Οι πρόσφατες κοινές στρατιωτικές ασκήσεις Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο εντάσσονται στον τακτικό επιχειρησιακό σχεδιασμό για την ενίσχυση της διαλειτουργικότητας και της περιφερειακής ασφάλειας, ενώ παράλληλα προκαλούν έντονο προβληματισμό και αντιδράσεις στον τουρκικό Τύπο και στους αναλυτές της Άγκυρας.
Σύμφωνα με επίσημες ανακοινώσεις του Πολεμικού Ναυτικού και του ΓΕΕΘΑ, την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026 πραγματοποιήθηκε στη θαλάσσια περιοχή νότια της Κύπρου τριμερής άσκηση ναυτικής συνεργασίας τύπου PASSEX.
Η φρεγάτα «ΑΔΡΙΑΣ» και ένα ζεύγος μαχητικών F-16 από την Ελλάδα, το Περιπολικό Ανοικτής Θαλάσσης «ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ» της Εθνικής Φρουράς της Κύπρου, καθώς και το ταχύ περιπολικό κατευθυνομένων βλημάτων «INS SUFA» του Ισραήλ.
Τα σενάρια εστίασαν στην αντιαεροπορική άμυνα, την αντιμετώπιση εναέριων απειλών, τη σύνθεση εικόνας επιφανείας και τους τακτικούς ελιγμούς.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, αεροσκάφη της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας (ΠΑ) και της ισραηλινής (IAF) πραγματοποίησαν κοινή άσκηση εναέριου ανεφοδιασμού στον ελληνικό εναέριο χώρο.
Οι δυνάμεις συνεργάστηκαν στην αντιμετώπιση εναέριων απειλών και εκτέλεσαν ελιγμούς μάχης, ενώ πραγματοποιήθηκε και άσκηση εναέριου ανεφοδιασμού νότια της Κρήτης. Η άσκηση ενισχύει τη στρατιωτική συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο και βελτιώνει τη διαλειτουργικότητα και τους χρόνους αντίδρασης των τριών χωρών.
Το πιο σημαντικό ήταν η παρουσία δύο ελληνικών μαχητικών F-16, τα οποία σταθμεύουν στην αεροπορική βάση «Ανδρέας Παπανδρέου» στην Πάφο και χρησιμοποιήθηκαν για την προσομοίωση εναέριας απειλής.
Παράλληλα, νότια της Κρήτης πραγματοποιήθηκε άσκηση εναέριου ανεφοδιασμού, με τη συμμετοχή 40 ελληνικών F-16, τα οποία ανεφοδιάστηκαν από ισραηλινό ιπτάμενο τάνκερ.
Πρόκειται για τη δεύτερη μεγάλη κοινή άσκηση ελληνικών και ισραηλινών δυνάμεων μέσα σε έναν μήνα, γεγονός που αναδεικνύει την ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι συνεκπαιδεύσεις αυτές επιβεβαιώνουν τη σταθερότητα του τριμερούς αμυντικού άξονα. Ο στόχος είναι η αναβάθμιση της επιχειρησιακής ετοιμότητας και η προβολή σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, ανεξάρτητα από τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις.
Στην Άγκυρα , οι κινήσεις αυτές παρακολουθούνται στενά και συχνά παρουσιάζονται από τον φιλοκυβερνητικό Τύπο και τους αναλυτές ως προσπάθεια «στρατηγικής περικύκλωσης» της χώρας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Άγκυρα αντιμετωπίζει τη στρατιωτική σύμπραξη Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ ως παράγοντα που αμφισβητεί τα συμφέροντά της και το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», αποφεύγοντας ωστόσο να χαρακτηρίσει επίσημα τις ασκήσεις ως «τρόμο», αλλά κάνοντας λόγο για κινήσεις που «κλιμακώνουν την ένταση» στην περιοχή.
Τι φοβούνται πραγματικά οι Τούρκοι από την στρατιωτική συνεργασία Ελλάδος-Ισραήλ και Κύπρου επί του πεδίου;
Επί του πεδίου, η βασική ανησυχία της Άγκυρας δεν αφορά απλώς τον συμβολισμό των κοινών ασκήσεων, αλλά τη διαμόρφωση ενός ενιαίου επιχειρησιακού δικτύου αποτροπής και επιτήρησης από το Αιγαίο και τον Έβρο έως την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο, το οποίο περιορίζει την ελευθερία κινήσεων των τουρκικών δυνάμεων.
Σύμφωνα με γεωστρατηγικές αναλύσεις, οι Τούρκοι βλέπουν μια επανάληψη της περιόδου των Βαλκανικών πολέμων και αυτό τους ανησυχεί πάρα πολύ πραγματικά.
Επίσης η προμήθεια και ενσωμάτωση προηγμένων ισραηλινών αντιαεροπορικών και αντιπυραυλικών συστημάτων (όπως το Barak MX στην Κύπρο και τα συστήματα αεράμυνας και συστήματα anti-drone που συζητούνται ή εντάσσονται στον ελληνικό σχεδιασμό) δημιουργεί ένα πολυεπίπεδο πλέγμα άρνησης περιοχής (A2/AD).
Αυτό απειλεί να ακυρώσει το βασικό τακτικό πλεονέκτημα της Τουρκίας τα τελευταία χρόνια, δηλαδή τη μαζική χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών (Bayraktar, Anka κ.ά.).
Η εγκατάσταση ισραηλινών συστημάτων επιτήρησης (όπως τα συστήματα της Elbit στην Πράσινη Γραμμή της Κύπρου) και η διασύνδεση ραντάρ και αισθητήρων Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ επιτρέπουν την παρακολούθηση των τουρκικών κινήσεων σε βάθος εντός της τουρκικής ενδοχώρας, στα παράλια της Μικράς Ασίας και στα κατεχόμενα.
Υπονόμευση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» στη θάλασσα
Οι κοινές αεροναυτικές ασκήσεις, οι συνεκπαιδεύσεις εναέριου ανεφοδιασμού μεγάλου βεληνεκούς και η διαλειτουργικότητα των στόλων αποδεικνύουν στην πράξη ότι οι τρεις χώρες μπορούν να ελέγξουν τις θαλάσσιες οδούς και τις ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο, αμφισβητώντας επί του πεδίου τις μονομερείς τουρκικές διεκδικήσεις (όπως το τουρκολιβυκό μνημόνιο).
Το σενάριο διμέτωπης πίεσης και στρατηγικής περικύκλωσης
Η Άγκυρα φοβάται πως, σε περίπτωση κρίσης ή ένοπλης σύγκρουσης (είτε στο Αιγαίο, είτε στη Συρία, είτε στην Ανατολική Μεσόγειο), η ύπαρξη ενός συντονισμένου άξονα με κοινά πρωτόκολλα επικοινωνίας και ηλεκτρονικού πολέμου θα μπορούσε να δεσμεύσει τουρκικές δυνάμεις σε πολλαπλά μέτωπα ταυτόχρονα, εκθέτοντας ακόμη και τις δυνάμεις κατοχής στην Κύπρο.
Πέρα από τις αγορές οπλικών συστημάτων, η δημιουργία κοινών ομάδων εργασίας μεταξύ των αμυντικών βιομηχανιών των τριών χωρών και η ανταλλαγή εμπειρίας σε μη επανδρωμένα συστήματα και ηλεκτρονικό πόλεμο ενισχύουν μακροπρόθεσμα τις εγχώριες δυνατότητες της Ελλάδας και της Κύπρου, μειώνοντας το τεχνολογικό χάσμα που επιδίωκε να χτίσει εδώ και χρόνια η τουρκική αμυντική βιομηχανία.
Οι κίνδυνοι είναι πολλοί για την υπερφίαλη και αλλαζονική τουρκική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, η οποία συνεχίζει κανονικά τα σχέδια για επέκταση της τουρκικής επιρροής παντού, προκαλώντας όπως είναι αναμενόμενο σφοδρή στρατιωτική αντίδραση από την Ελλάδα, αλλά και στρατιωτικούς συνασπισμούς.