κλαίω. Το ακούει ο ξένος και λέει “Τι είναι αυτό; Ωραίο φολκλόρ“. Εμένα μου χτυπάει το νευρικό μου σύστημα. Μία χορδή πολύ βαθειά. Δεν το ελέγχω. Με το που ακούω τη νότα, κάτι κινητοποιείται. Πρέπει να συμφιλιωθούμε λοιπόν με το πολιτιστικό μας υπόβαθρο.
-Σήμερα βλέπουμε ότι προωθείται η απαξίωση σε οτιδήποτε αφορά την πατρίδα, τα εθνικά ιδεώδη και τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό. Εσείς αντίθετα πρεσβεύετε με υπερηφάνεια όπου πάτε την καταγωγή σας. Πώς χαρακτηρίζετε αυτή την τάση;
Εγώ βγαίνω με το εθνόσημο στο πουκάμισο. Είμαι υπερήφανος που είμαι Έλληνας. Αυτό που συμβαίνει σήμερα είναι λόγω της δικτατορίας. Επί επτά χρόνια κάνανε μια κιτς αρχαιολατρία με αναπαραστάσεις και παρελάσεις ντυμένοι αρχαίοι Έλληνες με περικεφαλαίες. Ήταν τόσο έντονος και κακόγουστος ο τρόπος που χρησιμοποίησαν τα εθνικά σύμβολα, που αυτά τα επτά χρόνια αμαύρωσαν τον πατριωτισμό. Δεν αντιλαμβανόντουσαν ούτε οι ίδιοι πόσο κιτς ήταν αυτά που κάνανε τότε. Προσπαθούσαν να ανεβάσουν το εθνικό φρόνημα. Εκεί ξεκίνησαν όλα. Αυτό όμως άφησε μιά ρετσινιά σε οτιδήποτε εθνικό. Άρα βγαίνει λανθασμένα το συμπέρασμα ότι όποιος αγαπά τους αρχαίους Έλληνες, είναι χουντικός. Όταν για παράδειγμα έβλεπαν την 25η Μαρτίου να βγάζει σημαία κάποιος στο μπαλκόνι, τον έλεγαν χουντικό. Φταίει γι αυτο η δική μας η γενιά που δε διαχώρισε την κατάσταση από τη χούντα. Να προστατεύσει τον αρχαίο πολιτισμό και να έχουμε μιά εθνική συνείδηση. Βοηθάει η εθνική συνείδηση στην ομαδική έκφραση ενός λαού. Στην Ιταλία, εκτός από Καλών Τεχνών, φοίτησα και στην αρχιτεκτονική. Μας δίδασκαν τη φασιστική αρχιτεκτονική που καθορίζεται την περίοδο του Μουσολίνι. Εκείνη την εποχή έγινε μια αναγέννηση όλης της Ιταλίας.
Ο Μουσολίνι είχε μια πολύ θετική περίοδο όσον αφορά τις υποδομές και τα έργα. Όλοι όμως μιλάγανε άσχημα για τις κατασκευές που έγιναν την περίοδο εκείνη. Το ένα χάλια, το άλλο χάλια κτλ. Οτιδήποτε έγινε επί Μουσολίνι το ακύρωναν. Όμως ο Μουσολίνι είχε πάρει τους καλύτερους αρχιτέκτονες. Εμένα μου άρεσαν τα κτίρια. Δεν τολμούσα να μιλήσω όμως! Άργησα πολύ να πάρω το θάρρος να πω ότι αυτά τα κτίρια είναι αριστουργήματα. Αργότερα ανακαλύφθηκε ότι ο Le Corbusier (σ.σ. διάσημος Ελβετός αρχιτέκτων του μοντερνισμού) που ήταν αριστερός, είχε στείλει επιστολή στον Μουσολίνι που έλεγε: “Αγαπητέ Ντούτσε, σας θαυμάζω, μπορείτε να μου δώσετε δουλειά;” Αυτή η παρεξήγηση στην Ελλάδα λοιπόν ξεκίνησε από τη χούντα. Αμαύρωσε έναν συγκλονιστικό πολιτισμό που είναι ο αρχαιοελληνικός.
-Πιστεύετε ότι η πολιτεία σέβεται και διαφυλάττει τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό;
Εκμεταλλεύονται τον πολιτισμό για να βγάλουν λεφτά από τα αρχαία. Μην νομίζεις ότι μόνο το Ελληνικό κράτος το κάνει. Το ίδιο κάνουν και οι Ιταλοί. Όλα τα κράτη προσπαθούν να εκμεταλλευτούν τον πολιτισμό τους. Αυτό μόνο τους ενδιαφέρει. Το υπουργείο Πολιτισμού αυτό κάνει. Πήγε και έριξε τσιμέντο πάνω την Ακρόπολη η Μενδώνη για να χωράει λέει περισσότερους, να κόψουμε περισσότερα εισιτήρια να βγάλουμε λεφτά.
(...)
-Ποιά είναι η άποψή σας για τη συμφωνία των Πρεσπών;
Εγώ έχω μία συνολική άποψη για αυτά τα θέματα. Πρέπει να κάνουμε πράγματα που να οδηγούν στην ύφεση και στην ειρήνη. Συζητούσα με έναν διπλωμάτη κάποια στιγμή, και τον ρώτησα ποιοί κερδίζουν από αυτή την κόντρα που έχουμε με την Τουρκία;
Αυτοί που πουλάνε οπλικά συστήματα.
Μπράβο. Εμείς είμαστε φαληριμένοι σαν κράτος. Η Τουρκία το ίδιο, και τρέχει να αγοράσει αεροπλάνα από τους Αμερικάνους και τους παρακαλάει. Παίρνει πυραύλους από τους Ρώσους και δίνει δισεκατομμύρια τη στιγμή που ο λαός δεν έχει ψωμί να φάει. Κι εμείς το ίδιο. Χρωστάμε τρισεκατομμύρια, μας πήραν όλη την εθνική μας κληρονομιά και αγοράζουμε φρεγάτες. Είμαι υπέρ της αγάπης των λαών. Πιστεύω στην ανεκτικότητα και στη συνεννόηση. Εγώ έχω ένα κτήμα στην Αίγινα που έχω και το ατελιέ μου εκεί. Αν έρθει ο γείτονας και θέλει κι ένα δέντρο, του το δίνω. Ακούω για τον Έντι Ράμα που τον βρίζουν όλοι και τον λένε εθνικιστή κτλ. Εγώ τον ξέρω προσωπικά τον Έντι Ράμα. Μόλις έκανα την “Απόβαση” με βράβευσε και με κάλεσε στην Αλβανία. Κατ αρχήν είναι καλλιτέχνης, Είναι ζωγράφος. Και μάλιστα πολύ καλός. Κανένας δεν το λέει.
Στο αντίστοιχο Μέγαρο Μαξίμου της Αλβανίας από κάτω έχει γκαλερί. Επίσης υπάρχουν πολλοί σοβαροί Τούρκοι, αλλά είναι οι μ...κες που κερδίζουν γιατί φωνάζουν περισσότερο. Λένε ότι θα πάρουν όλο το Αιγαίο κτλ. Σίγουρα υπάρχουν και στην Τουρκία άνθρωποι που λένε αυτά που λέω κι εγώ περί ειρηνικής συνύπαρξης, αλλά είναι η μειοψηφία. Πρέπει όμως να ακούγεται και η μειοψηφία. Τώρα όμως που κάνω κριτική για τα οπλικά συστήματα που γινόμαστε αστακοί ενώ δεν έχουμε να φάμε, θα έρθει ο Συριζα και θα το εκμεταλλευθεί και θα πει “Είναι δικός μας ο Βαρώτσος“. Δεν μπορούμε να μιλήσουμε! Όταν βγήκα και κατέκρινα το τσιμέντο στην Ακρόπολη, ο Συριζα έβγαλε ολόκληρη ανακοίνωση, υπονοώντας ότι είμαι μαζί τους. Όταν τσακώθηκα με τη Ζορμπά του Σύριζα, έλεγαν ότι ο Βαρώτσος θα κατέβει υποψήφιος με τη ΝΔ. Είναι δηλαδή πολωμένα τα πράγματα.
