Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Μία κρίσιμη λεπτομέρεια στην αλληλουχία των τελευταίων διπλωματικών κινήσεων Αθήνας και Άγκυρας αλλάζει την εικόνα που είχε αρχικά δημιουργηθεί γύρω από τις ρηματικές διακοινώσεις της Τουρκίας.
Η ελληνική πλευρά δεν κινήθηκε εκ των υστέρων ως απάντηση στην Άγκυρα.
Είχε ήδη προχωρήσει σε επίσημο διάβημα διαμαρτυρίας προς το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών για τις τουρκικές ανακοινώσεις σχετικά με τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια και για τις αποφάσεις της 15ης Αυγούστου περί ανακήρυξης δύο τουρκικών «εθνικών» θαλάσσιων πάρκων.
Κατά την επίδοση αυτού του ελληνικού διαβήματος, η τουρκική πλευρά παρέδωσε τις δικές της ρηματικές διακοινώσεις.
Η σειρά έχει σημασία: οι τουρκικές διακοινώσεις δεν προκάλεσαν την ελληνική κίνηση· η Αθήνα είχε ήδη θέσει επισήμως στην Άγκυρα τις αντιρρήσεις της.
Και το επόμενο βήμα της ελληνικής διπλωματίας φαίνεται να είναι εξίσου σαφές: το ζήτημα δεν μένει μόνο μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, αλλά περνά και στο ευρωπαϊκό επίπεδο.
Το διάβημα είχε ήδη γίνει
Η ελληνική διπλωματική κίνηση δεν αποτελεί εξέλιξη των τελευταίων ωρών.
Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης είχε γνωστοποιήσει ήδη από τις 28 Αυγούστου στη Βουλή ότι η Ελλάδα είχε αποστείλει ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία σχετικά με τα δύο τουρκικά θαλάσσια πάρκα.
Η Αθήνα αμφισβητεί τη νομιμότητα της τουρκικής κίνησης στο μέτρο που οι συγκεκριμένες ζώνες εκτείνονται, σύμφωνα με την ελληνική θέση, πέραν της τουρκικής δικαιοδοσίας και εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένες τουρκικές αποφάσεις δεν μπορούν να δημιουργήσουν έννομα αποτελέσματα ή τετελεσμένα εις βάρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Το ίδιο διάβημα αφορούσε και τις δημόσιες τουρκικές τοποθετήσεις για τα ελληνικά Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια.
Οι τουρκικές διακοινώσεις ήρθαν κατά την ελληνική κίνηση
Η ουσιαστική νέα λεπτομέρεια αφορά τον χρόνο κατά τον οποίο ενεχείρισε η Άγκυρα τις δικές της ρηματικές διακοινώσεις.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, αυτό έγινε κατά την επίδοση του ελληνικού διαβήματος στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών.
Στα τουρκικά έγγραφα επαναλαμβάνονται θέσεις που η Άγκυρα έχει ήδη διατυπώσει δημοσίως σχετικά με το καθεστώς στο Αιγαίο και τις ελληνικές πρωτοβουλίες.
Η Αθήνα απορρίπτει τους συγκεκριμένους ισχυρισμούς ως αυθαίρετους και χωρίς νομική βάση.
Παράλληλα επιμένει ότι το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο καθορίζεται από τα ισχύοντα διεθνή συμβατικά κείμενα.
Η διαφορά επομένως δεν βρίσκεται απλώς στην ανταλλαγή διπλωματικών εγγράφων.
Βρίσκεται στο ότι οι δύο πλευρές καταγράφουν πλέον επισήμως και εγγράφως τις θέσεις τους σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Από την Άγκυρα στις Βρυξέλλες
Η ελληνική κυβέρνηση δεν περιορίζει τις κινήσεις της στη διμερή διπλωματία.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης είχε ενημερώσει εξαρχής ότι για τις τουρκικές κινήσεις έχουν λάβει γνώση οι ευρωπαϊκοί θεσμοί.
Το ζήτημα επανήλθε και στο άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στο Γουίκλοου της Ιρλανδίας.
Εκεί ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών ενημέρωσε τους Ευρωπαίους ομολόγους του για την κατάσταση στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ελληνική θέση είναι ότι οι σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Τουρκία δεν μπορούν να εξετάζονται ανεξάρτητα από τη συμπεριφορά της Άγκυρας απέναντι σε κράτος-μέλος.
Δεν πρόκειται για διακοπή του διαλόγου με την Τουρκία.
