Η Αθήνα έθεσε ευθέως στην Άγκυρα το ζήτημα της απρόσκοπτης συνέχισης των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίσει συγκεκριμένη δέσμευση από την τουρκική πλευρά. Η συνάντηση Γιώργου Γεραπετρίτη και Χακάν Φιντάν, τη Δευτέρα (16/11) στις Βρυξέλλες, πραγματοποιήθηκε σε καλό κλίμα, σύμφωνα με ελληνικές διπλωματικές πηγές, αλλά δεν οδήγησε σε ανακοινωμένη συμφωνία για τα δύο σημαντικότερα ζητήματα της συζήτησης: το υποθαλάσσιο καλώδιο και το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Το τετ α τετ πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο των ευρωπαϊκών διπλωματικών επαφών, σε μια περίοδο κατά την οποία το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo συνεχίζει την αποστολή του για το Great Sea Interconnector (GSI).
Η συνάντηση επιβεβαίωσε τη βούληση των δύο υπουργών να διατηρούν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας. Δεν επιβεβαίωσε, όμως, μεταβολή των τουρκικών θέσεων για τις θαλάσσιες ζώνες και τις σχετικές έρευνες.

Το ελληνικό αίτημα για το καλώδιο και η στάση Φιντάν
Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε ο ΣΚΑΪ, ο Γιώργος Γεραπετρίτης ζήτησε από τον Τούρκο ομόλογό του να συνεχιστούν απρόσκοπτα οι εργασίες για την ηλεκτρική σύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Ο υπουργός Εξωτερικών τόνισε ότι το έργο έχει ευρωπαϊκή σημασία και πρέπει να υλοποιηθεί σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.
Κατά τις ίδιες πηγές, ο Χακάν Φιντάν δεν διατύπωσε αρνητική απάντηση στο αίτημα. Ωστόσο, δεν ανέλαβε καμία συγκεκριμένη δέσμευση για τη στάση που θα τηρήσει η Τουρκία κατά τη συνέχιση των ερευνών.
Η διάκριση έχει σημασία, καθώς η απουσία αντίρρησης σε μια διπλωματική συνάντηση δεν αποτελεί συμφωνία ούτε εγγύηση ότι δεν θα υπάρξουν νέες εντάσεις στη θάλασσα.
Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι οι βυθομετρικές έρευνες του Abeille Marengo πραγματοποιούνται σε περιοχές όπου η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία ασκούν τα σχετικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Η Άγκυρα έχει διατυπώσει διαφορετικές αξιώσεις μέσω ναυτικών αναγγελιών, επαναφέροντας τις διαφωνίες για τη θαλάσσια δικαιοδοσία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στο Ηράκλειο το Abeille Marengo – Το επόμενο βήμα
Η διπλωματική συζήτηση πραγματοποιήθηκε την ίδια ημέρα που το γαλλικό ερευνητικό πλοίο επέστρεψε στο λιμάνι του Ηρακλείου.
Σύμφωνα με τον επιχειρησιακό σχεδιασμό που έχει δημοσιοποιηθεί, η επιστροφή αφορά ανεφοδιασμό, αλλαγή προσωπικού και τεχνικούς ελέγχους.
Δεν προκύπτει ότι συνδέεται με νέα τουρκική παρέμβαση ή αιφνίδια διακοπή της αποστολής.
Η αναχώρηση του πλοίου αναμένεται την Τρίτη ή την Τετάρτη, ώστε να συνεχίσει τις εργασίες κατά μήκος της προβλεπόμενης διαδρομής του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Οι έρευνες εντάσσονται σε πρόγραμμα διάρκειας αρκετών μηνών, το οποίο προβλέπει περιοδικούς ελλιμενισμούς στην Κρήτη.
