Πολλοί αναρωτιούνται αν τελικά η επικείμενη Σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία , θα αποτελέσει η όχι την απαρχή υλοποίησης της δραστικής μείωσης την παρουσία των ΗΠΑ στη Συμμαχία.
Μέχρι στιγμής πάντως διαφαίνεται ότι οι Αμερικανοί δεν θα εγκαταλείψουν εντελώς το ΝΑΤΟ, αλλά θα αποσυρθούν από την οργάνωση ασκήσεων και από προετοιμασίες για μελλοντικές κρίσεις και πολέμους στην Ευρωπαίκή ήπειρο.
Αν και αυτό μπορεί να φαίνεται λιγότερο θεαματικό από μια μείωση των στρατευμάτων, ωστόσο θα έχει τεράστιες συνέπειες για την Ευρώπη.
Οι ΗΠΑ θα αποσυρθούν από 12 κέντρα αριστείας του ΝΑΤΟ
Οι Αμερικανοί είναι συνιδρυτές του ΝΑΤΟ και για δεκαετίες παρέμειναν ένα από τα πιο σημαντικά κράτη της Συμμαχίας. Όχι μόνο στη στρατιωτική διάσταση, αλλά και πολιτικά, όσον αφορά την εμπειρογνωμοσύνη, την εκπαίδευση και την ανάλυση.
Γι' αυτό η απόφαση απόσυρσης εκπροσώπων των ΗΠΑ από περίπου δώδεκα Κέντρα Αριστείας του ΝΑΤΟ έχει μεγαλύτερη σημασία από τις συνηθισμένες αλλαγές προσωπικού ή την αναστολή εναλλαγών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Μπορεί να χρειαστεί λίγος χρόνος για να γίνει κατανόητο! Το αόρατο σοκ πίσω από τις Ιρανικές επιθέσεις
Αρχικά, η απόφαση αφορούσε όλα τα κέντρα του ΝΑΤΟ σε όλο τον κόσμο, αλλά τελικά οι Αμερικανοί αποφάσισαν να αφήσουν περίπου δώδεκα από αυτά, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης.
Δεν θα έχουν τους εκπροσώπους τους εκεί, κυρίως στρατιωτικό προσωπικό. Αυτό σημαίνει λιγότερη αμερικανική παρουσία όπου το ΝΑΤΟ διεξάγει ασκήσεις, προετοιμάζει αναλύσεις, δημιουργεί σενάρια και χτίζει δυνατότητες για μελλοντικούς πολέμους και κρίσεις.
Είναι σημαντικό ότι, στην αποφασιστική πλειοψηφία των περιπτώσεων, τα έργα που υλοποιούνται αφορούν τον ανταγωνισμό με τη Ρωσική Ομοσπονδία.
Τι είναι τα κέντρα αριστείας του ΝΑΤΟ;
Τα Κέντρα Αριστείας του ΝΑΤΟ — σύμφωνα με τον επίσημο ορισμό — είναι εξειδικευμένα, πολυεθνικά κέντρα εμπειρογνωμόνων διαπιστευμένα από το ΝΑΤΟ (30 Κέντρα), τα οποία έχουν πολύ συγκεκριμένα καθήκοντα, όπως εκπαίδευση ηγετών και ειδικών, ανάπτυξη δογμάτων, άντληση διδαγμάτων από επιχειρήσεις και ασκήσεις, ενίσχυση της διαλειτουργικότητας και δοκιμή νέων εννοιών δράσης.
Δεν αποτελούν μέρος της δομής διοίκησης του ΝΑΤΟ και δεν χρηματοδοτούνται απευθείας από τη Συμμαχία, αλλά από τα κράτη-πλαίσια και τα κράτη-χορηγούς.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το υπερόπλο AI που εξόντωσε τον Χαμενεΐ έγινε ο απόλυτος εφιάλτης του Πούτιν! Γιατί η Μόσχα λαμβάνει έκτακτα μέτρα
Η βασική τους σημασία έγκειται στο γεγονός ότι παρέχουν στο ΝΑΤΟ και στους εταίρους του γνώσεις σε τομείς που σήμερα καθορίζουν την ασφάλεια στην παγκόσμια διάσταση, συμπεριλαμβανομένης της κυβερνοάμυνας, της αντικατασκοπείας, της ενεργειακής ασφάλειας, της αντιτρομοκρατίας και της αντιμετώπισης αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών, μέσω της αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας, των ναυτικών επιχειρήσεων, των αεροπορικών επιχειρήσεων, της διοίκησης, της στρατιωτικής μηχανικής, της στρατιωτικής ιατρικής, της εφοδιαστικής και του διαστήματος, έως τη στρατηγική επικοινωνία, την πολιτικοστρατιωτική συνεργασία και τη διαχείριση κρίσεων.
Σε αυτά τα κέντρα δημιουργούνται αναλύσεις, διεξάγονται ασκήσεις και δοκιμάζονται διαδικασίες που αργότερα επηρεάζουν την πρακτική και θεωρητική προετοιμασία της Συμμαχίας για κρίσεις, πόλεμο και υβριδικές επιθέσεις.
Φέτος, οι Αμερικανοί πρόκειται να μειώσουν περίπου 200 θέσεις στις δομές του ΝΑΤΟ, κυρίως μη αντικαθιστώντας το προσωπικό μετά το τέλος των εναλλαγών.
Αυτό αφορά όχι μόνο επιλεγμένες διοικήσεις ή δομές συντονισμού, αλλά και ορισμένες ομάδες εμπειρογνωμόνων και ακριβώς τα Κέντρα Αριστείας.
Ο ίδιος ο αριθμός δεν χρειάζεται να κάνει μεγάλη εντύπωση σε σύγκριση με τη συνολική παρουσία των ΗΠΑ στην Ευρώπη.
Το πρόβλημα είναι ότι μιλάμε για εμπειρογνώμονες, συχνά στρατιωτικούς, που εργάζονται σε μέρη όπου η Συμμαχία σκέφτεται, σχεδιάζει, ασκείται και προετοιμάζεται για μελλοντικές προκλήσεις.
Ασκήσεις για πόλεμο
Επισημαίνεται ότι αναφορικά με την Ουκρανία αφορούσαν σενάρια πρόβλεψης αντίδρασης σε ρωσικές επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας, σενάρια υβριδικής πίεσης, διακοπές στον εφοδιασμό και την αντίδραση του κράτους σε κρίσεις.
Μετά τη ρωσική επιθετικότητα τον Φεβρουάριο του 2022, αποδείχθηκε ότι τα σενάρια που είχαν προετοιμαστεί αποδείχθηκαν ακριβή σε ποσοστό άνω του 80%.
Αυτό καταδεικνύει ότι τέτοιες ασκήσεις δεν είναι θεωρία για χάρη της θεωρίας, αλλά προετοιμάζουν κράτη - και ολόκληρη τη Συμμαχία και τους εταίρους της - για καταστάσεις που αργότερα πραγματικά συμβαίνουν.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αποχώρηση των Αμερικανών από αυτές τις δομές δεν είναι απλώς θέμα χρημάτων και απουσίας εκπροσώπου.
Οι Αμερικανοί παίρνουν τους ειδικούς τους μακριά, και μαζί τους μέρος της γνώσης, των διαδικασιών, της θεσμικής μνήμης και του πολιτικού βάρους για τα οποία τόσα πολλά έχουν ειπωθεί στην Ευρώπη εδώ και μήνες. Τα κέντρα του ΝΑΤΟ θα συνεχίσουν να λειτουργούν, αλλά χωρίς τις ΗΠΑ η σημασία τους, ειδικά για τα κράτη-εταίρους, θα είναι ασθενέστερη.
Απόσυρση των ΗΠΑ από Κέντρο Αριστείας κατά της Τρομοκρατίας στην Άγκυρα (DAT COE)
Είναι ήδη γνωστό ότι οι Αμερικανοί αποσύρονται, μεταξύ άλλων, από το Κέντρο Αριστείας Άμυνας κατά της Τρομοκρατίας στην Άγκυρα (DAT COE) και από το Κέντρο Αριστείας Ενεργειακής Ασφάλειας του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους (NATO ENSEC COE).
Το τελευταίο είναι ιδιαίτερα σημαντικό για το δικό μας μέρος της Ευρώπης.
Η ενεργειακή ασφάλεια, μετά την επιθετικότητα της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, έχει γίνει ένα από τα κύρια στοιχεία της ανθεκτικότητας των κρατών - και αν προσθέσουμε σε αυτό την κρίση στη Μέση Ανατολή, έχουμε τεράστιες προκλήσεις.
Αν το ΝΑΤΟ πρόκειται να κατανοήσει πώς η Ρωσία πλήττει την ενέργεια, τις κρίσιμες υποδομές, τα δίκτυα μεταφοράς και τις κοινωνίες μέσω της ενεργειακής πίεσης, τότε ένα τέτοιο κέντρο είναι θεμελιώδους σημασίας.
Το σχέδιο των ΗΠΑ
Πρέπει επίσης να θυμόμαστε ότι αυτή η διαδικασία δεν ξεκίνησε σήμερα.
Οι Αμερικανοί είχαν αποσυρθεί νωρίτερα από διάφορους διεθνείς οργανισμούς και μορφές, και στο πλαίσιο της ασφάλειας, η αποχώρηση από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Αριστείας για την Αντιμετώπιση Υβριδικών Απειλών στο Ελσίνκι (Hybrid CoE) ήταν ιδιαίτερα σημαντική. Αυτό δεν είναι κέντρο του ΝΑΤΟ, αλλά μια μορφή που συνεργάζεται με το ΝΑΤΟ, και είναι πολύ σημαντικό για την ανάλυση των υβριδικών δραστηριοτήτων της Ρωσίας.
Αυτό δείχνει την κατεύθυνση, ότι οι Αμερικανοί δεν κλείνουν δομές στην Ευρώπη, αλλά μειώνουν την παρουσία τους σε αυτές όσο το δυνατόν περισσότερο.
Η Ευρώπη μένει με τους θεσμούς του ΝΑΤΟ, αλλά χωρίς τον Αμερικανό εμπειρογνώμονα στο τραπέζι.
Είναι επίσης θεμελιώδες τα κέντρα του ΝΑΤΟ να λειτουργούν όχι μόνο με κράτη μέλη της Συμμαχίας.
Προσκαλούν και εκπαιδεύουν επίσης την Ουκρανία, τη Μολδαβία, τα κράτη του Καυκάσου, την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, χώρες της Αφρικής, τη Μέση Ανατολή και εταίρους από τον Ινδο-Ειρηνικό, συμπεριλαμβανομένης της Νότιας Κορέας, της Ιαπωνίας, της Αυστραλίας και της Σιγκαπούρης. Αυτά είναι μέρη όπου το ΝΑΤΟ αναπτύσσει δυνατότητες σε παγκόσμια κλίμακα. Εκεί οι εταίροι μαθαίνουν διαδικασίες, γνωρίζουν τον τρόπο σκέψης της Συμμαχίας, ασκούνται με κράτη του ΝΑΤΟ και πλησιάζουν τις ευρωατλαντικές δομές. Η απουσία Αμερικανών σε τέτοιες ασκήσεις σημαίνει όχι μόνο μικρότερη στρατιωτική συμβολή, αλλά και περιορισμένη πολιτική, διπλωματική, οικονομική και γενικά συνεργατική διάσταση.
Το ΝΑΤΟ διαθέτει πολλά τέτοια κέντρα και αναπτύσσει περαιτέρω τομείς. Πρόσφατα, ξεκίνησε η λειτουργία ενός κέντρου που αφορά την οργάνωση ενός Κέντρου Αριστείας για την τεχνητή νοημοσύνη. Όπως τονίστηκε παραπάνω, υπάρχουν κέντρα που συνδέονται με την ενεργειακή ασφάλεια, τον κυβερνοχώρο, το κλίμα, την τρομοκρατία, τις ειδικές επιχειρήσεις, τη logistics, την ιατρική, τη στρατιωτική αστυνομία και την αντικατασκοπεία. Αυτό δείχνει ότι εδώ και χρόνια η Συμμαχία δημιουργεί μηχανισμούς εμπειρογνωμόνων, τους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση μόλις αρχίζει να μαθαίνει.
Ο ρόλος της ΕΕ
Η ΕΕ εξετάζει το ενδεχόμενο δημιουργίας του δικού της κέντρου, βασισμένου στα Κέντρα Αριστείας του ΝΑΤΟ.
Μία από τις ιδέες είναι η ίδρυση ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφάλειας και Άμυνας.
Εκτός από αυτό, σε εργασιακούς όρους μπορεί κανείς να μιλήσει για ένα Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Ασφάλειας ή ένα Ευρωπαϊκό Κέντρο Ασφάλειας.
Ένας τέτοιος θεσμός θα μπορούσε να συγκεντρώσει τα κράτη της ΕΕ, να προετοιμάσει αναλύσεις, σενάρια, εκθέσεις και ασκήσεις.
Η διαφορά είναι ότι το ΝΑΤΟ έχει αυτήν την αρχιτεκτονική και την τεχνογνωσία εδώ και χρόνια, ενώ η Ένωση μόλις αρχίζει να την χτίζει. Η Συμμαχία είναι παρούσα σε αρκετές δεκάδες κράτη, ενώ η ΕΕ θα ξεκινήσει με μια μορφή στις Βρυξέλλες.
Σε λίγες εβδομάδες, η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ θα πραγματοποιηθεί στην Τουρκία και ίσως ο Πρόεδρος Τραμπ διορθώσει ορισμένες από τις αποφάσεις.
Ωστόσο δεν θεωρούμε ότι ολόκληρη η διαδικασία θα αντιστραφεί. Οι αποφάσεις για την απόσυρση Αμερικανών από ορισμένα κέντρα έχουν ήδη ληφθεί και εφαρμόζονται.
Αυτό εντάσσεται στην ευρύτερη πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ, η οποία θέλει η Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά της, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν την ελευθερία δράσης προς την περιοχή Ινδο-Ειρηνικού, τη Μέση Ανατολή και τις δικές τους εσωτερικές προτεραιότητες.
Οι επιδιώξεις της Τουρκίας
Τέλος ο Ερντογάν σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες σκοπεύει στην επικείμενη Σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ να θέσει θέμα δημιουργίας 2 νέων Στρατηγείων του ΝΑΤΟ σε Άδανα και Κων/πολη, προκειμένου να διαφυλαχθεί η ασφάλειά της από απειλές προερχόμενες από Μ.Ανατολή -Ρωσία.
Για τον σκοπό αυτό θα προτάξει το θέμα της γεωγραφικής θέσης της χώρας του, σε συνδυασμό με τις μεγάλες σε όγκο ένοπλες δυνάμεις και την αναπτυσσόμενη αμυντική της βιομηχανία.
Θέλει ο Τούρκος Πρόεδρος μέσω ΝΑΤΟ να επιβάλλει την Τουρκία στον σκληρό αμυντικό πυρήνα της ΕΕ.