Πρόκειται για προσπάθεια να τεθεί ένα συγκεκριμένο πλαίσιο μέσα στο οποίο θα εξελίσσονται παράλληλα οι ελληνοτουρκικές και οι ευρωτουρκικές σχέσεις.
Το casus belli μπαίνει ξανά στην ευρωπαϊκή συζήτηση
Το μήνυμα έγινε ακόμη πιο σαφές στις δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη μετά τη συνάντησή του με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.
Ο πρωθυπουργός συνέδεσε ευθέως την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας με τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και των σχέσεων καλής γειτονίας.
Έθεσε επίσης το ζήτημα της ενεργής απειλής πολέμου σε βάρος της Ελλάδας.
Η Αθήνα αναφέρεται στο τουρκικό casus belli που εξακολουθεί να ισχύει σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο στα 12 ναυτικά μίλια.
Η ελληνική θέση είναι ότι μια υποψήφια προς ένταξη χώρα, η οποία επιδιώκει παράλληλα στενότερες σχέσεις με την ΕΕ, δεν μπορεί να διατηρεί ενεργή απειλή πολέμου σε βάρος κράτους-μέλους χωρίς το ζήτημα αυτό να επηρεάζει το ευρωπαϊκό πλαίσιο των σχέσεών της.
Και στο βάθος το SAFE
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η αναφορά στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπενθύμισε ότι η συμμετοχή τρίτων χωρών στο πρόγραμμα προϋποθέτει να μην θίγονται τα συμφέροντα ασφάλειας και άμυνας των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η αναφορά δεν έγινε σε κενό χρόνο.
Η Τουρκία επιδιώκει τα τελευταία χρόνια βαθύτερη συμμετοχή στην ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική, ενώ η Αθήνα έχει καταστήσει σαφές ότι ζητήματα ασφαλείας και απειλών κατά κράτους-μέλους δεν μπορούν να παραμερίζονται.
Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει ληφθεί κάποια νέα ευρωπαϊκή απόφαση εις βάρος της Τουρκίας.
Σημαίνει όμως ότι η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει τα διμερή ζητήματα ασφαλείας με τις ευρύτερες ευρωπαϊκές επιλογές έναντι της Άγκυρας.
Ανοιχτοί δίαυλοι, αλλά χωρίς υποχώρηση στις ελληνικές θέσεις
Η Αθήνα εξακολουθεί να υποστηρίζει τη διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας με την Τουρκία.
Η πρόσφατη κινητικότητα μεταξύ των δύο πλευρών έχει δείξει ότι οι επαφές δεν έχουν σταματήσει, ακόμη και όταν η δημόσια ρητορική ανεβαίνει.
Ταυτόχρονα, η ελληνική κυβέρνηση επαναλαμβάνει ότι ο διάλογος δεν σημαίνει αποδοχή των τουρκικών ισχυρισμών για το Αιγαίο ούτε περιορισμό του ελληνικού αμυντικού σχεδιασμού.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε άλλωστε ότι η Ελλάδα δεν αποτελεί απειλή για κανέναν, αλλά δεν πρόκειται να δεχθεί υποδείξεις ως προς τον τρόπο με τον οποίο ενισχύει την άμυνά της.
Η ουσία βρίσκεται στη σειρά των κινήσεων
Η ανταλλαγή ρηματικών διακοινώσεων είναι μόνο ένα μέρος της εικόνας.
Η Αθήνα είχε ήδη κινηθεί επισήμως πριν από την τουρκική απάντηση, είχε ενημερώσει τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και στη συνέχεια έθεσε σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου το ζήτημα της τουρκικής συμπεριφοράς και της απειλής πολέμου.
Από εδώ και πέρα το ερώτημα δεν είναι μόνο ποια θα είναι η επόμενη κίνηση της Άγκυρας στο Αιγαίο.
Είναι και κατά πόσο η Αθήνα θα καταφέρει να διατηρήσει τα συγκεκριμένα ζητήματα συνδεδεμένα με τις αποφάσεις που αφορούν την ευρωπαϊκή σχέση με την Τουρκία.
Για την ώρα, πάντως, ένα στοιχείο έχει αποσαφηνιστεί:
η τελευταία διπλωματική αντιπαράθεση δεν ξεκίνησε με μια τουρκική διακοίνωση στην οποία η Ελλάδα έσπευσε να απαντήσει. Η ελληνική πλευρά είχε ήδη κάνει τη δική της επίσημη κίνηση.
