Πανηγυρισμοί στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης για την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της ανατολικής Λιβύης, με ισχυρισμούς περί διεύρυνσης των θαλάσσιων ορίων και απαίτηση τουρκικής έγκρισης για ελληνικές συνεργασίες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Δεν πρόλαβε να στεγνώσει το μελάνι της απόφασης στη Βεγγάζη και τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης άρχισαν να παρουσιάζουν την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου ως μεγάλη γεωπολιτική επιτυχία της Άγκυρας, φτάνοντας μάλιστα στο σημείο να υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να αναπτύξει θαλάσσιες συνεργασίες με χώρες της Ανατολικής Μεσογείου χωρίς τουρκική συγκατάθεση.
Η απόφαση της λιβυκής Βουλής, που ελήφθη στις 20 Οκτωβρίου, αφορά τη συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών του 2019. Το ίδιο κοινοβούλιο είχε απορρίψει το μνημόνιο το 2020, προτού ανατρέψει τώρα την προηγούμενη στάση του.
Η αλλαγή αυτή αποτέλεσε αφορμή για πανηγυρικά δημοσιεύματα στην Τουρκία, τα οποία εμφανίζουν την εξέλιξη ως ενίσχυση της λεγόμενης «Γαλάζιας Πατρίδας».
«Χωρίς την άδεια της Τουρκίας δεν μπορεί να γίνει τίποτα»
Η εφημερίδα Hürriyet χαρακτήρισε την απόφαση εξέλιξη που μεταβάλλει τις ισορροπίες, συνδέοντάς την με τη στήριξη της Βεγγάζης στις τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις. Αντίστοιχα, η Yeni Şafak υποστήριξε ότι η «Γαλάζια Πατρίδα» ενισχύθηκε, ενώ η Milliyet έκανε λόγο για θωράκισή της.
Ακόμη πιο κατηγορηματική ήταν η παρουσίαση του τηλεοπτικού δικτύου Haber Global, το οποίο υποστήριξε ότι τα όρια της τουρκολιβυκής συμφωνίας έχουν πλέον διευρυνθεί.
Στην τηλεοπτική παρουσίαση χάρτη, η τουρκική και η λιβυκή υφαλοκρηπίδα εμφανίστηκαν ως θαλάσσιες περιοχές που συνδέονται μεταξύ τους, με το δίκτυο να υποστηρίζει ότι η εξέλιξη εξυπηρετεί τα κοινά συμφέροντα των δύο χωρών.
Ο πλέον χαρακτηριστικός ισχυρισμός αφορούσε ευθέως την Ελλάδα: Σύμφωνα με το τουρκικό δίκτυο, η Αθήνα δεν μπορεί να συνεργαστεί με την Αίγυπτο, το Ισραήλ ή οποιαδήποτε άλλη χώρα ανατολικότερα, χωρίς προηγούμενη άδεια ή συνεργασία με την Τουρκία.
Πρόκειται για θέση που αποτυπώνει τις τουρκικές διεκδικήσεις, όχι για αναγνωρισμένο περιορισμό των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Η επικύρωση μιας διμερούς συμφωνίας δεν αρκεί από μόνη της για να καθορίσει δικαιώματα τρίτων κρατών.
Η αντίθετη φωνή μέσα στην Τουρκία
Την ώρα που μέρος του τουρκικού Τύπου πανηγυρίζει, ο Αχμέτ Καμίλ Εροζάν, πρώην διπλωμάτης και αντιπρόεδρος του Καλού Κόμματος, προειδοποίησε για τις νομικές δυσκολίες που ενδέχεται να αντιμετωπίσει η τουρκική επιχειρηματολογία.
Ο Εροζάν υπενθύμισε ότι η Λιβύη έχει προσφύγει στο παρελθόν στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για θαλάσσιες διαφορές με την Τυνησία και τη Μάλτα, αποδεχόμενη τις αποφάσεις του.
Επισήμανε ακόμη ότι η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και αναγνώρισε ότι οι σχετικές διατάξεις δεν ευνοούν ιδιαίτερα τις θέσεις της Άγκυρας για τη συγκεκριμένη περιοχή.
Οι δηλώσεις του παρουσιάζουν μια διαφορετική προσέγγιση από εκείνη των πανηγυρικών τηλεοπτικών αναφορών, καταγράφοντας τις επιφυλάξεις που υπάρχουν και στο εσωτερικό της Τουρκίας για τη νομική αντιμετώπιση του ζητήματος.
Η ελληνική θέση και η σημασία της απόφασης
Η Αθήνα απέρριψε επισήμως την απόφαση της λιβυκής Βουλής, επισημαίνοντας ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να δικαιολογούν τη συγκεκριμένη οριοθέτηση και ότι το μνημόνιο παραγνωρίζει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών.
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών έχει γνωστοποιήσει τις θέσεις του στους εταίρους και συμμάχους της χώρας, δηλώνοντας ότι θα προβεί στις ενδεδειγμένες ενέργειες για την προστασία των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
Η νέα απόφαση της Βεγγάζης έχει πολιτική σημασία, καθώς το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης εγκαταλείπει την προηγούμενη αντίθεσή του στη συμφωνία του 2019. Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι μεταβλήθηκαν αυτομάτως τα θαλάσσια σύνορα στην Ανατολική Μεσόγειο ή ότι αποκτά η Τουρκία δικαίωμα έγκρισης των ελληνικών συμφωνιών.
Αυτή ακριβώς είναι η διάκριση ανάμεσα στο περιεχόμενο της λιβυκής κοινοβουλευτικής απόφασης και στους ισχυρισμούς που προβάλλονται πλέον από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης.