Προσθέστε το pentapostagma.gr ως προτιμώμενη πηγή στα αποτελέσματα αναζήτησης στην Google. Η δημιουργία σταθερών υποδομών για τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη V-BAT στη Ρόδο προσθέτει μία νέα διάσταση στον ελληνικό σχεδιασμό επιτήρησης του Αιγαίου. Το ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη δυνατότητα των συγκεκριμένων UAV να πραγματοποιούν πολύωρες αποστολές αναγνώρισης. Το πραγματικά κρίσιμο στοιχείο είναι η προοπτική ένταξής τους σε ένα ευρύτερο δίκτυο αισθητήρων και συστημάτων αεράμυνας, όπου θα μπορούσαν να λειτουργούν ως προωθημένα «μάτια» για συστήματα όπως οι Patriot.
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, στο στρατιωτικό αεροδρόμιο των Μαριτσών της Ρόδου δρομολογούνται υποδομές για τη μόνιμη υποστήριξη, συντήρηση και επιχειρησιακή αξιοποίηση κλιμακίου V-BAT. Μέχρι σήμερα τα συγκεκριμένα συστήματα μπορούσαν να επιχειρούν από προσωρινές θέσεις, αξιοποιώντας το μεγάλο τους πλεονέκτημα: την κάθετη απογείωση και προσγείωση (VTOL), χωρίς την ανάγκη συμβατικού διαδρόμου.
Γιατί η Ρόδος αποκτά ιδιαίτερη σημασία
Η γεωγραφική θέση της Ρόδου προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα για αποστολές επιτήρησης στο νοτιοανατολικό Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η εγκατάσταση οργανωμένης υποδομής στα Μαριτσά επιτρέπει μεγαλύτερη διαθεσιμότητα των συστημάτων, καλύτερη τεχνική υποστήριξη και, κυρίως, παρατεταμένη παρουσία στον αέρα.
Η Shield AI ανακοίνωσε ήδη από τον Ιούνιο ότι ο Ελληνικός Στρατός προχώρησε σε συμφωνία για την απόκτηση επιπλέον V-BAT, με στόχο την ενίσχυση των αποστολών Maritime Domain Awareness στο Αιγαίο. Τα συστήματα χρησιμοποιούνται για αποστολές ISR – πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης – και έχουν σχεδιαστεί ώστε να λειτουργούν ακόμη και σε περιβάλλον έντονων ηλεκτρονικών παρεμβολών.
Η επιλογή της Ρόδου δεν πέρασε απαρατήρητη από την Άγκυρα. Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας έχει ήδη αντιδράσει στις σχετικές πληροφορίες, επαναφέροντας τις τουρκικές θέσεις περί αποστρατιωτικοποίησης των Δωδεκανήσων και χαρακτηρίζοντας μια πιθανή βάση UAV στο νησί επιβαρυντική για τη σταθερότητα στο Αιγαίο.
Πώς τα V-BAT μπορούν να γίνουν τα «μάτια» των Patriot
Το μεγαλύτερο επιχειρησιακό ενδιαφέρον βρίσκεται στη δυνατότητα δικτύωσης των V-BAT με την ελληνική αεράμυνα.
Ένα από τα βασικά προβλήματα κάθε επίγειου ραντάρ είναι ο ορίζοντας ραντάρ. Η καμπυλότητα της Γης, αλλά και το ανάγλυφο –ιδιαίτερα έντονο σε ένα περιβάλλον όπως το Αιγαίο– περιορίζουν την έγκαιρη ανίχνευση στόχων που πετούν πολύ χαμηλά.
Αυτό αφορά κυρίως πυραύλους cruise, UAV, ελικόπτερα και άλλα χαμηλά ιπτάμενα μέσα, τα οποία μπορούν να εκμεταλλευτούν το ανάγλυφο ή να κινηθούν κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας.
Ένα V-BAT που βρίσκεται ήδη στον αέρα μπορεί να λειτουργεί ως προωθημένος αισθητήρας, εντοπίζοντας τέτοιους στόχους και τροφοδοτώντας το ευρύτερο δίκτυο διοίκησης και ελέγχου με δεδομένα για τη θέση και την κίνησή τους. Το ουκρανικό Defense Express αναφέρει στο συγκεκριμένο πλαίσιο τη μετάδοση πληροφοριών προς το Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων και τις μονάδες αεράμυνας, μεταξύ άλλων μέσω Link 16.
Έτσι, θεωρητικά, μια συστοιχία Patriot δεν χρειάζεται να αποτελεί τον μοναδικό αισθητήρα που αναζητεί τον εισερχόμενο στόχο. Το UAV μπορεί να προσφέρει προειδοποίηση και συμπληρωματική εικόνα της απειλής, ώστε το δίκτυο αεράμυνας να αντιδράσει ταχύτερα.
12 ώρες πάνω από το Αιγαίο
Το V-BAT διαθέτει χαρακτηριστικά που το καθιστούν ιδιαίτερα κατάλληλο για το ελληνικό γεωγραφικό περιβάλλον. Η Shield AI δίνει αυτονομία άνω των 12 ωρών με ηλεκτροοπτικό/υπέρυθρο φορτίο και μέγιστη δυνατότητα ωφέλιμου φορτίου περίπου 18 κιλών. Παράλληλα, η κάθετη απογείωση επιτρέπει ανάπτυξη από μικρούς χώρους, πλοία, πρόχειρες θέσεις ή απομονωμένα σημεία.
Ακόμη σημαντικότερη είναι η εμπειρία από την Ουκρανία, όπου τα V-BAT έχουν χρησιμοποιηθεί σε πραγματικό επιχειρησιακό περιβάλλον, ακόμη και υπό παρεμβολές GPS και επικοινωνιών. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι σύγχρονες συγκρούσεις δείχνουν ότι η ηλεκτρονική επιβίωση ενός drone είναι σχεδόν εξίσου σημαντική με την εμβέλεια ή την αυτονομία του.
Δεν αντικαθιστούν τα ραντάρ των Patriot
Η ιδέα, πάντως, χρειάζεται προσοχή. Τα V-BAT δεν μετατρέπονται σε εναέρια ραντάρ Patriot, ούτε μπορούν να αντικαταστήσουν τους εξειδικευμένους αισθητήρες της συστοιχίας.
Το Defense Express επισημαίνει ότι ένα τέτοιο UAV δεν μπορεί να αναλάβει το σύνολο των αποστολών έγκαιρης προειδοποίησης, ιδιαίτερα απέναντι σε βαλλιστικές απειλές. Οι Patriot –ιδίως σε διαμόρφωση με PAC-3– παραμένουν συστήματα διαφορετικής κατηγορίας και αποστολής.
Επομένως, η αξία του V-BAT βρίσκεται κυρίως στη συμπλήρωση της εικόνας μάχης. Στη σύγχρονη αεράμυνα, άλλωστε, η αποτελεσματικότητα δεν κρίνεται μόνο από τον πύραυλο που θα καταστρέψει τον στόχο, αλλά από το πόσο γρήγορα αυτός θα εντοπιστεί, θα ταξινομηθεί και θα μεταφερθούν τα δεδομένα στο κατάλληλο όπλο.
Από αισθητήρας ακόμη και σε «κυνηγό» drones
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον δημιουργεί η συνεργασία της ελληνικής ALTUS LSA με τη Shield AI για την ανάπτυξη οπλισμένης διαμόρφωσης του V-BAT. Στο πλαίσιο που παρουσιάζεται από ελληνικές πηγές εξετάζεται η ενσωμάτωση του ελληνικού KMB, ανοίγοντας προοπτικές ώστε στο μέλλον το UAV να μην περιορίζεται στην αναγνώριση αλλά να μπορεί να συμμετέχει και στην αντιμετώπιση χαμηλού κόστους εναέριων απειλών.
Η λογική έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω της οικονομίας πυρός. Η χρήση ενός πανάκριβου αντιαεροπορικού πυραύλου απέναντι σε ένα σχετικά φθηνό drone δημιουργεί δυσμενή σχέση κόστους. Ένα φθηνότερο επίπεδο αναχαίτισης θα μπορούσε να αφήνει τους Patriot διαθέσιμους για πολύ πιο επικίνδυνες απειλές.
Η εξέλιξη στη Ρόδο, επομένως, δεν αφορά απλώς μερικά ακόμη ελληνικά drones. Δείχνει τη μετάβαση προς μια δικτυοκεντρική άμυνα του Αιγαίου, στην οποία UAV, επίγεια ραντάρ, κέντρα διοίκησης και αντιαεροπορικά συστήματα ανταλλάσσουν πληροφορίες και λειτουργούν ως ενιαίο πλέγμα.
Και σε ένα τέτοιο μοντέλο, το V-BAT δεν χρειάζεται να είναι το ισχυρότερο όπλο. Αρκεί να είναι το σύστημα που βλέπει πρώτο την απειλή και λέει στους Patriot πού να κοιτάξουν.
