Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου επιστρέφει στο προσκήνιο και αυτή τη φορά το Παρίσι βρίσκεται πολύ πιο βαθιά μέσα στην εξίσωση. Η συνάντηση Κυριάκου Μητσοτάκη και Εμανουέλ Μακρόν στα Ηλύσια επιβεβαίωσε ότι Αθήνα και Γαλλία θέλουν να προχωρήσουν τα επόμενα βήματα του Great Sea Interconnector, ενώ στην ελληνική πλευρά εκτιμάται ότι η επανεκκίνηση των εργασιών μπορεί να απέχει πλέον λίγες εβδομάδες.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή δεν αφορά μόνο ένα μεγάλο ενεργειακό έργο. Ο GSI έχει συνδεθεί με την ελληνοτουρκική αντιπαράθεση στην Ανατολική Μεσόγειο και με το προηγούμενο της Κάσου, όταν η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων είχε προκαλέσει σοβαρή ένταση γύρω από τις έρευνες του ιταλικού «Ievoli Relume».
Μητσοτάκης και Μακρόν έβαλαν τον GSI στο τραπέζι των Ηλυσίων
Στην επίσημη ενημέρωση μετά τη συνάντηση των δύο ηγετών αναφέρεται ρητά ότι συζητήθηκαν τα επόμενα βήματα για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Η Αθήνα συνδέει την πρόοδο του έργου με την είσοδο της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector.
Η παρουσία της Meridiam αλλάζει αισθητά τα δεδομένα. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για ένα ελληνικό και κυπριακό ενεργειακό project, καθώς ένας μεγάλος γαλλικός επενδυτικός όμιλος αποκτά άμεσο οικονομικό συμφέρον από την ολοκλήρωσή του, ενώ ο ΑΔΜΗΕ εξακολουθεί να διατηρεί την τεχνική ηγεσία κατά την κατασκευή.
Παράλληλα, η γαλλική Nexans παραμένει κρίσιμος παίκτης στο τεχνικό σκέλος. Ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη γνωστοποιήσει ότι, σε συνεργασία με Meridiam και Nexans, προγραμματίζεται η επανεκκίνηση των ερευνών βυθού που απαιτούνται για να προχωρήσει η διασύνδεση.
Η επανεκκίνηση μπορεί να απέχει λίγες εβδομάδες
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μεταδίδονται από την Αθήνα, το ζητούμενο πλέον δεν είναι αν το έργο θα επιστρέψει στο πεδίο αλλά πότε. Η εκτίμηση που διατυπώνεται είναι ότι οι εργασίες μπορούν να αρχίσουν ξανά μέσα στις επόμενες εβδομάδες, χωρίς πάντως να έχει ανακοινωθεί ακόμη συγκεκριμένη ημερομηνία.
Αυτό είναι και το ουσιαστικό νέο μετά τη συνάντηση του Παρισιού. Η πολιτική συζήτηση μεταφέρεται πλέον από τη θεωρητική στήριξη του έργου στην πρακτική επανεκκίνηση των θαλάσσιων εργασιών.
Το επόμενο βήμα θα έχει αυξημένη γεωπολιτική σημασία, επειδή οι έρευνες για το καλώδιο έχουν ήδη δοκιμάσει στην πράξη τις διαφορετικές αντιλήψεις Αθήνας και Άγκυρας για τις θαλάσσιες ζώνες της περιοχής.
Η Κάσος παραμένει το προηγούμενο που όλοι θυμούνται
Τον Ιούλιο του 2024, το «Ievoli Relume» πραγματοποιούσε έρευνες για το έργο σε θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κάσου και Καρπάθου, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία εμφανίστηκαν στην περιοχή. Η Αθήνα είχε τότε απορρίψει κατηγορηματικά τον ισχυρισμό ότι ζητήθηκε ή δόθηκε άδεια από την Τουρκία για τη συνέχιση των ερευνών.
Η συγκεκριμένη υπόθεση παραμένει κρίσιμη επειδή αποτυπώνει το βασικό πρόβλημα που μπορεί να εμφανιστεί ξανά όταν οι εργασίες κινηθούν σε περιοχές όπου η Τουρκία προβάλλει δικές της θαλάσσιες αξιώσεις. Για την ελληνική πλευρά, η πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου και οι σχετικές έρευνες προστατεύονται από το διεθνές δίκαιο και δεν προϋποθέτουν τουρκική έγκριση.
Αυτό σημαίνει ότι η επανεκκίνηση δεν θα είναι μόνο τεχνικό ορόσημο. Θα αποτελέσει και πρακτικό τεστ για το πώς θα επιλέξει να κινηθεί η Άγκυρα σε μια περίοδο κατά την οποία έχει επαναφέρει υψηλούς τόνους για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Τι αλλάζει με το γαλλικό βάρος
Η παρουσία της Meridiam δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το Παρίσι αναλαμβάνει στρατιωτική προστασία του έργου ούτε ότι υπάρχει κάποια νέα γαλλική αμυντική δέσμευση ειδικά για τον GSI. Αυτό που αλλάζει είναι το πολιτικό και οικονομικό βάρος της εξίσωσης.
Η πορεία του έργου αφορά πλέον άμεσα έναν μεγάλο γαλλικό επενδυτικό όμιλο, έχει συζητηθεί στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο από Μητσοτάκη και Μακρόν και συνδέεται με έναν ευρωπαϊκό ενεργειακό σχεδιασμό που αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στον τερματισμό της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου.
Για την Αθήνα, αυτό προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο διεθνοποίησης σε ένα έργο που η Τουρκία έχει επιχειρήσει στο παρελθόν να εντάξει στις δικές της διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Από τις δηλώσεις στη θάλασσα
Η ουσία θα κριθεί όταν τα ερευνητικά πλοία επιστρέψουν στο πεδίο. Μέχρι τότε, Αθήνα, Λευκωσία και Παρίσι επιχειρούν να προετοιμάσουν τα επόμενα βήματα ώστε το έργο να επανεκκινήσει χωρίς νέα καθυστέρηση.
Η συνάντηση Μητσοτάκη–Μακρόν έδειξε ότι ο GSI παραμένει στην κορυφή της ατζέντας. Η είσοδος της Meridiam προσθέτει γαλλικό οικονομικό βάρος και ο ΑΔΜΗΕ προετοιμάζει την επιστροφή των ερευνών.
Το κρίσιμο τεστ, όμως, θα έρθει στη θάλασσα. Εκεί θα φανεί αν το καλώδιο θα προχωρήσει αυτή τη φορά χωρίς νέο επεισόδιο ή αν η Άγκυρα θα επιχειρήσει να επαναφέρει στην πράξη τις ενστάσεις που είχε προβάλει στην Κάσο.