Το επόμενο ουσιαστικό τεστ θα είναι η συνέχιση των εργασιών στη θάλασσα και η στάση που θα τηρήσουν οι τουρκικές αρχές, όχι απλώς η διατύπωση καλών προθέσεων στις Βρυξέλλες.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η απάντηση που αποδίδεται στον Φιντάν
Το δεύτερο σημαντικό θέμα της συνάντησης ήταν το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, με το οποίο Άγκυρα και Τρίπολη επιχείρησαν να καθορίσουν μεταξύ τους θαλάσσιες ζώνες.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης επανέλαβε την ελληνική θέση ότι το μνημόνιο αντιβαίνει στο Διεθνές Δίκαιο, είναι νομικά ανυπόστατο και δεν παράγει αποτελέσματα εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Σύμφωνα με πληροφορίες του ΣΚΑΪ, ο Χακάν Φιντάν απάντησε ότι η διαδικασία εσωτερικής κύρωσης του μνημονίου αφορά κυρίως τη Λιβύη και όχι την Τουρκία.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, υποστήριξε ότι πρόκειται για διαδικασία της λιβυκής πλευράς, χωρίς τουρκική ανάμειξη.
Η τοποθέτηση αυτή αποδίδεται στον Τούρκο υπουργό από δημοσιογραφικές πηγές και δεν έχει επιβεβαιωθεί με δημοσιευμένο πλήρες πρακτικό της συνάντησης.
Σε κάθε περίπτωση, η κύρωση ενός μνημονίου από εθνικό κοινοβούλιο αποτελεί διαφορετικό ζήτημα από τη διεθνή νομική ισχύ των θαλάσσιων οριοθετήσεων που προβλέπει.
Η Αθήνα αντιτίθεται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο επειδή θεωρεί ότι παραγνωρίζει τα δικαιώματα ελληνικών νησιών στη θαλάσσια οριοθέτηση. Η Τουρκία υποστηρίζει τη νομιμότητα της συμφωνίας.
Η συνάντηση των δύο υπουργών δεν έδωσε ένδειξη ότι οι δύο πλευρές προσέγγισαν τις θέσεις τους στο συγκεκριμένο θέμα.
Συμφωνία για τη ναυσιπλοΐα, όχι για τις θαλάσσιες διαφορές
Ένα σημείο στο οποίο καταγράφηκε σύγκλιση ήταν η ανάγκη προστασίας της ασφάλειας και της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.
Οι δύο υπουργοί αναγνώρισαν τη σημασία των ασφαλών θαλάσσιων μεταφορών για την ενεργειακή και επισιτιστική ασφάλεια, σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν μετά τη συνάντηση.
Το ζήτημα συνδέεται με τις ευρύτερες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, όπου η ασφάλεια των εμπορικών διαδρομών επηρεάζει τόσο την περιφερειακή σταθερότητα όσο και την ευρωπαϊκή οικονομία.
Η σύγκλιση αυτή, πάντως, δεν ισοδυναμεί με συμφωνία για τις υφιστάμενες ελληνοτουρκικές θαλάσσιες διαφορές.
Τι μένει ανοιχτό μετά τις Βρυξέλλες
Η συνάντηση Γεραπετρίτη–Φιντάν επιβεβαίωσε ότι Αθήνα και Άγκυρα επιθυμούν να συνεχίσουν τις διπλωματικές επαφές ακόμη και όταν διαφωνούν σε ζητήματα υψηλής σημασίας.
Ωστόσο, τα συγκεκριμένα αποτελέσματα παραμένουν περιορισμένα.
Η Ελλάδα ζήτησε να μη δημιουργηθούν εμπόδια στο Great Sea Interconnector, χωρίς να λάβει ρητή δέσμευση. Επανέλαβε την αντίθεσή της στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, χωρίς να προκύψει μετατόπιση της τουρκικής πλευράς. Παράλληλα, οι δύο υπουργοί συμφώνησαν στη σημασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.
Το καλό κλίμα διατηρεί τον δίαυλο επικοινωνίας ανοιχτό. Δεν επιλύει, όμως, τις διαφωνίες που θα κριθούν στην πράξη, κατά τη συνέχιση των ερευνών για το καλώδιο και στις επόμενες κινήσεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο.