Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Το ενδεχόμενο μιας σοβαρής στρατιωτικής κρίσης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, τη σημασία του Καστελόριζου και τις αλλαγές που φέρνει ο ελληνικός αμυντικός σχεδιασμός εξέτασε ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης, σε συνέντευξή του στη «Θεσσαλία Τηλεόραση» στις 21 Σεπτεμβρίου.
Ο κ. Μπαλτζώης υποστήριξε ότι η Αθήνα οφείλει να περιλαμβάνει στον στρατηγικό σχεδιασμό της ακόμη και σενάρια σοβαρής κλιμάκωσης. Αναφέρθηκε επίσης στην αυξανόμενη σημασία της αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας–Ισραήλ και στην προοπτική ανάπτυξης της «Ασπίδας του Αχιλλέα».
Η αναφορά του σε ενδεχόμενο θερμού επεισοδίου αποτελεί στρατιωτική εκτίμηση και όχι πληροφορία για ειλημμένη απόφαση της Τουρκίας να προχωρήσει σε επίθεση.
«Δεν πρέπει να αποκλείουμε τίποτα»
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο ελληνοτουρκικής κρίσης, ο αντιστράτηγος ε.α. ανέφερε ότι είναι πιθανή ακόμη και μια σοβαρή στρατιωτική αντιπαράθεση, στην οποία θα μπορούσαν να σημειωθούν ανταλλαγές πυρών.
Κατά την ανάλυση του, η εκτίμηση των κινδύνων δεν πρέπει να περιορίζεται στα περισσότερο αναμενόμενα σενάρια. Αντιθέτως, ο στρατιωτικός σχεδιασμός οφείλει να λαμβάνει υπόψη και ενδεχόμενες κινήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε απότομη επιδείνωση της κατάστασης.
Ο Μπαλτζώης αναφέρθηκε στην κρίση των Ιμίων του 1996, την οποία χρησιμοποίησε ως ιστορικό παράδειγμα για τη σημασία της έγκαιρης αντίδρασης και της αποτροπής δημιουργίας τετελεσμένων.
Οι αναφορές του δεν συνοδεύτηκαν από συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ή από παρουσίαση πληροφοριών που να επιβεβαιώνουν ότι επίκειται ελληνοτουρκική στρατιωτική σύγκρουση.
Το Καστελόριζο και οι τουρκικές διεκδικήσεις
Ιδιαίτερη θέση στη συζήτηση είχε το Καστελόριζο, εξαιτίας της γεωγραφικής του θέσης στην Ανατολική Μεσόγειο και της σημασίας του στις διαφωνίες Ελλάδας–Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες.
Ο κ. Μπαλτζώης δεν απέκλεισε θεωρητικά το ενδεχόμενο το νησιωτικό σύμπλεγμα να αποτελέσει σημείο έντασης, διευκρινίζοντας ότι εξετάζει πιθανές στρατιωτικές εξελίξεις.
Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκε στις τουρκικές αξιώσεις περί αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών.
Η ελληνική θέση, όπως έχει διατυπωθεί επανειλημμένα από το υπουργείο Εξωτερικών, είναι ότι η αμυντική διάταξη των νησιών συνδέεται με την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων και τις ανάγκες εθνικής ασφάλειας.
Η Αθήνα επισημαίνει επίσης ότι η Τουρκία δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947, με την οποία τα Δωδεκάνησα παραχωρήθηκαν από την Ιταλία στην Ελλάδα.
Η Άγκυρα προβάλλει διαφορετική ερμηνεία των διεθνών συνθηκών και διατηρεί τις σχετικές διεκδικήσεις της.
Το «δόγμα των τριών πολέμων»
Ένα από τα βασικά σημεία της συνέντευξης ήταν η περιγραφή ενός μηχανισμού πίεσης που ο Μπαλτζώης αποκάλεσε «δόγμα των τριών πολέμων».
Σύμφωνα με τον ίδιο, το πρώτο επίπεδο αφορά την προσπάθεια επηρεασμού της κοινής γνώμης, τόσο στο εσωτερικό της Τουρκίας όσο και διεθνώς.
Το δεύτερο συνδέεται με τον ψυχολογικό πόλεμο, δηλαδή τη χρήση δηλώσεων, προειδοποιήσεων και άλλων κινήσεων με στόχο την άσκηση πίεσης στην αντίπαλη πλευρά.
Το τρίτο είναι ο λεγόμενος νομικός πόλεμος, μέσα από την προβολή ερμηνειών διεθνών συνθηκών και κανόνων του Δικαίου της Θάλασσας που υποστηρίζουν τις τουρκικές θέσεις.
Ο αντιστράτηγος ε.α. παρουσίασε αυτούς τους τρεις παράγοντες ως αλληλοσυμπληρούμενες μορφές πίεσης προς την Ελλάδα.
Πρόκειται για τη δική του αναλυτική περιγραφή της τουρκικής στρατηγικής και όχι για επισήμως ανακοινωμένο στρατιωτικό δόγμα της Άγκυρας με τη συγκεκριμένη ονομασία.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» και η συνεργασία με το Ισραήλ
Ο Ιωάννης Μπαλτζώης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην αμυντική συνεργασία Ελλάδας–Ισραήλ, εκτιμώντας ότι η ενίσχυσή της επηρεάζει τους στρατηγικούς υπολογισμούς της Τουρκίας.
Στην ανάλυσή του, η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποτελεί σημαντική εξέλιξη, καθώς αποσκοπεί στη διασύνδεση διαφορετικών αμυντικών μέσων και στη δημιουργία ενός περισσότερο ολοκληρωμένου συστήματος εντοπισμού και αντιμετώπισης απειλών.
Το πρόγραμμα έχει ήδη εισέλθει στη φάση υλοποίησης. Στις 31 Αυγούστου 2026 το υπουργείο Εθνικής Άμυνας ανακοίνωσε την υπογραφή διακρατικής συμφωνίας με το Ισραήλ για την ανάπτυξη του αντιαεροπορικού, αντιβαλλιστικού και αντι-drone θόλου.
Σύμφωνα με την επίσημη περιγραφή του υπουργείου, η συνολική αρχιτεκτονική της «Ασπίδας του Αχιλλέα» περιλαμβάνει πέντε επίπεδα προστασίας: θάλασσα, ξηρά, αέρα, κυβερνοχώρο και διάστημα.
Ο Μπαλτζώης εκτίμησε ότι για την πλήρη διασύνδεση των επιμέρους μέσων θα απαιτηθεί χρονικό διάστημα περίπου τριών ετών.
Η συγκεκριμένη εκτίμηση για το χρονοδιάγραμμα ανήκει στον ίδιο και δεν αποτελεί ανακοινωμένη ημερομηνία ολοκλήρωσης ολόκληρου του προγράμματος.
Οι ελληνικοί εξοπλισμοί και ο ορίζοντας του 2030
Ο αντιστράτηγος ε.α. συνέδεσε την ανάπτυξη της νέας αεράμυνας με τις υπόλοιπες εξοπλιστικές επιλογές της Ελλάδας, αναφερόμενος ιδιαίτερα στην ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού και στην προγραμματισμένη απόκτηση μαχητικών F-35.
Κατά την άποψή του, ο συνδυασμός αυτών των δυνατοτήτων ενδέχεται να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία αξιολογεί τις μελλοντικές ισορροπίες στρατιωτικής ισχύος.
Στη συζήτηση έκανε λόγο για τουρκικό προβληματισμό ενόψει του 2030, όταν αναμένεται να έχουν προχωρήσει σημαντικά ελληνικά αμυντικά προγράμματα.
Η αναφορά αυτή δεν αποδεικνύει ότι η Άγκυρα σχεδιάζει προληπτική στρατιωτική κίνηση πριν από το συγκεκριμένο έτος. Αποτυπώνει την εκτίμηση του Μπαλτζώη για τη σημασία που μπορεί να έχουν οι επόμενες ελληνικές εξοπλιστικές εξελίξεις.
Τι είπε για Γαλλία, Ισραήλ και ΗΠΑ
Στο τελευταίο μέρος της ανάλυσής του ο Μπαλτζώης αναφέρθηκε στον πιθανό ρόλο των διεθνών εταίρων της Ελλάδας σε περίπτωση σοβαρής κρίσης.
Εκτίμησε ότι η Αθήνα δεν πρέπει να θεωρεί δεδομένη την άμεση στρατιωτική συμμετοχή τρίτων χωρών σε ενδεχόμενη ελληνοτουρκική σύγκρουση.
Αντίθετα, υποστήριξε ότι θα μπορούσε να αναμένει μορφές υλικοτεχνικής, πληροφοριακής και διπλωματικής υποστήριξης από χώρες όπως η Γαλλία και το Ισραήλ.
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες εξέφρασε την εκτίμηση ότι θα επιδίωκαν πρωτίστως την αποφυγή σύγκρουσης μεταξύ δύο συμμάχων του ΝΑΤΟ.
Πρόκειται για εκτιμήσεις σχετικά με πιθανές αντιδράσεις τρίτων χωρών και όχι για ανακοινωμένες δεσμεύσεις τους σε συγκεκριμένο στρατιωτικό σενάριο.
Η συνολική προσέγγιση του Ιωάννη Μπαλτζώη επικεντρώνεται στην ανάγκη να εξετάζονται διαφορετικά ενδεχόμενα κλιμάκωσης, παράλληλα με την ανάπτυξη των ελληνικών αμυντικών δυνατοτήτων. Η συνέντευξή του επαναφέρει στο προσκήνιο τις διαφορές στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς να τεκμηριώνει ότι έχει ληφθεί απόφαση για επικείμενη στρατιωτική αναμέτρηση.
